Chuẩn hóa quản trị giúp kinh doanh trên nền tảng số bền vững

Yêu cầu về quản trị dữ liệu 

Ngày 7/10, Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa thuộc Cục Pháp luật dân sự - kinh tế chủ trì, phối hợp với các đơn vị tổ chức Hội nghị Hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế trong kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử.

Phát biểu khai mạc hội nghị, bà Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp) nhận định, chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, trong khi Thủ đô Hà Nội đang phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số. Trong bối cảnh đó, kinh doanh trên nền tảng số giúp doanh nghiệp tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả hoạt động, song cũng đặt ra nhiều trách nhiệm trong thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước, từ kê khai, nộp thuế đến quản lý doanh thu, dòng tiền, hóa đơn điện tử, dữ liệu giao dịch và chứng từ.

Bà Lê Thị Hoàng Thanh, Phó Cục trưởng Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp).

"Thực tiễn cho thấy không ít doanh nghiệp, hộ kinh doanh còn có những lúng túng trong việc xác định doanh thu tính thuế, lưu trữ chứng từ, sử dụng hóa đơn điện tử và quản lý dữ liệu bán hàng đa kênh", bà Lê Thị Hoàng Thanh nêu rõ.

Theo TS. Trần Minh Sơn, Giám đốc Trung tâm Hỗ trợ pháp lý cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, Cục Pháp luật dân sự - kinh tế (Bộ Tư pháp), một thay đổi đáng chú ý là việc chuyển từ thuế khoán sang tự xác định, tự kê khai.

"Nhiều hộ kinh doanh đã quen với mức thuế ấn định, nay phải tự theo dõi doanh thu, lưu giữ chứng từ và tự kê khai", ông Trần Minh Sơn cho biết.

Điều đó đồng nghĩa, khi kinh doanh trên nhiều kênh, doanh nghiệp, hộ kinh doanh phải có khả năng tổng hợp doanh thu phát sinh từ các kênh khác nhau. Theo ông Trần Minh Sơn, các chủ thể kinh doanh cần quan tâm xác định đúng trách nhiệm giữa nền tảng và người bán, đồng thời thường xuyên rà soát, đối soát dữ liệu hóa đơn điện tử.

Yêu cầu này càng trở nên phức tạp đối với hoạt động kinh doanh xuyên biên giới, khi doanh nghiệp trong nước đứng trước cả cơ hội mở rộng thị trường lẫn sức ép cạnh tranh trực tiếp từ các chủ thể nước ngoài.

Ông Trần Minh Sơn cho biết, sau dịch Covid-19, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã xây dựng kho hàng sát biên giới Việt Nam nhằm đẩy mạnh hoạt động bán hàng xuyên biên giới.

"Nhiều hàng hóa chúng ta đặt trên Shopee đôi khi chuyển ở Trung Quốc hay chuyển ở nước ngoài về còn nhanh hơn chúng ta chuyển trong nước", ông Sơn dẫn chứng.

Trong bối cảnh các giao dịch ngày càng vượt ra khỏi phạm vi một thị trường, yêu cầu quản lý cũng không thể chỉ dừng ở khâu bán hàng. Theo bà Lê Thị Hoàng Thanh, việc chuẩn hóa về chủ thể, hàng hóa, dòng tiền, dữ liệu và chứng từ trong kinh doanh xuyên biên giới ngày càng được đặt ra rõ ràng hơn.

Thực tế này cho thấy, cùng với khả năng mở rộng thị trường mà thương mại điện tử mang lại, năng lực quản trị và tuân thủ pháp luật đang trở thành điều kiện quan trọng để doanh nghiệp có thể phát triển ổn định trên môi trường số.

Chuẩn hóa từ đầu để đi đường dài

Phát biểu tại hội nghị, PGS.TS Nguyễn Hồng Quân, Trưởng Bộ môn Thương mại điện tử, Trường Kinh doanh, Trường Đại học Ngoại thương nhấn mạnh yêu cầu nhận diện đầy đủ trách nhiệm pháp lý ngay từ khi bắt đầu tham gia hoạt động thương mại điện tử.

"Nếu chúng ta không hiểu đúng, không đúng pháp luật ngay từ đầu, thì rất nhiều hệ lụy sau này chúng ta giải quyết gần như là rất khó", ông Nguyễn Hồng Quân cho biết.

Theo ông Quân, chỉ cần tham gia một khâu trong chuỗi thương mại điện tử, từ marketing, bán hàng, phân phối đến thanh toán, doanh nghiệp đã phát sinh những trách nhiệm tương ứng. Vì vậy, trước hết, doanh nghiệp cần xác định rõ mình đang hoạt động trên loại nền tảng nào và tham gia vào khâu nào của quá trình kinh doanh.

Toàn cảnh hội nghị.

Doanh nghiệp mở website bán hàng trực tiếp phải thực hiện thủ tục thông báo tại trang online.gov.vn của Bộ Công Thương. Các sàn như Shopee, TikTok Shop, Lazada phải đăng ký và được cấp phép, trong khi người bán tham gia phải tuân thủ quy chế của sàn.

"Cho dù thuế hay không thuế, các doanh nghiệp cần biết rằng mình đang hoạt động ở đâu, trên nền tảng nào và đang tham gia vào phân đoạn nào. Lúc đấy mới biết được trách nhiệm của mình tới đâu", ông Quân nhấn mạnh.

Yêu cầu quản trị càng cần được chú trọng khi những phương thức kinh doanh mới như livestream, tiếp thị liên kết ngày càng phổ biến. Theo chuyên gia, doanh nghiệp phải chủ động quản lý nội dung, đường dẫn bán hàng cũng như dữ liệu phát sinh trong quá trình kinh doanh.

Dẫn một trường hợp có thể phát sinh trong thực tế, ông Quân cho biết, một nội dung được đăng trên TikTok hôm nay có thể gắn đường dẫn liên kết, nhưng hai tháng sau, chính người đăng có thể không còn biết đường dẫn đó dẫn tới đâu.

"Những cái đấy rất tiềm ẩn rủi ro. Nếu mình không chuẩn bị tốt thì tất cả cái đấy nó thuộc về nghĩa vụ trách nhiệm của mình", ông cảnh báo.

Tuy nhiên, việc chuẩn hóa hoạt động không phải bài toán dễ đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh. Theo Tiến sĩ Trần Minh Sơn, nhiều chủ thể thuộc nhóm này không có bộ phận pháp chế, kế toán chuyên trách, trong khi nhiều văn bản mới được ban hành trong thời gian ngắn.

Trong điều kiện đó, nếu không kịp thời nhận diện và khắc phục, những sai sót ban đầu có thể kéo dài và làm gia tăng rủi ro pháp lý.

"Có thể ban đầu sai sót rất nhỏ nhưng chúng ta không để ý và kéo dài, dẫn đến có thể bị phạt hành chính, cấm xuất cảnh và có thể dẫn đến xử lý hình sự", ông Sơn cảnh báo.

Đòi hỏi tuân thủ ngày càng cao cũng đặt ra yêu cầu tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh tiếp cận và thực thi đúng các quy định pháp luật.

Ngày 14/1/2026, Thủ tướng Chính phủ ban hành Quyết định số 84/QĐ-TTg phê duyệt Chương trình hỗ trợ pháp lý liên ngành cho doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh giai đoạn 2026 - 2030.

Theo bà Lê Thị Hoàng Thanh, "điểm cốt lõi của chương trình này là chuyển mạnh từ tư duy quản lý nhà nước sang tư duy đồng hành hỗ trợ, phát triển doanh nghiệp nhỏ và vừa, hộ kinh doanh".

Bà Lê Thị Hoàng Thanh cho rằng, khi doanh nghiệp, hộ kinh doanh được tiếp cận đầy đủ, kịp thời các quy định pháp luật và được hỗ trợ tháo gỡ vướng mắc, các chủ thể này sẽ có điều kiện phòng ngừa, kiểm soát rủi ro và giảm chi phí tuân thủ. Qua đó, doanh nghiệp có thể yên tâm hơn trong quá trình mở rộng hoạt động sản xuất, kinh doanh.