Chuyển đổi số tạo động lực nâng cao hiệu quả quản lý, bảo vệ biên giới

Cán bộ Đồn Biên phòng cửa khẩu quốc tế Móng Cái, Bộ đội Biên phòng thành phố Quảng Ninh kiểm soát hành khách xuất, nhập cảnh qua cửa khẩu trên nền tảng kỹ thuật số. Ảnh: Xuân Khoa

Tạo nền tảng số phục vụ chỉ huy, quản lý biên giới

Xác định chuyển đổi số là nhiệm vụ quan trọng, đáp ứng yêu cầu xây dựng lực lượng và thực hiện nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới trong tình hình mới, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã tập trung lãnh đạo, chỉ đạo, cụ thể hóa bằng các kế hoạch, quyết định và văn bản hướng dẫn. Trách nhiệm của người đứng đầu được xác định cụ thể, bảo đảm rõ người, rõ việc, rõ tiến độ, rõ kết quả, rõ trách nhiệm.

Từ năm 2022, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã thành lập, kiện toàn, đổi tên và duy trì hoạt động của Ban Chỉ đạo cải cách hành chính và chuyển đổi số Bộ đội Biên phòng; sau đó, thành lập Ban Chỉ đạo của Bộ đội Biên phòng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, thực hiện Đề án phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử phục vụ chuyển đổi số quốc gia giai đoạn 2022-2025, tầm nhìn đến năm 2030 (viết tắt là Đề án 06) và cải cách hành chính cùng các tổ giúp việc. Hoạt động kiểm tra cũng được đổi mới theo hướng vừa đánh giá kết quả, rút kinh nghiệm, vừa trực tiếp hướng dẫn, tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho cơ quan, đơn vị.

Thực hiện các kế hoạch của Bộ Quốc phòng về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã chỉ đạo triển khai 8 nhiệm vụ thuộc phạm vi trách nhiệm, gồm 5 nhiệm vụ trực tiếp thực hiện và 3 nhiệm vụ phối hợp, xác định cụ thể nội dung, sản phẩm và cơ quan chịu trách nhiệm. Cùng với đó, công tác kiểm tra được tiến hành gắn với yêu cầu nâng cao trách nhiệm của từng cấp, từng cơ quan, đơn vị. Từ đầu năm 2026 đến nay, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã tổ chức 3 đoàn kiểm tra toàn diện tại 21 cơ quan, đơn vị, tập trung đánh giá thực trạng chuyển đổi số, thực hiện Đề án 06 và cải cách hành chính, kịp thời nắm bắt những khó khăn phát sinh từ thực tiễn.

Bộ đội Biên phòng cũng khai thác 18 phần mềm phục vụ các ngành chuyên môn như quân lực, tài chính, tác chiến, thông tin, công nghệ thông tin, tổ chức, tuyên huấn, cán bộ, chính sách, dân vận, doanh trại, vận tải, xăng dầu, xe máy, quân khí. Các phần mềm và hệ thống cơ sở dữ liệu chuyên ngành từng bước hỗ trợ công tác quản lý, chỉ huy, điều hành theo hướng thống nhất, khoa học hơn. Cùng với đó, nhiều cơ sở dữ liệu chuyên ngành đang được đưa vào phục vụ trực tiếp nhiệm vụ quản lý, bảo vệ biên giới. Phần mềm cơ sở dữ liệu hoạt động quản lý, bảo vệ biên giới quốc gia đã được kết nối tại các cơ quan, đơn vị đầu mối trực thuộc có nhu cầu khai thác.

Cán bộ Bộ đội Biên phòng tỉnh Lai Châu hướng dẫn người dân kỹ năng livestream bán hàng, xây dựng nội dung số và tổ chức gian hàng trực tuyến. Ảnh: Đức Duẩn

Đưa dữ liệu số vào từng nhiệm vụ trên biên giới, cửa khẩu

Hiệu quả của chuyển đổi số trong Bộ đội Biên phòng được thể hiện rõ qua việc ứng dụng công nghệ, khai thác dữ liệu số ngày càng gắn trực tiếp với hoạt động quản lý biên giới, kiểm soát cửa khẩu và phục vụ người dân, doanh nghiệp.

Cổng thông tin thủ tục Biên phòng điện tử được kết nối với Cổng thông tin một cửa quốc gia để thực hiện 14 thủ tục Biên phòng điện tử tại các cửa khẩu cảng, cửa khẩu quốc tế, cửa khẩu chính trên tuyến biên giới đất liền. Tỷ lệ hồ sơ trực tuyến đạt 100%. Từ đầu năm 2026 đến nay, các đơn vị Biên phòng có cửa khẩu đã tiếp nhận, giải quyết hơn 67.500 hồ sơ thủ tục hành chính, trong đó có gần 66.000 hồ sơ toàn trình. 100% hồ sơ được giải quyết đúng hạn, 100% dữ liệu thủ tục hành chính được số hóa. Việc tích hợp tài khoản VNeID vào thủ tục Biên phòng điện tử cũng từng bước được triển khai, với tổng số 253 tài khoản đã thực hiện khai báo, gồm 198 tài khoản cá nhân và 55 tài khoản doanh nghiệp.

Thực hiện Đề án 06, Bộ đội Biên phòng được giao chủ trì nhiệm vụ ứng dụng, khai thác cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư, cơ sở dữ liệu căn cước công dân phục vụ công tác quản lý, bảo vệ biên giới và kiểm soát xuất, nhập cảnh. Trên cơ sở đó, Bộ đội Biên phòng từng bước đầu tư trang thiết bị, hoàn thiện hệ thống, mở rộng khả năng khai thác và kết nối dữ liệu phục vụ nhiệm vụ tại biên giới, cửa khẩu. Việc kết nối, khai thác dữ liệu hỗ trợ tự động hóa quy trình, rút ngắn thời gian thực hiện thủ tục, tạo thuận lợi cho người dân qua lại cửa khẩu, giảm nhân lực trực tiếp; đồng thời nâng cao khả năng phát hiện, cảnh báo sớm, nắm tình hình, quản lý đối tượng và chủ động xử lý các tình huống phát sinh.

Trong nhiệm vụ kiểm soát xuất, nhập cảnh, Bộ đội Biên phòng đã đầu tư 44 bộ thiết bị thu thập, xác minh dữ liệu sinh trắc học khuôn mặt, vân tay tại bục kiểm soát và 7 thiết bị kiểm soát xuất, nhập cảnh di động, trang cấp cho 18 đơn vị cửa khẩu trọng điểm, Trường Cao đẳng Biên phòng và Học viện Biên phòng. Việc đưa các thiết bị hiện đại vào sử dụng giúp nâng cao hiệu quả kiểm tra, kiểm soát, xác minh thông tin, phục vụ quản lý, bảo vệ biên giới và đấu tranh phòng, chống tội phạm; đồng thời tạo điều kiện để các nhà trường gắn đào tạo với thực tiễn, giúp học viên làm quen, khai thác thành thạo trang thiết bị nghiệp vụ, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Trên khu vực biên giới biển, chuyển đổi số đang tạo chuyển biến rõ nét trong quản lý, kiểm soát người, tàu cá ra vào và hoạt động trên biển. Thực hiện quyết định của Bộ Quốc phòng về triển khai dự án đầu tư công khẩn cấp “Xây dựng phần mềm, mua sắm trang bị quản lý, kiểm soát tàu cá và nhắn tin truyền thông cho chủ tàu cá”, Bộ Tư lệnh Bộ đội Biên phòng đã triển khai lắp đặt hạ tầng, trang thiết bị, đường truyền và đưa vào khai thác, sử dụng tại 229 trạm kiểm soát Biên phòng. Đáng chú ý, việc thực hiện quy trình xuất, nhập bến điện tử đã rút ngắn thời gian làm thủ tục từ 15-20 phút xuống còn 2-3 phút.

Có thể khẳng định, chuyển đổi số trong Bộ đội Biên phòng đang chuyển mạnh từ xây dựng nền tảng sang khai thác dữ liệu và ứng dụng trực tiếp vào từng mặt công tác. Khi hạ tầng được kết nối đồng bộ, dữ liệu được chia sẻ an toàn, thủ tục được số hóa và cán bộ có đủ năng lực làm chủ công nghệ, mỗi đồn Biên phòng, trạm kiểm soát Biên phòng, cửa khẩu sẽ từng bước vận hành hiệu quả trong hệ thống quản lý biên giới hiện đại, phục vụ tốt nhiệm vụ quản lý, bảo vệ chủ quyền lãnh thổ, an ninh biên giới quốc gia trong tình hình mới.