Chuyển đổi tàu VR-SB: Tránh gây xáo trộn đột ngột, ảnh hưởng đến doanh nghiệp
Góp ý hoàn thiện Dự thảo Bộ luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam, các đại biểu Quốc hội đề nghị xây dựng lộ trình chuyển đổi tàu VR-SB (tàu sông pha biển) phù hợp với đặc điểm từng nhóm phương tiện; đồng thời bổ sung quy định riêng về an toàn đối với tàu du lịch, tàu lưu trú trên vịnh.

Quang cảnh Phiên họp. Ảnh: VPQH
Không yêu cầu chuyển đổi tàu VR-SB hoạt động trong vịnh, tuyến nội tỉnh cự ly gần
Sáng 20/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội thảo luận tại Hội trường về Dự án Bộ Luật Hàng hải và Đường thủy Việt Nam.
Tham gia thảo luận, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà (Đoàn TP. Quảng Ninh) quan tâm đến lộ trình chuyển đổi tàu sông mang cấp VR-SB quy định tại khoản 4 Điều 318. Đại biểu cho rằng, Dự thảo chưa làm rõ khái niệm tuyến vận tải ven biển, hoạt động trên biển nên chưa xác định rõ tàu VR-SB hoạt động trong vịnh, tuyến từ bờ ra đảo Cô Tô có thuộc diện chuyển đổi hay không.
Đại biểu cho biết, theo thống kê của Sở Xây dựng Quảng Ninh, toàn Thành phố hiện có 272 tàu mang cấp VR-SB chịu tác động của Dự thảo, gồm 139 tàu vận tải hàng hóa, 28 tàu cần cẩu, 4 tàu du lịch, 101 tàu khách. “Nhiều tàu có giá trị đầu tư lớn, chỉ hoạt động trong vùng vịnh và không được rời bến khi có gió, bão; việc buộc hoán cải theo quy chuẩn tàu biển sẽ kéo theo yêu cầu về kết cấu, trang thiết bị, đăng ký, thuyền viên với chi phí lớn, khó đáp ứng trước năm 2033” – đại biểu nêu thực tế.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH
Bên cạnh đó, theo đại biểu, quy định dừng đóng mới tàu cấp VR-SB từ năm 2028 tại điểm a khoản 4 Điều 318 cũng tác động trực tiếp đến định hướng của Quảng Ninh trong việc khuyến khích doanh nghiệp đầu tư đóng mới tàu du lịch cấp VR-SB trên vịnh Hạ Long, vịnh Bái Tử Long nhằm nâng cao an toàn, chất lượng dịch vụ.
Từ thực tế đó, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị không áp dụng yêu cầu chuyển đổi đối với tàu VR-SB hoạt động trong vịnh, tuyến nội tỉnh cự ly gần đã công bố; đánh giá đầy đủ tác động chính sách về số lượng tàu, kinh phí, nguồn vốn. Đồng thời, cần xây dựng lộ trình theo từng nhóm tàu kèm chính sách hỗ trợ tín dụng, thuế, phí.
Lộ trình chuyển đổi phải bảo đảm tính khả thi
Cùng quan tâm vấn đề này, đại biểu Nguyễn Thị Sửu (Đoàn TP. Huế) đề nghị hoàn thiện cơ chế chuyển đổi tàu VR-SB theo hướng vừa bảo đảm an toàn hàng hải, vừa phù hợp điều kiện kỹ thuật và thực tiễn khai thác.
Đại biểu chỉ ra, khoản 4 Điều 318 hiện đặt ra lộ trình chuyển đổi đồng loạt: từ ngày Bộ luật có hiệu lực không cấp mới VR-SB; chậm nhất ngày 31/12/2033, các phương tiện hiện có phải chuyển thành tàu biển hoặc đăng ký là tàu sông và chỉ hoạt động trên đường thủy nội địa.
Đại biểu Nguyễn Thị Sửu phân tích: Đội tàu VR-SB hiện rất đa dạng về công năng, kích thước, tuổi tàu, điều kiện kỹ thuật và phạm vi hoạt động. Vì vậy, không thể đánh đồng tàu chở hàng chạy tuyến ven biển dài với tàu du lịch chỉ hoạt động trong vùng vịnh kín, vụng, đầm, phá.
Báo cáo của Chính phủ nêu có 3.559 phương tiện VR-SB đang hoạt động; từ năm 2014 đến tháng 9/2026 xảy ra 89 vụ tai nạn liên quan, làm 41 người chết và 7 người mất tích. Đây là căn cứ quan trọng để không xem nhẹ yêu cầu an toàn.
Tuy nhiên, báo cáo cũng ghi nhận chi phí hoán cải có thể rất lớn, có phương tiện không đủ điều kiện kỹ thuật để hoán cải, ảnh hưởng đáng kể đến doanh nghiệp nhỏ và hộ kinh doanh.
Như vậy, nếu chỉ đặt ra một mốc thời gian chung mà không phân nhóm và xác định rõ vùng hoạt động thì có thể phát sinh cả hai hệ quả: phương tiện không an toàn vẫn tìm cách khai thác, hoặc phương tiện còn khả năng khai thác hợp pháp lại phải loại bỏ không cần thiết – đại biểu Nguyễn Thị Sửu băn khoăn.

Đại biểu Nguyễn Thị Sửu phát biểu thảo luận. Ảnh: VPQH
Đại biểu đề nghị chỉnh lý đồng bộ quy định này theo hướng bổ sung nguyên tắc phân định tàu biển, tàu sông, không chỉ căn cứ vào tên gọi hoặc vị trí hoạt động mà phải dựa trên thiết kế, tiêu chuẩn kỹ thuật, khả năng chịu sóng gió và vùng hoạt động được cơ quan có thẩm quyền cho phép.
Đặc biệt, cần xác định rõ ranh giới giữa tuyến đường thủy nội địa và vùng hoạt động hàng hải tại các cửa sông, vùng ven biển, vụng, vịnh, đầm, phá; công bố cụ thể phạm vi hoạt động và điều kiện kỹ thuật tương ứng.
Đại biểu cũng đề nghị tiếp tục duy trì nguyên tắc không cấp mới phương tiện VR-SB sau khi Bộ luật có hiệu lực, đồng thời xây dựng lộ trình chuyển đổi theo nhóm; bổ sung quy định trách nhiệm Chính phủ ban hành đồng bộ quy chuẩn kỹ thuật, tiêu chí phân nhóm, danh mục vùng hoạt động, thủ tục đăng kiểm và chuyển đổi trước khi thực hiện lộ trình; nghiên cứu chính sách tín dụng, hỗ trợ lãi suất, đào tạo thuyền viên để doanh nghiệp có điều kiện chuyển đổi.
Đồng quan điểm, đại biểu Dương Khắc Mai (Đoàn Lâm Đồng) đề nghị không chỉ quy định thời hạn chung mà phải đánh giá khả năng hoán cải theo nhóm tàu, tuổi tàu, vùng hoạt động và chi phí thực tế; công bố sớm tiêu chuẩn kỹ thuật, điều kiện khai thác trong giai đoạn chuyển tiếp và cơ chế tín dụng hỗ trợ khả thi; xác định rõ tàu chưa chuyển đổi dừng hoạt động trên biển từ ngày 01/01/2034.
“Mục tiêu là thực hiện nghiêm chuẩn an toàn nhưng có lộ trình được dự báo, tránh gây xáo trộn đột ngột và không hợp thức hóa việc kéo dài tiêu chuẩn áp dụng an toàn thấp” - đại biểu nhấn mạnh.
Cần quy định riêng về an toàn đối với tàu du lịch, tàu lưu trú trên vịnh
Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà cũng chỉ ra, Điều 196 Dự thảo Bộ luật chưa quy định đầy đủ về tàu du lịch, tàu lưu trú. Trong khi đó, tàu du lịch có đặc thù về rủi ro cháy, nổ, gió bão, khác với tàu vận tải thông thường.
Đồng thời, khoản 1 Điều 264 Dự thảo Bộ luật quy định lắp thiết bị ghi hình trong khoang hành khách cũng có thể ảnh hưởng quyền riêng tư của du khách trên tàu lưu trú, do bao gồm cả phòng nghỉ.

Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu phát biểu tiếp thu, làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm. Ảnh: VPQH
Vì vậy, đại biểu đề nghị bổ sung loại hình vận tải hành khách du lịch, tàu lưu trú vào Điều 196, với các quy định riêng về phòng cháy, chữa cháy, thoát hiểm và hoạt động khi thời tiết xấu; bổ sung quy định về khu neo đậu phục vụ khách nghỉ đêm trên tàu, phù hợp thực tế tại các vịnh Hạ Long, Bái Tử Long, Lan Hạ.
Đồng thời, Dự thảo Bộ luật cần có quy chuẩn kỹ thuật riêng đối với tàu du lịch trong vịnh, ven bờ và giới hạn phạm vi ghi hình tại khoang lái, khu vực công cộng, lối thoát hiểm.
Phát biểu tiếp thu, làm rõ vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm tại Phiên thảo luận, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, Chính phủ sẽ chỉ đạo Cơ quan soạn thảo hoàn thiện quy định về an toàn đối với từng nhóm phương tiện, tuyến và loại hình khai thác, nhất là hoạt động tham quan du lịch trên hồ, hồ chứa và các hành trình khép kín.
Đối với tàu hoạt động trên tuyến vận tải ven biển, Cơ quan chủ trì soạn thảo sẽ tiếp tục đánh giá tác động đối với người dân, doanh nghiệp để hoàn thiện quy định về lộ trình chuyển đổi đảm bảo tính khả thi trong quá trình thực hiện.
