Chương trình hành động của các ứng cử viên khi vận động bầu cử: Những cam kết 'đúng vai'

Tự “định vị” rõ vai trò, thế mạnh

Sinh thời, Chủ tịch Hồ Chí Minh từng căn dặn: “Người đời ai cũng có chỗ hay chỗ dở… Dùng người cũng như dùng gỗ. Người thợ khéo thì gỗ to, nhỏ, thẳng cong đều tùy chỗ mà dùng được”. Từ cách nhìn nhân văn ấy, có thể thấy, vấn đề cốt lõi là được đặt đúng vị trí, sử dụng đúng sở trường. Vận dụng vào thực tiễn vận động bầu cử hôm nay, mỗi ứng cử viên đại biểu dân cử cũng cần tự “định vị” rõ vai trò, thế mạnh của mình để xây dựng chương trình hành động linh hoạt, khả thi và đúng thẩm quyền. Chỉ khi biết phát huy thế mạnh của bản thân trong khuôn khổ chức năng đại biểu, các cam kết với cử tri mới trở thành những hành động có thể theo đuổi và thực hiện đến cùng.

Ban Thường trực Ủy ban MTTQ Việt Nam tỉnh Tây Ninh tổ chức tập huấn cho ứng cử viên đại biểu Quốc hội Khóa XVI và đại biểu HĐND các cấp nhiệm kỳ 2026 - 2031. Ảnh: Trường Hải

Chương trình hành động chỉ thực sự có sức thuyết phục khi được xây dựng trên nền tảng rất cụ thể: ứng cử viên đại diện cho ai, địa bàn nào, thuộc khối ngành nào, có thế mạnh chuyên môn gì và sẽ đóng góp được gì cho hoạt động của cơ quan dân cử nếu trúng cử. Đây cũng là yêu cầu đặt ra trong bối cảnh mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, khi vai trò, trách nhiệm của đại biểu ngày càng trực diện hơn, không còn khoảng “đệm” trung gian.

Thực tiễn cho thấy, những chương trình hành động chung chung, liệt kê nhiều việc nhưng thiếu điểm nhấn, thiếu gắn kết với vị trí đại diện thường khó tạo được sự đồng thuận. Ngược lại, ứng cử viên biết dựa vào chính cơ cấu của mình để xác định trọng tâm hành động sẽ dễ tạo được niềm tin. Đại diện cho ngành nào thì phải nói rõ mình sẽ tham gia thế nào vào việc xây dựng chính sách, quyết sách liên quan đến ngành đó; đại diện cho địa bàn nào thì phải nắm chắc những vấn đề nổi cộm, bức xúc của địa phương nơi ứng cử. Từ góc độ này, chương trình hành động không phải là nơi “hứa cho nhiều”, mà là nơi chọn cho đúng. Đúng với vai trò, đúng với năng lực và đúng với những gì cử tri đang cần ở người đại biểu của mình trong nhiệm kỳ mới.

Cam kết vừa sức - thước đo trách nhiệm của người ứng cử

Theo kinh nghiệm của các đại biểu dân cử, để có chương trình hành động thực sự “sống” và tạo được niềm tin với cử tri, ngoài nắm vững nhiệm vụ, quyền hạn của cơ quan dân cử mà mình ứng cử, trách nhiệm của đại biểu thì ứng cử viên cần đối chiếu với vị trí công tác và sở trường chuyên môn để xây dựng chương trình phù hợp. Đồng thời, cần tìm hiểu kỹ địa phương nơi ứng cử - từ tiềm năng, thế mạnh đến khó khăn, thách thức và các vấn đề nổi cộm của nhân dân - để xác định rõ bản thân có thể đóng góp gì khi trúng cử. Những cam kết sát thực tế và đúng thẩm quyền luôn là “điểm cộng” quan trọng trước cử tri.

Nếu là ứng cử viên nữ, chương trình hành động có thể tập trung vào các vấn đề bình đẳng giới, khắc phục mất cân bằng giới tính khi sinh, quan tâm điều kiện làm việc, chỗ ở và an sinh cho nữ công nhân tại các khu công nghiệp (nếu địa phương có),... Với ứng cử viên trẻ, cử tri mong đợi những cam kết gắn với thanh niên, như giải quyết việc làm, nâng cao đời sống văn hóa tinh thần, phát huy vai trò tổ chức Đoàn, chăm lo cho thanh thiếu niên.

Đối với ứng cử viên đại diện ngành, lĩnh vực chuyên môn, chương trình hành động cần làm rõ việc tham gia cùng cơ quan dân cử thảo luận, quyết định các chủ trương, chính sách, đề án, chiến lược phát triển ngành. Chẳng hạn, ứng cử viên ngành giáo dục có thể cam kết tham gia đề xuất, quyết định các giải pháp phát triển hệ thống giáo dục mầm non, tiểu học và trung học cơ sở, xác định trọng tâm, lộ trình và mốc thời gian, đồng thời giám sát việc chấp hành pháp luật về giáo dục. Với ứng cử viên cơ cấu đại biểu chuyên trách, lợi thế là am hiểu tổ chức, hoạt động của Quốc hội, HĐND, giúp xây dựng những cam kết sát thực, đúng vai và khả thi hơn các ứng cử viên khác.

Trên cơ sở đó, ứng cử viên cần chọn lọc kỹ số lượng vấn đề, tránh dàn trải, nhất là khi thời lượng trình bày trước cử tri chỉ khoảng 10 phút. Một chương trình hành động phù hợp thường gọn trong khoảng tối đa 3 trang A4, phần mở đầu ngắn, nêu rõ thông tin cá nhân, vị trí công tác, cơ cấu đại diện và nhận thức về vai trò của cơ quan dân cử. Tiếp đến, trình bày hiểu biết về địa phương, cả thuận lợi lẫn khó khăn, làm cơ sở để đưa ra các cam kết chính, rõ trọng tâm và giải pháp đi kèm. Cuối cùng, đừng quên cảm ơn cử tri đã tham dự, đóng góp ý kiến và các ban ngành đã tạo điều kiện cho cuộc gặp gỡ.

Chương trình hành động còn mở ra một chặng đường dài trên nghị trường. Khi được xây dựng đúng từ cơ cấu đại diện, gắn với chuyên môn, sở trường và xuất phát từ tiếng nói của nhân dân, mỗi chương trình hành động sẽ trở thành thước đo trách nhiệm của người đại biểu trong suốt nhiệm kỳ nếu trúng cử.

TÂN HÒA