Chuyển đổi số mở không gian phát triển mới cho khoa học xã hội

Quang cảnh Hội nghị Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Viện Hàn lâm. Ảnh: ST

Đây cũng là nội dung trọng tâm được thảo luận tại Hội nghị Ban Chỉ đạo về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số của Viện Hàn lâm vừa diễn ra.

Hình thành hệ sinh thái số cho khoa học xã hội

Báo cáo tại Hội nghị cho thấy, việc triển khai các nhiệm vụ về khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tại Viện Hàn lâm đã đạt nhiều kết quả tích cực.

TheoTS. Lê Nam Trung, Chánh Văn phòng Viện Hàn lâm, đơn vị đã hoàn thiện và trình cấp có thẩm quyền nhiều đề án quan trọng, đồng thời tiếp tục xây dựng hệ thống quy chế quản lý hoạt động khoa học theo hướng đồng bộ, gắn kết chặt chẽ giữa nghiên cứu với tư vấn chính sách và nâng cao hiệu quả quản trị.

Đáng chú ý, việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW được triển khai quyết liệt với 130 nhiệm vụ được rà soát, phân loại. Trong đó, 38 nhiệm vụ đã hoàn thành, 54 nhiệm vụ đang được tiếp tục triển khai. Nhiều nhiệm vụ về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được bố trí nguồn lực phù hợp, bảo đảm tiến độ và chất lượng thực hiện.

Song hành với đó, các hoạt động khoa học được định hướng ngày càng rõ nét vào những vấn đề lớn của đất nước. Nhiều hội thảo, tọa đàm tập trung nghiên cứu các nội dung chiến lược như phát triển con người Việt Nam trong giai đoạn mới, thực hiện các đột phá chiến lược, phát triển kinh tế số, xã hội số hay nâng cao năng lực đổi mới sáng tạo quốc gia.

Không chỉ tập trung vào đầu tư hạ tầng công nghệ, Viện Hàn lâm đang triển khai chuyển đổi số theo hướng toàn diện. Viện đã ban hành Chiến lược chuyển đổi số giai đoạn 2026-2030, thành lập Ban Chỉ đạo về dữ liệu và triển khai đồng bộ các nhiệm vụ về phát triển hạ tầng, nền tảng, dữ liệu số gắn với bảo đảm an toàn thông tin, an ninh mạng.

Nhiều hệ thống số dùng chung tiếp tục được vận hành hiệu quả, góp phần nâng cao năng lực quản trị, điều hành và hỗ trợ hoạt động nghiên cứu khoa học trong toàn hệ thống.

Một trong những yêu cầu mới đặt ra đối với Viện Hàn lâm là triển khai chuyển đổi số trong điều kiện chuyển sang mô hình đơn vị sự nghiệp thuộc Ban Chấp hành Trung ương Đảng quản lý theo Quyết định số 12-QĐ/TW của Bộ Chính trị.

Hiện nay, Viện Hàn lâm đang tích cực thực hiện lộ trình chuyển đổi số theo định hướng sử dụng tối đa hạ tầng và nền tảng dùng chung của các cơ quan Đảng; đồng thời đẩy mạnh xây dựng cơ sở dữ liệu tổng thể, số hóa hồ sơ, tài liệu, hoàn thiện các nền tảng quản lý, điều hành và nâng cao năng lực bảo đảm an toàn, an ninh mạng.

Trên cơ sở đánh giá thực trạng và yêu cầu mới, giai đoạn 2026 - 2027 được xác định là thời điểm tập trung hoàn thiện hạ tầng kỹ thuật, kết nối đồng bộ các nền tảng số dùng chung, xây dựng kho dữ liệu tập trung và từng bước hình thành môi trường làm việc số hiện đại, an toàn, hiệu quả.

Tại Hội nghị, các đại biểu cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn trong quá trình số hóa dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu chuyên ngành, chia sẻ dữ liệu giữa các đơn vị và nâng cao năng lực ứng dụng công nghệ số trong nghiên cứu khoa học. Các ý kiến đều thể hiện tinh thần trách nhiệm cao, bám sát thực tiễn hoạt động của từng đơn vị, qua đó góp phần làm rõ thêm những nhiệm vụ trọng tâm cần tập trung triển khai trong thời gian tới.

Bên cạnh những kết quả đạt được, yêu cầu đặt ra đối với Viện Hàn lâm trong giai đoạn tới không chỉ là hoàn thiện hạ tầng số mà còn phải tạo ra những giá trị mới từ dữ liệu và tri thức khoa học. Đây cũng là nội dung được lãnh đạo Viện Hàn lâm đặc biệt nhấn mạnh tại Hội nghị.

Chuyển đổi số phải tạo ra giá trị mới cho khoa học xã hội

Phát biểu chỉ đạo tại Hội nghị, GS.TS. Lê Văn Lợi, Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam đánh giá cao những kết quả đạt được trong thời gian qua, đặc biệt trong bối cảnh Viện Hàn lâm đang thực hiện quá trình chuyển đổi sang mô hình tổ chức mới.

Theo Chủ tịch Viện Hàn lâm, những khó khăn, lúng túng ban đầu đã cơ bản được tháo gỡ; việc kết nối các hệ thống dùng chung của các cơ quan Đảng, triển khai nền tảng số và xây dựng lộ trình chuyển đổi đã được thực hiện chủ động, bài bản hơn. Đây là tiền đề quan trọng để đẩy mạnh chuyển đổi số toàn diện trong thời gian tới.

Nhấn mạnh các nhiệm vụ trọng tâm, GS.TS. Lê Văn Lợi yêu cầu khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ đạo, các tổ công tác và bộ máy giúp việc nhằm nâng cao hiệu quả tham mưu, điều phối và giám sát việc thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW. Bên cạnh các tổ công tác về khoa học công nghệ và chuyển đổi số, cần nghiên cứu thành lập tổ công tác về đổi mới sáng tạo nhằm thúc đẩy các sáng kiến và giải pháp mới trong hoạt động chuyên môn cũng như quản trị.

Đối với hoạt động khoa học, Chủ tịch Viện Hàn lâm yêu cầu tập trung xây dựng Chiến lược phát triển Viện Hàn lâm gắn với Đề án tăng cường năng lực, xác định rõ các hướng nghiên cứu trọng điểm, các lĩnh vực ưu tiên và các sản phẩm khoa học có giá trị tư vấn chính sách. Đồng thời, cần đánh giá thực chất hiệu quả của các nhiệm vụ khoa học, bảo đảm các kết quả nghiên cứu được chuyển hóa thành những luận cứ khoa học phục vụ công tác tham mưu cho Đảng và Nhà nước.

Về chuyển đổi số, người đứng đầu Viện Hàn lâm nhấn mạnh yêu cầu nâng cao tính chủ động của các đơn vị trong số hóa dữ liệu, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung và phát triển các nền tảng phục vụ quản lý, điều hành, nghiên cứu khoa học. Công tác đào tạo kỹ năng số cho đội ngũ cán bộ, viên chức cũng được xác định là yếu tố quyết định đối với thành công của quá trình chuyển đổi.

"Chuyển đổi số không chỉ là ứng dụng công nghệ mà còn là quá trình đổi mới phương thức quản trị, nâng cao hiệu quả hoạt động và phát huy tối đa nguồn lực tri thức của Viện Hàn lâm", Chủ tịch Viện Hàn lâm nhấn mạnh.

Những nhiệm vụ được xác định tại Hội nghị cho thấy quyết tâm của Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam trong việc đưa chuyển đổi số trở thành động lực đổi mới hoạt động nghiên cứu, quản trị và tư vấn chính sách. Đây không chỉ là yêu cầu thích ứng với xu thế phát triển mới mà còn là điều kiện để phát huy hiệu quả nguồn lực tri thức, góp phần phục vụ sự nghiệp phát triển đất nước trong kỷ nguyên số.