Chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học: 'Áo mới' cho chất lượng

Giảng viên Trường Đại học Nha Trang (Khánh Hòa) hướng dẫn sinh viên thực hành. Ảnh: ITN

Tạo mặt bằng chuẩn chung cho toàn hệ thống

Một trong những điểm đáng chú ý của Thông tư 26 là mở rộng phạm vi áp dụng đối với toàn bộ đội ngũ giảng viên trong các cơ sở giáo dục đại học, bao gồm giảng viên, giảng viên chính và giảng viên cao cấp, không phân biệt công lập hay ngoài công lập, cùng các tổ chức, cá nhân có liên quan.

Đại diện Vụ Giáo dục Đại học (Bộ GD&ĐT) cho biết, quy định này góp phần bảo đảm sự thống nhất về chuẩn nghề nghiệp trong toàn hệ thống. Trước đó, Thông tư số 40/2020/TT-BGDĐT chỉ áp dụng đối với viên chức giảng dạy trong các cơ sở giáo dục đại học công lập. Việc mở rộng phạm vi được xem là bước tiến nhằm thiết lập mặt bằng chuẩn chung, tạo sự công bằng và đồng bộ trong phát triển đội ngũ giảng viên.

Thông tư 26 quy định cụ thể nhiệm vụ của từng chức danh giảng viên, bao gồm các nhóm nhiệm vụ chủ yếu: Giảng dạy và hướng dẫn người học; tham gia xây dựng, phát triển chương trình đào tạo; biên soạn giáo trình, tài liệu; thực hiện hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; tham gia hợp tác, phục vụ cộng đồng và công tác quản lý theo phân công.

Đối với từng chức danh, các yêu cầu về năng lực chuyên môn, nghiên cứu khoa học và đóng góp học thuật được thiết kế theo mức độ phù hợp. Cách tiếp cận này góp phần định hướng rõ lộ trình phát triển nghề nghiệp, giúp giảng viên xác định mục tiêu phấn đấu, từng bước nâng cao năng lực.

Làm việc trong môi trường ngoài công lập, TS Lưu Viết Tĩnh – Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Y Dược Buôn Ma Thuột (Đắk Lắk) bày tỏ sự đồng tình với quy định mới. Theo ông, việc mở rộng phạm vi áp dụng đối với toàn bộ đội ngũ giảng viên thể hiện sự công nhận vai trò của khu vực ngoài công lập trong hệ thống giáo dục quốc dân.

Thông tư 26 không chỉ góp phần nâng cao chất lượng giảng dạy mà còn tạo điều kiện để giảng viên ngoài công lập có cơ hội phát triển nghề nghiệp bền vững. Các tiêu chuẩn rõ ràng giúp giảng viên xác định những yêu cầu cần thiết để hoàn thiện bản thân, từ đó nâng cao trình độ chuyên môn và năng lực giảng dạy. Điều này không chỉ mang lại lợi ích cho cá nhân mà còn góp phần nâng cao chất lượng đào tạo, cải thiện môi trường học tập cho sinh viên.

Thông tư quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học gồm 3 nhóm tiêu chuẩn cơ bản. Ảnh: ITN

Thúc đẩy chất lượng đào tạo trong bối cảnh mới

Đồng quan điểm, PGS.TS Đậu Xuân Cảnh – nguyên Giám đốc Học viện Y – Dược học cổ truyền Việt Nam nhận định, Thông tư 26 sẽ thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục đại học công lập và ngoài công lập, hình thành hệ sinh thái giáo dục đa dạng hơn. Với những chuẩn mực nghề nghiệp rõ ràng, giảng viên sẽ có thêm động lực để cống hiến và phát triển.

Trong bối cảnh đổi mới giáo dục, yêu cầu nâng cao chất lượng đào tạo ngày càng trở nên cấp thiết. Theo PGS.TS Đậu Xuân Cảnh, việc ban hành chuẩn nghề nghiệp cần thiết để định hướng phát triển đội ngũ, đồng thời tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng phù hợp. Thực tế, nhiều giảng viên mong muốn được tham gia các chương trình nâng cao năng lực để đáp ứng tốt hơn yêu cầu của thị trường lao động.

Nhiều cán bộ, giảng viên cũng đánh giá Thông tư 26 kế thừa các nội dung của Thông tư số 40/2020/TT-BGDĐT, đồng thời bảo đảm tính thống nhất với các văn bản pháp luật hiện hành. Việc ban hành thông tư mới phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và chính sách của Nhà nước về phát triển giáo dục đại học.

Qua nghiên cứu, PGS.TS Trần Xuân Nhĩ – Phó Chủ tịch Hiệp hội Các trường đại học, cao đẳng Việt Nam cho rằng, Thông tư 26 không chỉ mở rộng phạm vi áp dụng mà còn thiết lập khung tiêu chuẩn rõ ràng, góp phần nâng cao trình độ chuyên môn và nghiệp vụ giảng dạy.

Theo ông, việc công nhận vai trò của giảng viên ngoài công lập là cần thiết, tạo động lực để đội ngũ này nâng cao năng lực, đồng thời thúc đẩy hợp tác giữa các cơ sở giáo dục. Một hệ sinh thái giáo dục đa dạng, nơi mọi giảng viên đều có cơ hội phát triển, sẽ góp phần nâng cao chất lượng chung của toàn hệ thống.

Thông tư 26 quy định chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học gồm ba nhóm tiêu chuẩn cơ bản về: Đạo đức; trình độ đào tạo, bồi dưỡng; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ. Lãnh đạo Vụ Giáo dục Đại học khẳng định, các tiêu chuẩn được thiết kế theo từng chức danh, bảo đảm tính phân tầng và phù hợp với yêu cầu của từng vị trí việc làm.

Trong đó, tiêu chuẩn về đạo đức nhấn mạnh phẩm chất, uy tín, tinh thần trách nhiệm, sự công bằng và liêm chính trong giảng dạy, nghiên cứu khoa học. Tiêu chuẩn về trình độ đào tạo, bồi dưỡng quy định rõ yêu cầu về trình độ chuyên môn và chứng chỉ theo chuẩn nghề nghiệp. Tiêu chuẩn về năng lực chuyên môn, nghiệp vụ tập trung vào khả năng giảng dạy, nghiên cứu, ứng dụng công nghệ, sử dụng ngoại ngữ và tham gia các hoạt động phát triển chuyên môn.

Việc xây dựng hệ thống chuẩn theo hướng này tạo cơ sở để các cơ sở giáo dục đại học thực hiện bố trí, phân công, giao nhiệm vụ và đánh giá giảng viên theo vị trí việc làm. Đồng thời, đây là căn cứ quan trọng để xây dựng kế hoạch đào tạo, bồi dưỡng và phát triển đội ngũ trong dài hạn.

Một điểm đáng chú ý khác là các quy định chuyển tiếp nhằm bảo đảm quyền lợi cho đội ngũ giảng viên. Theo đó, các chứng chỉ bồi dưỡng theo tiêu chuẩn chức danh nghề nghiệp được cấp trước ngày 31/12/2026 được công nhận tương đương với chứng chỉ theo chuẩn mới. Giảng viên đã được tuyển dụng hoặc thay đổi vị trí việc làm trước thời điểm thông tư có hiệu lực không bắt buộc phải bổ sung ngay chứng chỉ theo quy định mới.

Thông tư cũng quy định rõ trách nhiệm của người đứng đầu cơ sở giáo dục đại học trong việc căn cứ vào chuẩn nghề nghiệp để bố trí, phân công, đánh giá giảng viên và xây dựng kế hoạch phát triển đội ngũ. Điều này giúp tăng tính chủ động của các cơ sở giáo dục trong quản trị nhân sự, đồng thời bảo đảm việc triển khai thống nhất, hiệu quả.

Có thể thấy, việc ban hành Thông tư số 26/2026/TT-BGDĐT không chỉ hoàn thiện khung pháp lý về chuẩn nghề nghiệp giảng viên đại học, mà còn tạo nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng đào tạo. Trong bối cảnh hội nhập và cạnh tranh nguồn nhân lực ngày càng gay gắt, việc xây dựng đội ngũ giảng viên chất lượng cao là yêu cầu cấp thiết.

Thông tư 26 được kỳ vọng sẽ góp phần thúc đẩy đổi mới giáo dục đại học theo hướng chuẩn hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế. Khi các tiêu chuẩn nghề nghiệp được xác lập rõ ràng, đội ngũ giảng viên sẽ có định hướng phát triển cụ thể hơn, từ đó nâng cao chất lượng giảng dạy, nghiên cứu và đóng góp hiệu quả vào sự phát triển chung của đất nước.