Chuyển đổi số để quản trị rủi ro an toàn thực phẩm từ gốc

Đây cũng là xu hướng được đặt ra trong quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm và xây dựng hệ thống dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông.

Những thông tin trên được các nhà quản lý, chuyên gia thống nhất nhấn mạnh tại Hội thảo "Áp dụng chuyển đổi số trong quản trị rủi ro an toàn thực phẩm: Từ nghiên cứu đến thực tiễn sản xuất, kinh doanh" do Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam (VINAFOSA) tổ chức hôm nay - 27/5 tại Viện Kiểm nghiệm An toàn thực phẩm Quốc gia.

Hội thảo kết nối nhiều nội dung quan trọng: quản trị rủi ro trong toàn chuỗi thực phẩm, kiểm soát yếu tố đầu vào trong sản xuất nông nghiệp, ứng dụng AI, IoT, Blockchain, công nghệ kiểm nghiệm hiện đại và kinh nghiệm thực tiễn từ doanh nghiệp.

Theo các chuyên gia đây chính là sự kết nối cần thiết giữa chính sách, khoa học và thực tiễn sản xuất, kinh doanh.

Ông Bùi Đức Lập - Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) phát biểu.

Chuyển đổi số là yêu cầu tất yếu trong quản trị an toàn thực phẩm

Phát biểu tại hội thảo, ông Bùi Đức Lập - Phó Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm (Bộ Y tế) cho rằng chủ đề của hội thảo rất thiết thực, phù hợp với yêu cầu đổi mới quản lý hiện nay, đồng thời bám sát định hướng của Đảng, Chính phủ về phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.

Theo ông Lập, Nghị quyết số 52-NQ/TW của Bộ Chính trị về cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư và Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia đều xác định chuyển đổi số là động lực quan trọng để đổi mới phương thức quản trị và phát triển đất nước.

Trên cơ sở đó, Quyết định số 749/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về Chương trình chuyển đổi số quốc gia đã định hướng phát triển Chính phủ số, kinh tế số và xã hội số, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.

"Đây là nền tảng quan trọng để lĩnh vực an toàn thực phẩm đổi mới phương thức quản lý theo hướng hiện đại, minh bạch và dựa trên dữ liệu", ông Bùi Đức Lập nhấn mạnh.

GS.TS Phan Thị Kim - nguyên Cục trưởng Cục An toàn thực phẩm, nguyên Chủ tịch Hội khoa học kỹ thuật An toàn thực phẩm Việt Nam phát biểu.

Từ quản lý bị động sang phòng ngừa chủ động

Theo lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm, trong bối cảnh chuỗi cung ứng thực phẩm ngày càng mở rộng, thương mại điện tử phát triển mạnh, nguy cơ mất an toàn thực phẩm cũng trở nên đa dạng và phức tạp hơn.

Vì vậy, công tác quản lý không thể tiếp tục theo phương thức truyền thống mà cần chuyển từ quản lý từng khâu riêng lẻ sang quản trị toàn bộ chuỗi cung ứng; từ xử lý bị động sang phòng ngừa chủ động; từ quyết định theo kinh nghiệm sang quản lý dựa trên dữ liệu, phân tích nguy cơ và cảnh báo sớm.

Đây cũng là định hướng quan trọng trong quá trình sửa đổi Luật An toàn thực phẩm hiện nay, trong đó có nội dung xây dựng hệ thống thông tin dữ liệu an toàn thực phẩm quốc gia liên thông.

Hệ thống này hướng tới số hóa dữ liệu trong toàn bộ vòng đời thực phẩm nhằm phục vụ truy xuất nguồn gốc, hậu kiểm, cảnh báo, xử lý vi phạm và kết nối dữ liệu giữa các bộ, ngành, địa phương.

Theo ông Bùi Đức Lập, khi dữ liệu được thu thập, chuẩn hóa, liên thông và khai thác hiệu quả sẽ giúp nâng cao năng lực phòng ngừa rủi ro; tăng hiệu quả truy xuất nguồn gốc, thu hồi sản phẩm không an toàn; tạo môi trường kinh doanh minh bạch và tăng quyền tiếp cận thông tin cho người tiêu dùng.

"Người dân có thể tra cứu nguồn gốc, chất lượng, cảnh báo vi phạm hoặc thu hồi sản phẩm, từ đó nâng cao niềm tin đối với hệ thống quản lý và sản phẩm thực phẩm Việt Nam", ông Lập nói.

Phó Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật an toàn thực phẩm Việt Nam Nguyễn Văn Nhiên tham luận tại hội thảo.

Nhiều thách thức cần tháo gỡ

Bên cạnh những cơ hội, các chuyên gia cho rằng chuyển đổi số trong lĩnh vực an toàn thực phẩm vẫn đối mặt nhiều khó khăn như hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, dữ liệu còn phân tán, tiêu chuẩn kết nối chưa thống nhất, yêu cầu bảo mật thông tin ngày càng cao.

Ngoài ra, nguồn nhân lực số còn hạn chế, đặc biệt là khả năng tham gia của các doanh nghiệp nhỏ và hộ sản xuất kinh doanh nhỏ lẻ.

Để chuyển đổi số thực sự đi vào thực tiễn, ông Bùi Đức Lập cho rằng cần sự vào cuộc đồng bộ của cơ quan quản lý, nhà khoa học, doanh nghiệp và người dân.

Trong đó, cơ quan quản lý cần hoàn thiện thể chế, xây dựng chuẩn dữ liệu và bảo đảm kết nối, chia sẻ dữ liệu an toàn; các viện nghiên cứu, trường đại học tiếp tục nghiên cứu, chuyển giao giải pháp phù hợp; doanh nghiệp chủ động số hóa quy trình và minh bạch dữ liệu trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Lãnh đạo Cục An toàn thực phẩm bày tỏ tin tưởng với sự đồng hành của các bên, Việt Nam sẽ từng bước xây dựng được hệ sinh thái quản trị an toàn thực phẩm hiện đại, minh bạch, dựa trên dữ liệu và phù hợp chuẩn mực quốc tế.

Các đại biểu tham dự hội thảo.

AI, Blockchain, IoT được đưa vào quản trị an toàn thực phẩm

Tại hội thảo, nhiều tham luận tập trung vào ứng dụng công nghệ số trong quản trị chất lượng và an toàn thực phẩm.

Đại diện VINAFOSA chia sẻ mô hình quản trị rủi ro toàn diện từ nghiên cứu sản phẩm, sản xuất, kinh doanh đến thu hồi sản phẩm không bảo đảm an toàn.

Khoa Công nghệ thực phẩm - Học viện Nông nghiệp Việt Nam giới thiệu các giải pháp kiểm soát nguy cơ ngay từ khâu sản xuất nông nghiệp.

Các chuyên gia từ Đại học Bách khoa Hà Nội, Hội Khoa học các sản phẩm thiên nhiên Việt Nam trình bày những cơ hội và thách thức trong quản lý chất lượng sản phẩm thiên nhiên dưới sự hỗ trợ của AI.

Trong khi đó, Viện Kiểm nghiệm an toàn vệ sinh thực phẩm Quốc gia giới thiệu các giải pháp đánh giá nguy cơ dựa trên nền tảng công nghệ kiểm nghiệm hiện đại.

Đáng chú ý, mô hình tích hợp IoT, AI và Blockchain trong quản lý an toàn thực phẩm cũng được các chuyên gia phân tích như một hướng đi quan trọng của cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0.

Không chỉ dừng ở các tham luận, hội thảo còn tổ chức phiên tọa đàm để doanh nghiệp, chuyên gia và cơ quan quản lý cùng trao đổi, tháo gỡ những khó khăn thực tế trong quá trình chuyển đổi số quản trị chất lượng sản phẩm và an toàn thực phẩm.

Chuyên gia trình bày tại hội thảo.