Chuyến công du Mỹ - nhiệm vụ ngoại giao khó khăn nhất của Vua Charles

Tổng thống Donald Trump (phải) thường xuyên bày tỏ sự ngưỡng mộ đối với Hoàng gia Anh. Ảnh: Getty Images

Theo đài CNN, trong một phát biểu của Tổng thống Mỹ Donald Trump tại một sự kiện ở Anh hồi tháng 9 năm ngoái, ông cho rằng từ "đặc biệt" không đủ để diễn tả mối quan hệ giữa Mỹ và Anh. Ông mô tả quan hệ hai nước như “hai nốt nhạc trong một hợp âm” hoặc “hai khổ thơ của cùng một bài thơ”, trong đó mỗi bên có bản sắc riêng nhưng cùng tạo nên sự hòa hợp khi phối hợp. Phát biểu này được đưa ra trong bữa tiệc do Vua Charles III chủ trì nhân chuyến thăm cấp nhà nước lần thứ hai chưa có tiền lệ của ông tới Anh.

Tuy nhiên, kể từ đó đến nay, các phát biểu công khai của Tổng thống Trump về Anh có xu hướng thay đổi theo hướng chỉ trích. Ông từng bày tỏ không hài lòng đối với Thủ tướng Keir Starmer liên quan việc Anh không hỗ trợ quân sự cho Mỹ trong các hoạt động liên quan Iran. Ông cũng cho rằng Anh không còn là “Rolls-Royce của các đồng minh”, đồng thời gọi các tàu sân bay của Hải quân Hoàng gia Anh là “đồ chơi”. Trong một phát biểu gần đây, khi được hỏi về tình trạng quan hệ song phương, ông Trump nói “không tốt, hoàn toàn không tốt”.

Trong bối cảnh đó, một số đánh giá cho rằng vai trò ngoại giao của Hoàng gia Anh, đặc biệt là Vua Charles III, có thể góp phần duy trì kênh đối thoại giữa hai nước. Theo kế hoạch, ngày 27/4, Vua Charles III và Vương hậu Camilla sẽ thực hiện chuyến thăm cấp nhà nước tới Mỹ kéo dài bốn ngày, nhân dịp kỷ niệm 250 năm ngày độc lập của nước này - sự kiện xảy ra dưới thời trị vì của Vua George III.

Quan hệ giữa Mỹ và Anh được đánh giá là có tính chất đặc biệt trong lịch sử, song cũng trải qua nhiều giai đoạn thăng trầm. Từ cuộc chiến năm 1812, khi quân Anh từng đốt phá một số công trình tại Washington, đến các sự kiện như cuộc xâm lược Grenada năm 1983 của Mỹ trong thời gian Nữ hoàng Elizabeth II là nguyên thủ quốc gia, quan hệ hai nước luôn có cả hợp tác và khác biệt.

Hiện nay, trong nhiệm kỳ thứ hai của Tổng thống Trump, một số khác biệt chính sách giữa hai bên tiếp tục xuất hiện, trong đó có vấn đề xung đột tại Trung Đông và cách tiếp cận ngoại giao. Trong bối cảnh đó, chuyến thăm của Hoàng gia Anh được kỳ vọng sẽ góp phần duy trì đối thoại ở cấp cao.

Theo Điện Buckingham, Vua Charles III sẽ có một số hoạt động tiếp xúc với các thành viên gia đình Tổng thống Mỹ trong khuôn khổ chuyến thăm, đồng thời có bài phát biểu trước phiên họp chung của Quốc hội Mỹ. Sau đó, đoàn Hoàng gia Anh dự kiến thăm tiếp New York và Virginia. Phía Hoàng gia nhấn mạnh các hoạt động được thực hiện theo đúng kế hoạch dù xảy ra vụ nổ súng tại bữa tiệc Hiệp hội Phóng viên Nhà Trắng.

Trong khi đó, theo cựu Đại sứ Anh tại Mỹ Peter Westmacott, vai trò của Nhà vua mang tính tượng trưng và ngoại giao mềm, thông qua các cuộc trao đổi riêng với các nhà lãnh đạo và quan chức cấp cao. Ông cho rằng các cuộc trao đổi không chính thức có thể góp phần hỗ trợ quan hệ song phương trong các vấn đề quan trọng.

Điện Buckingham cho biết Vua Charles III và Hoàng hậu Camilla đã liên hệ riêng với Tổng thống Trump sau sự cố an ninh nói trên. Cung điện cũng xác nhận chuyến thăm cấp nhà nước vẫn diễn ra theo kế hoạch, đồng thời nhấn mạnh sự chuẩn bị chu đáo của hai phía.

Về phía chính phủ Anh, một số nguồn tin cho biết Hoàng gia đang được xem như một kênh ngoại giao hỗ trợ trong quan hệ với Mỹ. Trong chuyến thăm Nhà Trắng trước đó của Thủ tướng Keir Starmer, một bức thư mời của Vua Charles III gửi Tổng thống Trump đã được sử dụng như một phần trong hoạt động ngoại giao, nhằm thể hiện sự coi trọng quan hệ song phương.

Giới quan sát cho rằng Tổng thống Trump có mối quan tâm đặc biệt đối với Vương quốc Anh và Hoàng gia, thể hiện qua nhiều phát biểu công khai về lịch sử, văn hóa và chế độ quân chủ của nước này. Ông từng nhắc tới việc theo dõi lễ đăng quang của Nữ hoàng Elizabeth II và bày tỏ ấn tượng với các nghi lễ hoàng gia. Bên cạnh đó, ông cũng nhiều lần đề cập đến Scotland, quê hương của mẹ ông, nơi ông có các hoạt động đầu tư.

Tuy nhiên, giữa hai bên cũng tồn tại một số khác biệt về quan điểm chính sách, đặc biệt liên quan đến môi trường và năng lượng. Trong khi Vua Charles III có quan điểm ủng hộ bảo vệ môi trường và phát triển năng lượng tái tạo, Tổng thống Trump lại ưu tiên khai thác nhiên liệu hóa thạch và từng bày tỏ quan điểm phản đối các dự án điện gió.

Trong một số phát biểu trước đây, ông Trump từng cho rằng các trang trại điện gió ảnh hưởng đến cảnh quan và môi trường xung quanh các khu vực đầu tư của ông tại Scotland. Những khác biệt này được xem là một trong các yếu tố phản ánh sự đa dạng trong quan điểm giữa hai bên.

Theo các nguồn tin ngoại giao, bất chấp những khác biệt, quan hệ Mỹ - Anh vẫn được duy trì trên nền tảng hợp tác lâu dài trong các lĩnh vực an ninh, kinh tế và quốc phòng. Hai nước cũng đã từng có những giai đoạn bất đồng, nhưng cuối cùng vẫn duy trì quan hệ đồng minh trong các bối cảnh quốc tế lớn như Thế chiến, Chiến tranh Lạnh và quá trình hình thành các thể chế đa phương.

Giới quan sát nhận định vai trò của Hoàng gia Anh chủ yếu mang tính tượng trưng và hỗ trợ đối thoại, trong khi các quyết định chính sách vẫn thuộc về chính phủ hai nước.