Chuyển chức năng y tế dự phòng về trạm y tế: Phát huy vai trò 'gác cổng' y tế cơ sở

Chủ động giám sát, phòng bệnh

Sáng 7/1, ông Thân Văn Cương (66 tuổi), trú tại tổ dân phố Chùa, phường Việt Yên đến Trạm Y tế Việt Yên khám với các biểu hiện ho, đau rát họng và sốt. Ngoài việc khám lâm sàng, thực hiện các xét nghiệm cần thiết, nhân viên y tế của trạm chủ động khai thác kỹ yếu tố dịch tễ, tiền sử đi lại, tiếp xúc của người bệnh nhằm sớm phát hiện nguy cơ liên quan đến các bệnh truyền nhiễm theo mùa. Tương tự, khi bà Phùng Thị Dỡ (72 tuổi), trú tại tổ dân phố Bãi Bằng (cùng phường Việt Yên) đến khám với triệu chứng ho nhiều, có dịch họng cũng được nhân viên Trạm Y tế Việt Yên tiếp cận theo quy trình dự phòng, vừa khám điều trị, vừa sàng lọc nguy cơ, tư vấn các biện pháp phòng bệnh, theo dõi tại cộng đồng.

Nhân viên Trạm Y tế Việt Yên khám, khai thác dịch tễ, tiền sử người bệnh.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Trần Quốc Tuấn, Giám đốc Trạm Y tế Việt Yên, sau khi hợp nhất các trạm y tế: Việt Yên, Hồng Thái, Nghĩa Trung và Minh Đức thành Trạm Y tế Việt Yên, đơn vị được bố trí 7 cán bộ, nhân viên làm công tác dự phòng. “Qua tuần đầu vận hành theo mô hình mới, chúng tôi tiến hành khai thác dịch tễ đối với gần 40 lượt người bệnh theo quy trình dự phòng. Qua đó chủ động dự báo, nâng cao nhận thức phòng bệnh của người dân”, bác sĩ Trần Quốc Tuấn cho biết.

Thực hiện chủ trương của Bộ Y tế, từ 1/1/2026, Sở Y tế phối hợp với các ngành liên quan tiến hành bàn giao toàn bộ các trạm y tế về UBND cấp xã quản lý. Cùng với bàn giao nguyên trạng nhân lực, cơ sở vật chất hiện có tại các trạm y tế, ngành Y tế điều chuyển toàn bộ khối dự phòng thuộc các trung tâm y tế về các trạm. Song song với công tác khám, điều trị, 99 trạm y tế xã, phường sẽ đảm nhiệm các nhiệm vụ giám sát dịch bệnh; truyền thông, giáo dục sức khỏe; phòng, chống bệnh không lây nhiễm… Ghi nhận các trạm y tế: Tiên Du, Tân Chi, Đại Đồng, Liên Bão và Phật Tích cho thấy, từ 1/1/2026, Bệnh viện Đa khoa Tiên Du điều chuyển 35 bác sĩ, nhân viên bộ phận dự phòng, vật tư về các trạm (mỗi trạm từ 5-9 người), bảo đảm đủ nhân lực bắt nhịp với nhiệm vụ mới.

Tương tự, ngay sau khi vận hành theo mô hình mới, Trạm Y tế Tây Yên Tử chủ động xây dựng kế hoạch rà soát các điểm nguy cơ phát sinh dịch bệnh, cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống trên địa bàn; đồng thời chủ động phương án bảo đảm an toàn thực phẩm dịp Tết Nguyên đán và Lễ hội Xuân Tây Yên Tử năm 2026. Bác sĩ Nguyễn Văn Kiểm, Phó Giám đốc phụ trách Trạm Y tế Tây Yên Tử cho biết: “Nhờ được bố trí một bác sĩ chuyên khoa dự phòng nên công tác phòng, chống dịch bệnh được triển khai nhanh hơn, chủ động hơn”.

Tăng cường hướng dẫn, hỗ trợ

Theo thông tin từ Sở Nội vụ, sau hợp nhất, bàn giao các trạm y tế về UBND cấp xã quản lý, toàn tỉnh hiện có 99 trạm y tế với hơn 3,4 nghìn cán bộ, nhân viên. Về nhân lực, ngoài đội ngũ cán bộ, nhân viên hiện có, các trạm được bổ sung khoảng 600 bác sĩ, nhân viên từ bộ phận dự phòng thuộc các trung tâm y tế trước đây.

Thực hiện chủ trương của Bộ Y tế, từ 1/1/2026, Sở Y tế phối hợp với các ngành liên quan tiến hành bàn giao toàn bộ các trạm y tế về UBND cấp xã quản lý. Sau hợp nhất, toàn tỉnh hiện có 99 trạm y tế với hơn 3,4 nghìn cán bộ, nhân viên. Về nhân lực, ngoài đội ngũ cán bộ, nhân viên hiện có, các trạm được bổ sung khoảng 600 bác sĩ, nhân viên từ bộ phận dự phòng thuộc các trung tâm y tế trước đây.

Qua đánh giá, việc chuyển chức năng y tế dự phòng về trạm y tế xã giúp các đơn vị y tế cơ sở chủ động nắm bắt, kiểm soát tốt dịch bệnh trên địa bàn, từ đó giảm số ca bệnh nặng, biến chứng. Mặt khác, khi y tế dự phòng được triển khai ngay tại xã, phường, người dân dễ dàng tiếp cận các dịch vụ tư vấn, sàng lọc, phát hiện sớm bệnh tật mà không phải đi xa hay chờ đợi. “Sau khi được bác sĩ Trạm Y tế Việt Yên tư vấn, kiểm tra và làm các xét nghiệm cần thiết, tôi được giải thích rõ về tình trạng sức khỏe cũng như những nguy cơ có thể gặp phải. Dù không mắc các bệnh truyền nhiễm, các bác sĩ vẫn hướng dẫn tôi cách phòng bệnh theo mùa, chế độ ăn uống, sinh hoạt và theo dõi sức khỏe tại nhà”, bà Nguyễn Thị Thanh (sinh năm 1952), tổ dân phố Tự, phường Việt Yên cho biết.

Thực tế cho thấy, việc hợp nhất các trạm y tế trên cùng địa bàn xã, phường, chuyển về UBND cấp xã quản lý vừa giúp giảm đầu mối (giảm từ 313 trạm xuống còn 99 trạm), vừa tạo thuận lợi trong công tác khám, chữa bệnh và dự phòng. Tuy nhiên, nhiều trạm y tế hiện nay còn hạn chế về cơ sở vật chất, trang thiết bị; đội ngũ cán bộ y tế vừa thiếu, vừa chưa đồng đều về trình độ chuyên môn, nhất là năng lực triển khai các hoạt động dự phòng chuyên sâu… khiến hoạt động dự phòng gặp khó khăn.

Khắc phục những hạn chế này, ngày 2/1, Sở Y tế có hướng dẫn hoạt động của các trạm sau khi chuyển về trực thuộc UBND cấp xã, đồng thời thành lập các đoàn công tác về từng địa phương nắm bắt hoạt động những ngày đầu, từ đó có giải pháp hỗ trợ, hướng dẫn tháo gỡ khó khăn, vướng mắc. Các bệnh viện đa khoa tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn, hỗ trợ chuyên môn về khám bệnh, chữa bệnh; xây dựng kế hoạch mua sắm, cung ứng, điều chuyển thuốc, vắc-xin, vật tư, thiết bị y tế cho các trạm…

Bác sĩ chuyên khoa II Lê Việt An, Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Tiên Du cho biết: “Để hỗ trợ, hướng dẫn 5 trạm y tế trên địa bàn đơn vị phụ trách trước đây, bệnh viện đã thành lập các tổ, nhóm chuyên môn trực tiếp xuống cơ sở, kịp thời hướng dẫn, bảo đảm công tác khám, chữa bệnh ban đầu thông suốt, hiệu quả. Đối với công tác y tế dự phòng, bệnh viện tập trung hỗ trợ các trạm xây dựng, triển khai kế hoạch phòng, chống dịch bệnh mùa Đông - Xuân; tăng cường giám sát, phát hiện sớm, xử lý kịp thời các ổ dịch có nguy cơ phát sinh trên địa bàn, nhất là trong dịp Tết Nguyên đán và lễ hội đầu xuân”.

Bài, ảnh: Sỹ Quyết