Chuyển đổi cây trồng hiệu quả, mở hướng giảm nghèo

Đổi cây trồng, nâng thu nhập

Về thôn Đoàn Kết - Ókly những ngày này, dễ bắt gặp những vườn cà phê đang chờ ngày thu hoạch. Ít ai biết rằng, gần 3 ha đất của gia đình ông Kpuih Hyăng (42 tuổi) trước đây từng trồng mì, bắp, rồi cao su nhưng cho hiệu quả thấp. Năm 2018, được Hội Nông dân xã vận động, ông mạnh dạn cải tạo đất, trồng mới 3.600 cây cà phê giống TR4.

Ông Kpuih Hyăng (thôn Đoàn Kết - Ókly, xã Ia Tôr) chuyển diện tích cây trồng kém hiệu quả sang trồng cà phê, nâng cao thu nhập. Ảnh: D.Đ

Ông Hyăng chia sẻ: “Ban đầu, gia đình tôi cũng băn khoăn vì trồng cà phê cần vốn và kỹ thuật cao hơn. Tôi chủ động học hỏi, tham gia các lớp hướng dẫn kỹ thuật; đồng thời đào ao chứa nước, đầu tư hệ thống bơm nước bằng năng lượng mặt trời. Nhờ chăm sóc tốt, đến nay vườn cây cho thu hoạch 9 - 10 tấn cà phê nhân/năm, sau khi trừ chi phí có lãi 400 triệu đồng/năm, đã thoát nghèo”.

Cùng ở thôn Đoàn Kết - Ókly, anh Kpuih Viên (26 tuổi) đã chuyển gần 2,6 ha cao su sang trồng cà phê. Từ năm 2017, gia đình anh trồng 1.300 cây cà phê, cho nguồn thu gần 150 triệu đồng/năm; từ năm 2024 đến nay, anh trồng thêm 1.300 cây cà phê. Anh Viên cho biết: “Nhận thấy cà phê phù hợp với đất vùng này, tôi tiếp tục trồng mới và trồng xen hồ tiêu để tận dụng đất, tạo thêm nguồn thu. Làm nông phải chịu khó tìm hiểu, thấy cây nào phù hợp, có hiệu quả thì mạnh dạn làm”.

Theo ông Rơ Châm Lý - Phó Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Đoàn Kết - Ókly, thôn có 417 hộ, đồng bào dân tộc thiểu số chiếm trên 70%. Người dân ngày càng chủ động sản xuất, tích cực học hỏi, ứng dụng KHKT, lựa chọn giống cây phù hợp và tính toán đầu tư hiệu quả hơn.

Anh Kpuih Viên (bên trái, thôn Đoàn Kết - Ókly) được cán bộ xã Ia Tôr hướng dẫn kỹ thuật cắt tỉa cành cà phê. Ảnh: D.Đ

Tại thôn Nẽh Xo, người dân từng bước lựa chọn cây trồng phù hợp với điều kiện đất đai. Bên cạnh lúa nước, cà phê, sầu riêng, UBND xã và Hội Nông dân xã định hướng phát triển thêm các loại cây có giá trị kinh tế, đa dạng sinh kế.

Gia đình chị Kpuih Xuyên (37 tuổi) đã chuyển 1,5 ha đất trồng mì cao sản sang cà phê và cây ăn quả. Từ năm 2019, chị vay vốn, đầu tư hơn 1 ha cà phê, phần diện tích còn lại trồng cây ăn quả. “Từ khi chuyển đổi, vườn có nhiều loại cây, gia đình có thêm nguồn thu và động lực đầu tư, chăm sóc” - chị Xuyên cho hay.

Hướng đến sản xuất hàng hóa

Thực tế ở Ia Tôr cho thấy, hiệu quả chuyển đổi không chỉ ở việc thay cây trồng mà còn phụ thuộc vào cách lựa chọn, đầu tư và tổ chức sản xuất. Khi cây trồng phù hợp đất đai, nhu cầu thị trường, nông nghiệp từng bước chuyển sang sản xuất hàng hóa, nâng giá trị trên cùng diện tích.

Theo Phòng Kinh tế xã Ia Tôr, Đảng ủy, UBND xã tập trung tái cơ cấu nông nghiệp, vận động người dân chuyển đổi diện tích sản xuất kém hiệu quả, ứng dụng KHKT. Giai đoạn 2020 - 2025, toàn xã tái canh 128,5 ha cà phê, chuyển 345 ha cây trồng kém hiệu quả sang cây ăn quả. Hiện tổng diện tích gieo trồng đạt 7.810,5 ha, trong đó cây công nghiệp dài ngày 5.756 ha, cây ăn quả 1.130,4 ha, cây lương thực 436 ha và cây dược liệu 8,1 ha.

Từ nguồn lực các chương trình mục tiêu quốc gia, xã tập trung phát triển vùng nguyên liệu, đẩy mạnh cơ giới hóa, ứng dụng công nghệ cao, nâng cao năng lực chế biến, bảo quản nông sản và hỗ trợ sản xuất theo chuỗi giá trị gắn với tiêu chuẩn chất lượng, mã vùng nguyên liệu.

Theo ông Nguyễn Xuân Phùng - Chủ tịch UBND xã Ia Tôr, năm 2026, xã đã vận động người dân chuyển hơn 20 ha đất trồng điều, mì kém hiệu quả sang trồng cà phê; đồng thời tăng cường tập huấn kỹ thuật, kết nối sản xuất và tiêu thụ theo chuỗi giá trị. Dự kiến tháng 10.2026, xã sẽ ký hợp đồng với đơn vị tư vấn để lấy mẫu, thực hiện các thủ tục cấp chứng nhận VietGAP cho cây cà phê. Cùng với nâng cao hiệu quả sản xuất, xã phấn đấu giảm 3% số hộ nghèo trong năm 2026 (hiện còn 171 hộ).

“Chuyển đổi cây trồng là bước đầu, quan trọng là nâng chất lượng sản phẩm và tìm đầu ra ổn định. Xã sẽ tăng cường kết nối người dân với DN, hình thành liên kết sản xuất - tiêu thụ, hướng dẫn tuân thủ quy trình, tiêu chuẩn chất lượng. Qua đó, nâng giá trị nông sản, tăng thu nhập và góp phần giảm nghèo” - ông Phùng nhấn mạnh.