Chuyển đổi số để minh bạch và thương mại hóa sản phẩm OCOP

Biến câu chuyện sản phẩm thành giá trị thương hiệu

Sau hơn 8 năm triển khai, Chương trình OCOP đã góp phần đáng kể vào phát triển kinh tế khu vực nông thôn. Tuy nhiên, vấn đề đặt ra hiện nay là làm thế nào để tiếp tục gia tăng giá trị cho sản phẩm, giúp sản phẩm OCOP không chỉ được công nhận mà còn đứng vững trên thị trường.

Gian hàng trưng bày sản phẩm OCOP của Hà Nội tại một sự kiện. Ảnh: Trần Hiền

Nói về nội dung này, ông Phương Đình Anh, Phó Chánh Văn phòng Điều phối Nông thôn mới Trung ương (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cho rằng, một trong những hướng quan trọng là gắn OCOP với du lịch nông thôn. Bởi, khi OCOP phát triển sẽ tạo ra không gian, sản phẩm và trải nghiệm cho du lịch nông thôn. Ngược lại, du lịch phát triển sẽ mở thêm cơ hội quảng bá, giới thiệu và bán sản phẩm OCOP.

Thậm chí, các đơn vị, chủ thể có thể đưa sản phẩm OCOP đến với khách quốc tế ngay tại địa phương thông qua hoạt động du lịch. Du khách đến tham quan, trải nghiệm, sử dụng sản phẩm và mua về làm quà. Như vậy, sản phẩm được thương mại hóa ngay tại nơi sản xuất, đồng thời câu chuyện về văn hóa, con người và vùng đất cũng được lan tỏa.

Đáng chú ý, giá trị đặc trưng của sản phẩm OCOP không chỉ nằm ở chất lượng mà còn ở câu chuyện phía sau sản phẩm. Đó có thể là câu chuyện về vùng nguyên liệu, con người, văn hóa, nghề truyền thống hay quá trình sản xuất. Vì vậy, sản phẩm OCOP không nên được nhìn nhận đơn thuần như một loại hàng hóa, mà cần được gắn với những giá trị riêng của vùng đất và cộng đồng tạo ra sản phẩm.

Biến câu chuyện sản phẩm thành giá trị thương hiệu là việc cần làm của mỗi chủ thể, đơn vị, địa phương có sản phẩm OCOP. Ảnh: Trần Hiền

Theo TS Đặng Văn Cường, Phó Giám đốc Trung tâm Khoa học và Tư vấn OCOP (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), bán sản phẩm OCOP cũng là truyền tải câu chuyện về sản phẩm đến người tiêu dùng. Khi câu chuyện đủ rõ, đủ chân thực và có sức hấp dẫn, người tiêu dùng có thể cảm nhận được giá trị của sản phẩm ngay cả trước khi sử dụng.

Điều quan trọng là không thể yêu cầu người sản xuất vừa giỏi làm sản phẩm, vừa phải ngay lập tức giỏi xây dựng nội dung, thương hiệu và truyền thông. Nhà nước, địa phương và các đơn vị hỗ trợ cần đồng hành để giúp chủ thể từng bước hoàn thiện.

Tại các hội chợ, triển lãm, mỗi chủ thể cũng cần chủ động kể câu chuyện của mình. Khi khách hàng cầm một sản phẩm lên, người bán phải có khả năng giới thiệu sản phẩm được làm ở đâu, nguyên liệu thế nào, gắn với vùng đất và câu chuyện gì.

“Câu chuyện đó có thể được thể hiện ngay trên bao bì hoặc thông qua mã QR. Nếu mỗi sản phẩm có thêm một catalogue nhỏ, thiết kế đẹp, giới thiệu ngắn gọn về câu chuyện sản phẩm và đặt ngay bên cạnh sản phẩm trưng bày, người tiêu dùng sẽ dễ tiếp cận hơn. Đây cũng là cách để chuyển câu chuyện sản phẩm thành một phần của thương hiệu, thay vì chỉ coi câu chuyện là nội dung giới thiệu đi kèm”, TS Đặng Văn Cường lưu ý.

Chuyển đổi số góp phần xây dựng niềm tin và thương hiệu

Chuyển đổi số đang trở thành một yêu cầu ngày càng rõ trong phát triển OCOP. Giới chuyên gia nhận định, chuyển đổi số đối với OCOP có thể nhìn ở hai khía cạnh là chuyển đổi số trong quá trình sản xuất và chuyển đổi số trong thương mại hóa sản phẩm.

Kênh TikTok “OCOP HA NOI” chính thức vận hành từ ngày 6-10-2026. Ảnh chụp màn hình

Trong sản xuất, trước hết phải minh bạch thông tin. Người tiêu dùng cần biết vùng nguyên liệu ở đâu, sản phẩm được sản xuất như thế nào, có đạt tiêu chuẩn hay không, các chứng nhận ra sao, việc bảo đảm an toàn thực phẩm được thực hiện thế nào và cơ sở sản xuất ở đâu? Những thông tin đó cần được số hóa. Chỉ với một mã QR, người tiêu dùng có thể truy cập các thông tin cần thiết trước khi quyết định mua sản phẩm.

Trong thương mại hóa, hiện nay, các chủ thể OCOP có nhiều kênh để tiếp cận người tiêu dùng, từ mạng xã hội, livestream đến các sàn thương mại điện tử. Nhiều chủ thể ở nông thôn đã trực tiếp livestream bán hàng và đưa sản phẩm lên các sàn. Song, chuyển đổi số không nên dừng ở việc đưa thông tin lên mạng mà phải giúp sản phẩm tiếp cận được người mua, tạo đơn hàng và hình thành thị trường.

Một điểm đáng lưu ý nữa là, nếu chỉ sản xuất mà thiếu xúc tiến thương mại và quảng bá, sản phẩm rất khó đến được với người tiêu dùng. Vì vậy, các hoạt động hội chợ, triển lãm, kết nối cung cầu là một hình thức hỗ trợ để chủ thể đưa sản phẩm đến gần hơn với thị trường. Người tiêu dùng biết sản phẩm được làm bởi ai, ở đâu; các nhà mua hàng cũng có cơ hội tìm kiếm sản phẩm phù hợp.

Như vậy, mục tiêu cuối cùng vẫn phải là thương mại hóa sản phẩm. Khi chủ thể bán được nhiều hàng, họ có điều kiện nâng cao thu nhập, mở rộng sản xuất và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương. Do đó, cần hình thành một chuỗi liên kết từ sản xuất, xây dựng thương hiệu, quảng bá, xúc tiến thương mại đến người tiêu dùng. Khi các mắt xích này vận hành tốt, giá trị sản phẩm OCOP mới thực sự được nâng lên và tạo sinh kế bền vững cho khu vực nông thôn.