Chuẩn hóa tỷ lệ an toàn vốn từ năm 2026: Hệ thống ngân hàng giảm phụ thuộc dòng tiền Kho bạc để tăng tính bền vững

Nâng cao chuẩn mực quản trị rủi ro thanh khoản

Lộ trình của Thông tư 26/2022/TT-NHNN đã chính thức hoàn tất sau ba năm triển khai linh hoạt. Nếu như giai đoạn 2023-2025 được xem là khoảng thời gian đệm để hỗ trợ hệ thống phục hồi sau đại dịch, thì việc đưa tỷ lệ tính tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào LDR về mức 0% kể từ đầu năm 2026 đánh dấu bước chuyển mình quan trọng sang giai đoạn quản trị rủi ro chặt chẽ.

Quyết định này xuất phát từ bản chất của dòng tiền Kho bạc Nhà nước, vốn có quy mô lớn nhưng mang tính thời vụ cao và biến động theo chu kỳ thu chi ngân sách. Việc tách bạch khoản mục này ra khỏi công thức tính LDR (tỷ lệ dư nợ tín dụng trên vốn huy động) giúp phản ánh đúng thực chất khả năng thanh khoản của các ngân hàng. Thay vì dựa vào nguồn vốn công có tính chất ngắn hạn để tài trợ cho các khoản vay trung dài hạn, các tổ chức tín dụng sẽ buộc phải quay về củng cố nền tảng huy động vốn cốt lõi từ dân cư và tổ chức kinh tế. Đây được xem là bước đi cần thiết để đảm bảo an ninh tài chính quốc gia, hạn chế rủi ro thanh khoản cục bộ khi dòng tiền ngân sách biến động mạnh.

Dưới góc độ quản lý, Ngân hàng Nhà nước đánh giá các quy định hiện hành về tỷ lệ LDR đã đảm bảo sự hỗ trợ cần thiết cho hệ thống. Cơ chế tính toán hiện tại chỉ ghi nhận dư nợ cho vay vào tử số, trong khi mẫu số vẫn cho phép tính cả tiền gửi và huy động vốn liên ngân hàng có kỳ hạn. Do đó, việc chuẩn hóa lại nguồn tiền gửi Kho bạc giúp các ngân hàng nhìn nhận rõ ràng hơn về "sức khỏe" dòng tiền của mình, từ đó có chiến lược kinh doanh thận trọng và hiệu quả hơn.

Động lực tái cơ cấu nguồn vốn tại các ngân hàng lớn

Việc áp dụng quy định mới đặt ra yêu cầu thích ứng cao đối với nhóm ngân hàng thương mại nhà nước (Big 4), nơi thường xuyên tiếp nhận nguồn vốn ủy thác thanh toán lớn. Theo số liệu từ Chứng khoán Yuanta, các ngân hàng như Vietcombank, BIDV và VietinBank đang quản lý lượng tiền gửi Kho bạc dao động từ 152 nghìn tỷ đến 157 nghìn tỷ đồng, chiếm tỷ trọng khoảng 5% đến hơn 7% tổng nợ phải trả. Việc số liệu này không còn được tính vào LDR sẽ là động lực để các nhà băng này đẩy mạnh các giải pháp huy động vốn thay thế.

Sự thay đổi này được kỳ vọng sẽ làm lành mạnh hóa cấu trúc vốn của hệ thống. Thay vì phụ thuộc vào dòng tiền giá rẻ từ ngân sách, các ngân hàng sẽ tập trung nâng cao chất lượng dịch vụ và đưa ra các chính sách hấp dẫn hơn để thu hút tiền gửi từ thị trường dân cư (thị trường 1). Điều này gián tiếp mang lại lợi ích cho người gửi tiền khi lãi suất huy động có thể được điều chỉnh ở mức cạnh tranh hơn, đặc biệt tại các kỳ hạn dài.

Đại diện Cục An toàn hệ thống các tổ chức tín dụng khẳng định tỷ lệ LDR là chốt chặn an toàn quan trọng. Việc thực thi nghiêm túc quy định từ năm 2026 sẽ giúp hệ thống ngân hàng Việt Nam tiệm cận các chuẩn mực quốc tế, tăng cường khả năng chống chịu trước các biến động vĩ mô. Các ngân hàng dù đối mặt với áp lực ngắn hạn về việc cân đối chỉ số, nhưng về dài hạn sẽ sở hữu một cơ cấu nguồn vốn thực chất, bền vững và ít rủi ro hơn, tạo tiền đề vững chắc cho việc cung ứng vốn ra nền kinh tế.

Khánh Mai