Chung tay tạo thói quen tiêu dùng xanh

Thay đổi từ những thói quen nhỏ

Đã thành thói quen, mỗi lần đi chợ, bà Nguyễn Thị Thanh (thôn Khê Tang, xã Bình Minh) đều mang theo chiếc làn đan bằng mây tre để đựng rau, củ, quả và các loại thực phẩm. Theo bà Thanh, việc sử dụng làn thay cho túi nilon là cách đơn giản để hạn chế rác thải nhựa, góp phần bảo vệ môi trường từ những sinh hoạt thường ngày.

Không chỉ khi đi chợ, ý thức tiêu dùng xanh còn thể hiện qua việc lựa chọn và sử dụng các sản phẩm trong đời sống hằng ngày. Chị Đinh Thị Lệ (thôn Đinh Xuyên, xã Hòa Xá) cho biết: Mỗi khi mua thực phẩm chế biến sẵn, chị thường mang theo hộp thủy tinh để đựng thay vì sử dụng hộp nhựa hoặc túi nilon. Theo chị, thói quen này vừa hạn chế đồ nhựa dùng một lần, giảm lãng phí, vừa góp phần bảo vệ sức khỏe.

Ngay cả khi đặt đồ uống trực tuyến, chị Lệ cũng ưu tiên những cửa hàng sử dụng cốc, ống hút bằng giấy, tre, nứa hoặc các vật liệu thân thiện với môi trường. “Những ngày bận rộn, không có thời gian đi chợ hay mua đồ uống trực tiếp, tôi thường đặt hàng online. Ngoài lựa chọn đồ uống yêu thích, tôi còn chú ý đến bao bì và dụng cụ đựng của cửa hàng. Tôi ưu tiên những nơi sử dụng vật liệu thân thiện với môi trường hoặc có thể tái sử dụng. Dần dần, điều này đã trở thành thói quen tiêu dùng của tôi”, chị Lệ chia sẻ.

Sản phẩm rau xanh được bọc lá chuối nhằm kích thích thói quen tiêu dùng xanh. Ảnh: Đinh Luyện

Từ những lựa chọn nhỏ trong sinh hoạt có thể thấy, tiêu dùng xanh không nhất thiết bắt đầu từ những thay đổi lớn, mà được hình thành từ ý thức lựa chọn và sử dụng hàng hóa có trách nhiệm. Tuy nhiên, để những hành vi tích cực này trở thành thói quen phổ biến trong cộng đồng, bên cạnh sự chủ động của mỗi người, việc nâng cao nhận thức và cung cấp thông tin đầy đủ về sản phẩm xanh cũng đóng vai trò quan trọng.

Tại Diễn đàn Tiêu dùng bền vững 2026 với chủ đề “Tiêu dùng trách nhiệm – Tiết kiệm năng lượng – Bảo vệ tương lai”, do Ủy ban Cạnh tranh Quốc gia (Bộ Công Thương) phối hợp với Báo Điện tử Tiếng nói Việt Nam tổ chức ngày 15-10, bà Trần Thị Dung, Phó Chủ tịch Hội Bảo vệ Người tiêu dùng Việt Nam cho rằng: Nhận thức là một trong những rào cản khiến tiêu dùng xanh chưa trở thành hành vi phổ biến. Theo bà, trước hết, người tiêu dùng cần hiểu rõ tiêu dùng xanh là gì, sản phẩm xanh có những đặc điểm nào và làm thế nào để nhận diện, lựa chọn sản phẩm phù hợp.

Bà Trần Thị Dung nhấn mạnh: Sự cần thiết của công tác tuyên truyền, cung cấp thông tin để người tiêu dùng nhận biết sản phẩm xanh, có đủ cơ sở tin tưởng vào chất lượng và tính thân thiện với môi trường của sản phẩm trước khi quyết định mua sắm. Đây là cơ sở để thúc đẩy tiêu dùng có trách nhiệm, đồng thời đòi hỏi sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, doanh nghiệp và các tổ chức bảo vệ người tiêu dùng trong việc nâng cao nhận thức, minh bạch thông tin và khuyến khích các lựa chọn bền vững.

Yêu cầu đổi mới từ doanh nghiệp

Để tiêu dùng xanh trở thành xu hướng phổ biến, trên góc độ chính sách, ông Tạ Đình Thi, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội cho biết: Quốc hội và Chính phủ đang tích cực nghiên cứu, hoàn thiện các quy định liên quan đến bảo vệ môi trường, trong đó có định hướng quy định tỷ lệ bắt buộc sử dụng vật liệu tái chế trong sản xuất bao bì và hàng hóa tiêu dùng. Chính sách này, nếu được triển khai hiệu quả, sẽ góp phần thúc đẩy ngành tái chế, phát triển kinh tế tuần hoàn và giảm áp lực rác thải nhựa. Tuy nhiên, để các chính sách phát huy hiệu quả, cần có sự tham gia đồng bộ của doanh nghiệp và người tiêu dùng.

Tại Hà Nội, thúc đẩy sản xuất sạch hơn và tiêu dùng xanh đang được triển khai thông qua nhiều hoạt động, từ tuyên truyền, tư vấn, hỗ trợ kỹ thuật đến kết nối doanh nghiệp với người tiêu dùng.

Ông Nguyễn Đình Thắng, Phó Giám đốc Sở Công Thương Hà Nội cho biết: Thành phố đã triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm nâng cao nhận thức, khuyến khích doanh nghiệp đổi mới phương thức sản xuất, đồng thời thúc đẩy người dân lựa chọn các sản phẩm thân thiện với môi trường. Qua đó, nhận thức về phát triển bền vững từng bước được nâng lên, tạo chuyển biến trong hoạt động sản xuất và tiêu dùng.

Diễn đàn Tiêu dùng bền vững 2026 với chủ đề “Tiêu dùng trách nhiệm – Tiết kiệm năng lượng – Bảo vệ tương lai” thu hút sự quan tâm của đông đảo người dân, doanh nghiệp. Ảnh: Đinh Luyện

Trên thực tế, xu hướng xanh hóa đã được một số hệ thống bán lẻ đưa vào hoạt động kinh doanh thông qua những giải pháp thiết thực. Các hệ thống siêu thị như đã triển khai những sáng kiến như sử dụng hộp đựng thực phẩm làm từ bã mía, thay thế một số loại bao bì bằng vật liệu thân thiện với môi trường, khuyến khích sử dụng túi tái sử dụng hoặc cung cấp thùng carton để khách hàng đựng hàng hóa thay cho túi nilon dùng một lần. Những thay đổi này góp phần giảm thiểu rác thải nhựa, đồng thời đưa lựa chọn tiêu dùng xanh đến gần hơn với người dân.

Dù vậy, theo nhiều doanh nghiệp, quá trình chuyển đổi sang sản xuất, kinh doanh xanh vẫn đặt ra không ít thách thức. Doanh nghiệp phải cân đối chi phí đầu tư công nghệ, lựa chọn và kiểm soát nguyên liệu đầu vào, bảo đảm khả năng truy xuất nguồn gốc, đáp ứng các tiêu chuẩn và chứng nhận liên quan, đồng thời duy trì mức giá phù hợp với khả năng chi trả của người tiêu dùng. Vì vậy, để tiêu dùng xanh phát triển bền vững, bên cạnh nỗ lực tự đổi mới của doanh nghiệp, cần tiếp tục hoàn thiện cơ chế hỗ trợ, tăng khả năng tiếp cận vốn và công nghệ, mở rộng hoạt động tư vấn, kết nối thị trường.