Chuẩn hóa quy trình sản xuất, nâng tầm giá trị nông sản Hà Nội

Thay đổi tư duy sản xuất

Trong bối cảnh yêu cầu về chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng trở thành tiêu chí bắt buộc của thị trường, việc chuyển đổi từ sản xuất truyền thống sang sản xuất theo các tiêu chuẩn tiên tiến đang là xu hướng tất yếu của ngành nông nghiệp. Tại Hà Nội, Trung tâm Khuyến nông Hà Nội đã triển khai nhiều mô hình sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP trên các nhóm cây trồng chủ lực, bước đầu tạo chuyển biến tích cực cả về hiệu quả kinh tế lẫn nhận thức của người sản xuất.

Ứng dụng giá thể để sản xuất dưa thơm theo VietGAP tại xã Hòa Xá. Ảnh: PV

Một trong những mô hình tiêu biểu là thâm canh bưởi Diễn theo tiêu chuẩn VietGAP được triển khai năm 2025 với quy mô gần 20ha tại các xã Mê Linh, Phúc Thọ và Đan Phượng, với sự tham gia của 119 hộ dân. Kết quả cho thấy toàn bộ diện tích tham gia mô hình đều được cấp giấy chứng nhận VietGAP. Năng suất bưởi đạt từ 20 - 23 tấn/ha, lợi nhuận đạt từ 216 - 345 triệu đồng/ha, cao hơn khoảng 15 - 20% so với phương thức canh tác truyền thống. Không chỉ gia tăng giá trị kinh tế, sản phẩm còn có mẫu mã đồng đều, chất lượng ổn định và tỷ lệ quả loại 1 cao, đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường.

Đối với lĩnh vực rau màu, mô hình sản xuất rau VietGAP được triển khai trên diện tích 8ha tại các xã Thanh Oai và Mê Linh với 53 hộ tham gia. Trong đó, 5ha hành cao sản được cấp chứng nhận VietGAP, đạt năng suất khoảng 15 tấn/ha/vụ, mang lại lợi nhuận trên 50 triệu đồng/ha. Rau cải Đông Dư đạt năng suất khoảng 45 tấn/ha/lứa, lợi nhuận khoảng 80 triệu đồng/ha.

Theo đánh giá của ngành Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, giá trị sản phẩm từ các mô hình rau VietGAP cao hơn khoảng 10%, trong khi hiệu quả kinh tế tăng từ 15 - 20% so với sản xuất thông thường. Quan trọng hơn, quá trình triển khai mô hình đã góp phần thay đổi tư duy sản xuất của người dân theo hướng tuân thủ quy trình kỹ thuật, coi trọng chất lượng thay vì chỉ tập trung vào sản lượng.

Cùng với cây ăn quả và rau màu, mô hình sản xuất lúa theo tiêu chuẩn VietGAP gắn với tiêu thụ sản phẩm cũng được triển khai trên diện tích 20ha tại xã Mê Linh với 179 hộ dân tham gia, sử dụng giống lúa TBR225. Theo ông Lưu Bá Tiếp, nông dân tham gia mô hình, giống lúa TBR225 cho năng suất cao, chất lượng gạo tốt. Đặc biệt, việc tuân thủ quy trình VietGAP giúp kiểm soát chặt chẽ việc sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và các yếu tố đầu vào, góp phần tạo ra sản phẩm an toàn hơn, đồng thời bảo vệ môi trường sản xuất.

Hướng tới nền nông nghiệp xanh, bền vững

Hiệu quả của các mô hình VietGAP không chỉ được đo bằng năng suất hay lợi nhuận. Điều quan trọng hơn là hình thành phương thức sản xuất có tính kỷ luật, minh bạch và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao của thị trường. Theo quy trình VietGAP, người sản xuất phải ghi chép đầy đủ nhật ký đồng ruộng, quản lý chặt chẽ vật tư đầu vào, tuân thủ các quy định về sử dụng phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Đây là những yếu tố ngày càng trở thành điều kiện tiên quyết để nông sản có thể tham gia các chuỗi phân phối hiện đại cũng như mở rộng thị trường tiêu thụ.

Lúa VietGAP tại xã Thư Lâm. Ảnh: PV

Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Hợp Tiến (xã Hồng Sơn) Nguyễn Hà Tuyển cho biết, các sản phẩm đạt chứng nhận VietGAP thường được hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm an toàn và doanh nghiệp thu mua ưu tiên lựa chọn. Nhờ đó, đầu ra ổn định hơn, giá bán cũng được duy trì ở mức cao hơn so với sản phẩm sản xuất theo phương thức truyền thống.

Theo Phó Giám đốc Trung tâm Khuyến nông Hà Nội Đoàn Đức Dân, sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP không chỉ giúp tiết giảm chi phí đầu vào, nâng cao hiệu quả quản lý mà còn góp phần chuẩn hóa quy trình sản xuất. Thời gian tới, Trung tâm sẽ tiếp tục phối hợp với các địa phương tổ chức tập huấn, chuyển giao kỹ thuật sản xuất VietGAP, sản xuất hữu cơ và hướng dẫn sử dụng thuốc bảo vệ thực vật an toàn, từng bước nâng cao năng lực cho người sản xuất.

Trong bối cảnh ngành nông nghiệp đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, việc nhân rộng các mô hình VietGAP có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi của từng vùng sản xuất. Đây là nền tảng để nâng cao chất lượng nông sản, gia tăng giá trị, xây dựng thương hiệu và tăng sức cạnh tranh cho nông sản Thủ đô.

Để VietGAP phát huy hiệu quả bền vững, bên cạnh hỗ trợ kỹ thuật, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế liên kết giữa sản xuất với tiêu thụ, phát triển hệ thống truy xuất nguồn gốc, mở rộng thị trường và xây dựng các chuỗi giá trị nông sản an toàn. Khi những "mắt xích" này được kết nối đồng bộ, VietGAP sẽ không chỉ là tiêu chuẩn sản xuất mà còn trở thành động lực thúc đẩy quá trình hiện đại hóa nông nghiệp và nâng cao thu nhập cho người nông dân.

* Bài viết có sự phối hợp của Trung tâm Khuyến nông Hà Nội