Chuyển đổi số giáo dục cần được đo bằng kết quả thực chất

Giờ học tại Phenikaa School.

Khâu cần tập trung năm học 2026-2027

Nhiệm vụ trọng tâm về chuyển đổi số năm học 2026-2027 của Bộ GD&ĐT nhấn mạnh yêu cầu xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên, gắn trực tiếp với đổi mới phương thức quản lý, quản trị, dạy học, kiểm tra, đánh giá và cung cấp dịch vụ giáo dục. Việc triển khai cần được kiểm đếm bằng sản phẩm, kết quả và tác động cụ thể.

Từ thực tiễn của nhà trường, bà Nguyễn Thị Hương - Tổng Giám đốc Phenikaa School, cho rằng chuyển đổi số trong giáo dục cần được hiểu là quá trình thay đổi phương thức quản trị, tổ chức dạy học và nâng cao chất lượng giáo dục dựa trên dữ liệu, không đơn thuần là chuyển tài liệu giấy sang môi trường điện tử hay đưa thêm thiết bị công nghệ vào lớp học.

Công nghệ chỉ thực sự có ý nghĩa khi giúp nhà trường quản trị hiệu quả hơn, giáo viên dạy tốt hơn, phụ huynh đồng hành thuận lợi hơn và mỗi học sinh được hỗ trợ phù hợp hơn.

Theo bà Hương, trong năm học 2026-2027, chuyển đổi số cần tập trung vào 4 khâu.

Thứ nhất, chuyển đổi số phải phục vụ trực tiếp công tác quản trị nhà trường. Dữ liệu về tuyển sinh, học tập, chuyên cần, sức khỏe, tâm lý, hoạt động trải nghiệm, dịch vụ học đường và phản hồi của phụ huynh cần được chuẩn hóa, kết nối trên một hệ thống thống nhất thay vì phân tán ở nhiều phần mềm, nhiều bộ phận.

Trên nền tảng dữ liệu đó, Ban lãnh đạo nhà trường có thể theo dõi các chỉ số vận hành, chất lượng giáo dục theo thời gian thực; kịp thời nhận diện những vấn đề phát sinh, đánh giá hiệu quả triển khai và đưa ra quyết định dựa trên bằng chứng. Đồng thời, giáo viên, phụ huynh có thể cùng theo dõi quá trình học tập, rèn luyện và phát triển của học sinh trên cơ sở thông tin nhất quán, minh bạch, được cập nhật thường xuyên.

Như vậy, dữ liệu không chỉ phục vụ công tác báo cáo mà trở thành công cụ kết nối nhà trường, giáo viên, phụ huynh, giúp các bên phối hợp kịp thời và thống nhất trong hỗ trợ từng học sinh.

Thứ hai, ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo để hỗ trợ cá nhân hóa việc học. Bà Hương nhấn mạnh, công nghệ cần giúp giáo viên nhận diện học sinh đang gặp khó khăn ở nội dung nào, học sinh nào cần được hỗ trợ thêm và học sinh nào có năng lực nổi trội cần được mở rộng cơ hội phát triển. Trên cơ sở đó, giáo viên có thể thiết kế nhiệm vụ học tập phân hóa, cung cấp học liệu phù hợp, xây dựng lộ trình phát triển riêng cho từng em.

“Tuy nhiên, chúng tôi xác định AI chỉ đóng vai trò hỗ trợ; giáo viên vẫn là người chịu trách nhiệm chuyên môn và đưa ra quyết định cuối cùng. Việc ứng dụng AI trong nhà trường phải đi cùng các nguyên tắc về đạo đức, bảo mật dữ liệu, kiểm chứng thông tin, hình thành năng lực sử dụng công nghệ có trách nhiệm cho cả giáo viên và học sinh”, Tổng Giám đốc Phenikaa School chia sẻ.

Thứ ba, đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng liên tục và vì sự tiến bộ của người học. Chuyển đổi số cho phép nhà trường không chỉ ghi nhận điểm số cuối kỳ mà còn theo dõi toàn bộ quá trình học tập, rèn luyện, phát triển của học sinh thông qua kết quả học tập, sản phẩm dự án, bài thực hành, năng lực giải quyết vấn đề, hoạt động trải nghiệm và phản hồi của giáo viên.

Theo đó, học bạ điện tử không nên chỉ là phiên bản số hóa của học bạ giấy, mà cần được thiết kế đồng bộ và trở thành một cấu phần trong hồ sơ phát triển toàn diện của mỗi học sinh. Hồ sơ này phản ánh xuyên suốt quá trình tiến bộ, điểm mạnh, năng lực nổi trội, những nội dung cần hỗ trợ và mục tiêu phát triển tiếp theo của từng em. Đây cũng là cơ sở để giáo viên điều chỉnh phương pháp giảng dạy, nhà trường xây dựng kế hoạch hỗ trợ phù hợp, đồng thời giúp học sinh và phụ huynh cùng theo dõi một cách hệ thống hành trình trưởng thành của các em.

Thứ tư, số hóa các dịch vụ và quy trình phục vụ giáo viên, học sinh, phụ huynh. Những thủ tục hành chính, hoạt động trao đổi thông tin, đăng ký dịch vụ, tiếp nhận phản hồi hay theo dõi tiến độ xử lý cần được thực hiện thuận tiện, minh bạch, có thể truy xuất. Mục tiêu cuối cùng là giảm thời gian dành cho các công việc hành chính, lặp lại để đội ngũ có thêm thời gian cho hoạt động chuyên môn, chăm sóc và hỗ trợ học sinh.

Giáo viên Trường THCS và THPT Trưng Vương (Vĩnh Long).

Để chuyển đổi số đi vào thực chất

Bà Lê Thị Trang - Hiệu trưởng Trường THCS và THPT Trưng Vương (Vĩnh Long) nhấn mạnh yêu cầu đi vào thực chất của chuyển đổi số và cho rằng, để đạt được trước hết cần có sự chỉ đạo và cơ chế quản trị rõ ràng. Chuyển đổi số phải được xác định là nhiệm vụ thường xuyên trong kế hoạch năm học, có người phụ trách, phân công trách nhiệm, tiến độ và chỉ tiêu cụ thể.

Cùng với đó là cơ sở hạ tầng và nền tảng số đồng bộ, gồm hệ thống Internet, thiết bị, máy tính, hệ thống quản lý, phần mềm dạy học, kiểm tra, đánh giá. Nguồn dữ liệu phải bảo đảm “đúng - đủ - sạch - cập nhật thường xuyên”.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng đội ngũ có năng lực số. Cán bộ quản lý, giáo viên không chỉ cần biết sử dụng phần mềm mà còn phải có khả năng khai thác dữ liệu, ứng dụng AI phù hợp, an toàn.

Nhà trường cũng cần có kinh phí và cơ chế duy trì để bảo trì, nâng cấp, hỗ trợ kỹ thuật lâu dài; đồng thời bảo đảm an toàn, bảo mật và quyền riêng tư, đặc biệt đối với dữ liệu cá nhân của học sinh, giáo viên.

Còn theo bà Nguyễn Thị Hương, để chuyển đổi số đi vào thực chất trước hết cần có chiến lược thống nhất từ cấp lãnh đạo và xuất phát từ những bài toán thực tế của nhà trường. Mỗi dự án công nghệ phải trả lời rõ ba câu hỏi: Vấn đề nào cần giải quyết? Đối tượng nào được hưởng lợi? Kết quả sẽ được đo lường bằng chỉ số nào? Nếu thiếu mục tiêu cụ thể, nhà trường rất dễ đầu tư nhiều hệ thống nhưng các hệ thống không kết nối, giáo viên phải nhập liệu nhiều lần và công nghệ trở thành một gánh nặng mới.

Đồng thời, bên cạnh hạ tầng ổn định, hệ thống có khả năng liên thông và dữ liệu được chuẩn hóa, yếu tố quyết định vẫn là năng lực số và sự sẵn sàng thay đổi của đội ngũ. Giáo viên không chỉ cần biết sử dụng công cụ mà còn phải biết lựa chọn công nghệ phù hợp với mục tiêu bài học, kiểm chứng nội dung do AI tạo ra và sử dụng dữ liệu để điều chỉnh phương pháp giảng dạy. Vì vậy, hoạt động đào tạo cần gắn với tình huống thực tế, có hướng dẫn, thực hành, hỗ trợ sau đào tạo và hình thành đội ngũ giáo viên nòng cốt tại từng tổ chuyên môn.

Sự tham gia của phụ huynh cũng là yêu cầu quan trọng. Khi phụ huynh được tiếp cận thông tin đầy đủ, đúng thời điểm và có công cụ thuận tiện để theo dõi quá trình phát triển của con, việc phối hợp giữa gia đình và nhà trường có thể chủ động, nhất quán hơn. Tuy nhiên, nhà trường cần quy định rõ phạm vi thông tin được chia sẻ, bảo đảm quyền riêng tư của học sinh và tránh tạo áp lực từ việc theo dõi dữ liệu quá mức.

Bên cạnh đó, chuyển đổi số cần được triển khai theo lộ trình, có thí điểm, đánh giá và điều chỉnh trước khi mở rộng.

Bà Nguyễn Thị Hương nhấn mạnh, chuyển đổi số chỉ thực sự có giá trị khi phía sau mỗi dữ liệu là một quyết định quản trị tốt hơn, một hành động giáo dục kịp thời hơn và một học sinh được thấu hiểu, hỗ trợ, phát triển đúng với tiềm năng của mình.