Chuẩn hóa phương án chi viện liên xã trong ứng phó với thiên tai
Từ những hạn chế của các địa phương trong xây dựng phương án phòng, chống thiên tai, tỉnh đã ban hành những chỉ đạo quyết liệt nhằm chấn chỉnh toàn diện công tác phòng, chống lụt bão. Qua đó, các địa phương đã khẩn trương bổ sung, triển khai phương án theo hướng vừa chủ động nguồn lực tại chỗ, vừa sẵn sàng các kịch bản phối hợp chặt chẽ với địa bàn lân cận trong ứng phó thiên tai, tìm kiếm cứu nạn.
Tỉnh vừa hoàn thành đợt rà soát, cập nhật phương án ứng phó thiên tai tại 99 xã, phường. Báo cáo đánh giá đã thẳng thắn nhìn nhận những hạn chế mang tính hệ thống ở cấp cơ sở: Nhiều phương án phối hợp, hỗ trợ và chi viện liên xã vẫn để trống hoặc chỉ ghi nguyên tắc chung chung. Đặc biệt, các kịch bản chưa xác định rõ tuyến chi viện thay thế và cơ chế chỉ huy chéo khi địa bàn bị chia cắt, cô lập do mưa lũ.
Toàn tỉnh hiện có 3.428 điểm nguy cơ thiên tai đang đe dọa trực tiếp hơn 23.000 hộ dân, trong đó riêng nguy cơ sạt lở đất chiếm tới 2.795 điểm ảnh hưởng khoảng 12.715 hộ, ngập lụt có 404 điểm ảnh hưởng 9.301 hộ và lũ quét có 229 điểm ảnh hưởng 1.147 hộ.
Trước thực trạng đó, UBND tỉnh đã yêu cầu các địa phương khắc phục ngay tư duy “mạnh ai nấy làm”, phải lượng hóa các kịch bản sơ tán và chuẩn hóa phương án chi viện liên xã.
Từ sự chỉ đạo của tỉnh, các địa phương đã khẩn trương chuyển hóa thành hành động. Tại xã Khánh Hòa, địa bàn rộng 149,77 km² với 4.049 hộ (17.601 nhân khẩu), công tác tổ chức ứng phó được tăng cường với lực lượng huy động tại chỗ lên tới 1.338 người cùng 82 xe tải, 24 máy xúc và 47 tàu, thuyền.
Chính quyền xã đã xây dựng phương án chi tiết cho từng kịch bản rủi ro tại các điểm trọng yếu như ngập lụt ở các thôn Ngòi Chang, Ngòi Thắm, Thôn 9, 10, 11, 12, 13, Làng Chạp và sạt lở tại Làng Mường, Trung Tâm, Quyết Thắng.
Địa phương đã kiện toàn bộ máy và phân công nhiệm vụ cụ thể đến từng tổ tự quản để không bị động trước mọi tình huống. Không chỉ tập trung cứu hộ, xã còn huy động sức mạnh đa ngành để hỗ trợ pháp lý và ổn định đời sống cho Nhân dân trong vùng nguy hiểm.
Ông Hoàng Văn Đình - Phó Chủ tịch UBND xã Khánh Hòa
Sự chuyển đổi tư duy ấy đã lan tỏa tới từng thôn, bản, điển hình như tại thôn Làng Chạp của xã Khánh Hòa. 6 ngầm tràn thường xuyên ngập úng cùng hơn 10 hộ dân trong vùng sạt lở cao, người dân nơi đây đã có phương án để tương trợ lẫn nhau.
Ông Hà Văn Xiêm - Trưởng thôn Làng Chạp chia sẻ: Các thôn đã liên kết, thành lập tổ phòng, chống thiên tai chung để cắt cử người túc trực tại các điểm xung yếu, kịp thời thông báo và hỗ trợ người dân di chuyển tài sản an toàn.
Phối hợp liên địa bàn tiếp tục được cụ thể hóa mạnh tại xã Lục Yên. Với 44 thôn, 7.303 hộ và hơn 30.000 nhân khẩu, Lục Yên đối mặt với nhiều hình thái thiên tai phức tạp. Rút kinh nghiệm từ thực tiễn, chính quyền xã đã thiết lập cơ chế hiệp đồng chặt chẽ với các địa bàn lân cận.
Địa phương duy trì đường dây liên lạc thường xuyên giữa các cơ quan chuyên môn, đồng thời xây dựng kế hoạch phối hợp cụ thể với các xã giáp ranh như Tân Lĩnh, Mường Lai, Lâm Thượng sẵn sàng chia sẻ thông tin, ứng cứu và khắc phục hậu quả trên bình diện liên xã.
Ông Tăng Kết Dư - Phó Chủ tịch UBND xã Lục Yên
Trước áp lực bảo vệ 134 hộ dân sống ven khu vực sạt lở và 6 ngầm tràn thường xuyên bị chia cắt khi lũ lớn, chính quyền xã Thác Bà đã linh hoạt huy động, sử dụng các nguồn lực.
Ông Nguyễn Văn Quân - cán bộ Phòng Nông nghiệp và Môi trường xã Thác Bà chia sẻ: “Khi mưa bão xảy ra, nguồn lực tại các khu vực trũng thường bị quá tải, đòi hỏi địa phương phải chủ động tham mưu phương án điều phối lực lượng từ các thôn an toàn sang chi viện cho “điểm nóng”.
Thậm chí, trong những tình huống vượt khả năng của địa phương, xã đã tham mưu cấp trên để huy động sự hỗ trợ xuyên tỉnh, điển hình như việc huy động lực lượng cứu hộ từ xã Bằng Luân (tỉnh Phú Thọ) để sơ tán người và tài sản”.
Việc khẩn trương khắc phục những hạn chế được chỉ ra qua rà soát của tỉnh đã tạo chuyển biến rõ hơn trong công tác phòng, chống thiên tai ở cơ sở. Những khoảng trống trong phương án chi viện giữa các địa phương từng bước được khắc phục bằng kế hoạch phối hợp cụ thể, duy trì thông tin liên lạc và chủ động hỗ trợ nhân lực, phương tiện khi cần thiết.
Phương châm “4 tại chỗ” vì thế được triển khai theo hướng liên kết, hỗ trợ lẫn nhau giữa các địa bàn. Từ nhận thức đến hành động, sự chủ động góp phần nâng cao khả năng ứng phó, hạn chế thiệt hại về người và tài sản trước những diễn biến thời tiết cực đoan.
