Chuyện di cư qua góc nhìn 15 nghệ sĩ trong liên hoan 'Giữa miền di-dịch'

Liên hoan do Goethe-Institut Việt Nam, Indonesia và Philippines giới thiệu. Ông Oliver Brandt, Viện trưởng Goethe-Institut Hà Nội, cho biết “Giữa miền di-dịch” là kết quả đồng sáng tạo với 15 nghệ sĩ đến từ Đông Nam Á và các cộng đồng người gốc Việt đang sinh sống, làm việc tại Đông Nam Á và Đức. Theo ông, chương trình đặt vấn đề về di cư và căn tính khi trải nghiệm dịch chuyển, ly tán hay sống xa quê không chỉ là câu chuyện đời sống, mà còn trở thành chất liệu cho sáng tạo nghệ thuật.

Ông Oliver Brandt, Viện trưởng Goethe-Institut Hà Nội giới thiệu về liên hoan

Ông Oliver Brandt cho biết, “Giữa miền di-dịch” nhìn căn tính di dân như một hành trình “trở thành”, hình thành từ di dân và ly tán, phản ánh sự thương thảo không ngừng của con người với lịch sử, ngôn ngữ và ký ức. Căn tính di dân được ví như thân rễ - một mạng lưới phát triển không ngừng lan rộng và đan xen, tạo sự liên kết qua khoảng cách và những cách tiếp cận nghệ thuật khác nhau. Liên hoan cũng mời các nghệ sĩ Đông Nam Á và các nghệ sĩ gốc Việt cùng phản tư về nước Đức như một xã hội liên văn hóa hình thành bởi cộng đồng di dân và nhập cư, thông qua lăng kính và bối cảnh Đông Nam Á.

Chặng đầu tiên tại Hà Nội diễn ra từ ngày 9 đến 11/1 tại một khu phức hợp văn hóa dành cho giới trẻ thủ đô, được tái thiết từ một nhà máy cũ, hướng tới kết nối liên ngành và thúc đẩy trao đổi nghệ thuật, văn hóa giữa các nhóm cộng đồng khác nhau. Trong khi đó, chặng TP.HCM diễn ra từ ngày 16 đến 18/1 tại 257 Hoàng Văn Thụ, phường Tân Sơn Hòa, dưới sự bảo trợ của Tổng lãnh sự quán Cộng hòa Liên bang Đức tại TP.HCM.

Các nghệ sĩ tham gia liên hoan

Điểm đáng chú ý là “Giữa miền di-dịch” không chỉ là một chuỗi buổi biểu diễn, mà được chuẩn bị theo một hành trình dài, đi qua nhiều giai đoạn trước khi thành hình thành liên hoan lưu động. Dự án được khởi xướng từ năm 2023 bằng các buổi thảo luận nhóm trong năm 2023 và 2024. Sang năm 2024, dự án tiếp tục bằng các hoạt động giao lưu kết nối tại Đức và Indonesia. Đến năm 2025, chương trình tổ chức ba kỳ lưu trú nghệ sĩ tại Indonesia, Philippines và Việt Nam. Sau các bước chuẩn bị đó, năm 2026 đánh dấu giai đoạn đưa tác phẩm ra công chúng bằng hình thức liên hoan lưu động xuyên Đông Nam Á, khởi động từ Hà Nội.

Ở mỗi điểm dừng, liên hoan quy tụ từ 12 đến 15 nghệ sĩ, với tổng cộng 14 tác phẩm gồm trình diễn, workshop và sắp đặt. Bên cạnh đó là khoảng bốn chương trình công chúng như chiếu phim, các thử nghiệm nấu ăn tập thể và những bữa ăn chung. Ban tổ chức giới thiệu các hoạt động này như phản hồi riêng theo từng bối cảnh địa phương, nhằm tạo đối thoại xuyên văn hóa giữa nghệ sĩ với nghệ sĩ và giữa nghệ sĩ với cộng đồng bản địa, nơi các câu chuyện, ký ức và cảm quan có thể “quyện hòa vào nhau tạo thành một ‘ngôi nhà’ chung”.

Tại Hà Nội, liên hoan giới thiệu các nghệ sĩ gồm Nguyễn Phương-Đan (Việt Nam - Đức), Hà Thúy Hằng (Việt Nam), Sarnt Utamachote (Thái Lan), nhóm groundtable (Thái Lan - Đức), “Fungi” Phương Trần Minh (Việt Nam - Đức), Bilawa Ade Respati (Indonesia), Nelden Djakababa Gericke (Indonesia - Philippines - Đức), Phạm Minh Đức (Việt Nam - Đức), Noutnapha Soydala (Lào), Seah Zelin (Malaysia), Jules Leanõ (Philippines - Scotland - Đức) và Hiền Hoàng (Việt Nam - Đức).

Sau Việt Nam, liên hoan tiếp tục ghé Manila (Philippines) từ ngày 30/1 đến 1/2/2026 và Denpasar/Bali (Indonesia) từ ngày 22 đến 25/4/2026.

Với cấu trúc gồm tác phẩm nghệ thuật, hoạt động cộng đồng và các hình thức tương tác, “Giữa miền di-dịch” được giới thiệu như một liên hoan không chỉ để xem, mà để trải nghiệm - nơi những câu chuyện xa xôi, rời rạc của di cư và khoảng cách có cơ hội gặp nhau trong không gian nghệ thuật chung.

Hà Phương/VOV.VN