Chuyển đổi mô hình nuôi trồng thủy sản

Người dân đã chủ động chuyển đổi và kết hợp các giống, loài có biên độ sinh thái rộng, chịu đựng tốt hơn sự biến động của môi trường. 

Hạn chế rủi ro

Tại vùng đầm phá và nước lợ, mô hình nuôi xen ghép đa tầng sinh thái đang phát huy hiệu quả rõ rệt. Việc kết hợp giữa tôm sú và các loại cá sặc gai, măng, kình… cùng các loài nhuyễn thể hai mảnh vỏ như nghêu, hến hay rong biển không chỉ giúp tận dụng tối đa không gian dinh dưỡng mà còn tạo ra sự cân bằng sinh thái tự nhiên. Rong biển và nhuyễn thể đóng vai trò như “bộ lọc sinh học”, hấp thụ chất hữu cơ dư thừa và kim loại nặng, làm sạch môi trường nước, giúp các loài thủy sản tầng đáy phát triển khỏe mạnh ngay cả khi thời tiết biến động.

Cơ sở nuôi trồng thủy sản của ông Trần Văn Vườn ở tổ dân phố Phú Thuận, phường Thuận An có quy mô khá lớn tại địa phương. Mỗi năm, cơ sở đầu tư hơn 400 triệu đồng thả giống các loại cá đặc sản như dìa, nâu, hồng, hanh, vẩu… và các loài nhuyễn thể trên vùng nuôi rộng gần 1.500m2, đem lại doanh thu khoảng 1 tỷ đồng/năm. Để thích ứng trước biến đổi khí hậu ngày càng khó lường, cơ sở đã áp dụng mô hình kết hợp nuôi ghép nhiều loài và nuôi đa bậc để tận dụng tối đa chất dinh dưỡng, giảm thiểu ô nhiễm môi trường.

Ông Trần Văn Vườn cho biết: Được sự hỗ trợ của ngành chức năng và chính quyền địa phương, chúng tôi đã chuyển đổi sang hướng nuôi đa dạng đối tượng thủy sản chịu đựng được biên độ nhiệt và độ mặn thay đổi lớn. Cùng với đó, chúng tôi cũng thường xuyên cập nhật thông tin thời tiết và thiên tai từ các bản tin chính thống hoặc qua ứng dụng di động để nhận diện sớm nguy cơ ngọt hóa, độ mặn và nhiệt độ nước cao, từ đó kịp thời điều chỉnh trước khi môi trường nuôi chuyển biến xấu.

Bên cạnh việc chọn đối tượng phù hợp, giải pháp kỹ thuật hạ tầng và ứng dụng công nghệ giám sát môi trường đóng vai trò quyết định để hạn chế rủi ro. Sự hỗ trợ của ngành chức năng và chính quyền các địa phương đã giúp người dân chuyển từ nuôi quảng canh sang mô hình nuôi công nghệ cao, nuôi trong nhà màng, lồng, ao lót bạt… Hệ thống mái che màng phủ giúp giảm ảnh hưởng trực tiếp của ánh nắng mặt trời và mưa lớn, giữ nhiệt độ nguồn nước luôn ở mức ổn định.

Theo ông Huỳnh Văn Bánh, ngư dân xã Phú Lộc, từ khi chuyển sang nuôi lồng HDPE, người dân yên tâm hơn trong mùa mưa bão. Bên cạnh đó, lồng làm bằng chất liệu bền chắc, sạch sẽ nên cá ít dịch bệnh. Bề mặt nhựa HDPE trơn láng, hạn chế sinh vật bám, giúp dòng nước lưu thông tốt hơn, bảo đảm nguồn oxy tự nhiên cho cá phát triển.

Ứng dụng công nghệ

Cùng với đa dạng mô hình nuôi trồng, sự hỗ trợ nguồn lực, trang thiết bị của Nhà nước đã tạo đòn bẩy giúp người dân yên tâm chuyển đổi sản xuất. Việc đầu tư hệ thống quạt nước, quạt đảo tầng và máy sục khí đáy giúp giải quyết triệt để hiện tượng phân tầng nước, cung cấp đầy đủ oxy cho thủy sản.

Bước tiến mới trong thích ứng biến đổi khí hậu đối với lĩnh vực nuôi trồng thủy sản là việc chuyển đổi số trong giám sát môi trường. Các hệ thống quan trắc nước tự động bằng cảm biến thông minh (IoT) đang được lắp đặt ngày càng phổ biến. Nhờ các thiết bị này, người nuôi có thể theo dõi liên tục 24/7 các chỉ số nhiệt độ, độ mặn ngay trên điện thoại. Khi các chỉ số vượt ngưỡng an toàn, hệ thống tự động cảnh báo, giúp người dân kịp thời xử lý như bật máy sục khí, bổ sung khoáng chất, vôi bột hoặc điều chỉnh lượng thức ăn trước khi sự cố môi trường gây hại cho các đối tượng nuôi trồng.

Ông Nguyễn Văn Thuận, Phó Chủ tịch UBND phường Thuận An, thông tin: Trước đây, người nuôi đo độ mặn bằng cách nếm, đo oxy bằng cách nhìn tôm, cá nổi đầu. Hiện nay, với các thiết bị IoT, các chỉ số môi trường nước được gửi về điện thoại. Người dân biết chính xác khi nào cần bật máy quạt nước, khi nào cần hạ phèn, giúp ngăn chặn rủi ro trước khi nó xảy ra. Việc người dân chủ động đầu tư công nghệ vào nuôi trồng thủy sản thể hiện một bước tiến quan trọng về tư duy sản xuất, chuyển từ ứng phó thụ động dựa vào kinh nghiệm sang chủ động kiểm soát và giảm thiểu rủi ro từ thiên nhiên.

Theo ông Châu Ngọc Phi, Giám đốc Trung tâm Khuyến nông TP. Huế, biến đổi khí hậu không còn là những dự báo. Trước thực tế nước mặn xâm nhập sâu vào mùa khô, ngọt hóa đột ngột vào mùa mưa, nắng nóng cực đoan kéo dài làm tăng nhiệt độ nước, gây sốc nhiệt cho thủy sản…, mô hình nuôi trồng truyền thống đang đứng trước nguy cơ thua lỗ nặng nề. Vì vậy, việc chủ động chuyển đổi mô hình nuôi kết hợp nhiều loài có biên độ sinh thái rộng, chịu đựng sự biến động của môi trường, đồng thời áp dụng công nghệ mới trong nuôi trồng là hướng đi phù hợp, hiệu quả.