Chuyển đổi từ tư duy quản lý nặng về thủ tục, sang quản lý 'bếp ăn tập thể' tuân thủ thực chất, bảo đảm an toàn thực phẩm

Bữa ăn bán trú của các em học sinh Trường Tiểu học Tràng An (phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội). (Ảnh: T. QUỲNH)

Dù khác nhau về mô hình tổ chức, quy mô và đối tượng phục vụ, nhưng tất cả đều phải tuân thủ những nguyên tắc cơ bản về an toàn thực phẩm. Vì vậy, các loại hình bếp ăn nêu trên đều phải tuân thủ đầy đủ điều kiện bảo đảm an toàn thực phẩm được quản lý một cách chặt chẽ, liên tục và có trọng tâm.

Tuy nhiên, vấn đề đặt ra là phải lựa chọn phương thức quản lý phù hợp với từng loại hình, để bảo đảm mọi cơ sở đều đáp ứng yêu cầu an toàn thực phẩm nhưng cũng bảo đảm thông thoáng thủ tục hành chính, tránh áp dụng cứng nhắc, cào bằng, nhất là đối với những mô hình hoạt động nhỏ lẻ hoặc không nhằm mục đích kinh doanh.

Giám sát, kiểm tra định kỳ chất lượng thực phẩm trong quá trình chế biến suất ăn tại Trường tiểu học Tràng An (phường Hoàn Kiếm, thành phố Hà Nội). (Ảnh: T. QUỲNH)

Để giải quyết bài toán nêu trên, một nguyên tắc xuyên suốt trong dự thảo Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được trình tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI để các đại biểu thảo luận, góp ý là không phân biệt đối xử về yêu cầu bảo vệ sức khỏe người tiêu dùng giữa các loại hình cung cấp bữa ăn.

Đáng chú ý, các yêu cầu cốt lõi, tối thiểu về bảo đảm an toàn thực phẩm đều đã được dự thảo Luật quy định đặc thù cho từng loại hình kinh doanh thực phẩm như: việc sử dụng nguyên liệu có nguồn gốc rõ ràng; bảo đảm nguồn nước; duy trì điều kiện vệ sinh tại khu vực chế biến; sử dụng dụng cụ phù hợp, phòng tránh nhiễm chéo giữa thực phẩm sống và thực phẩm chín; bảo đảm sức khỏe và thực hành vệ sinh của người trực tiếp chế biến…

Ngoài ra, bên cạnh tổ chức, cá nhân kinh doanh, dự thảo Luật An toàn thực phẩm cũng quy định rõ trách nhiệm của chủ quản nền tảng thương mại điện tử phải thiết lập kênh tiếp nhận phản ánh từ người giao hàng trực tuyến và người tiêu dùng về các dấu hiệu không bảo đảm an toàn thực phẩm đối với sản phẩm thực phẩm và các cơ sở sản xuất, kinh doanh thực phẩm, gỡ bỏ thông tin liên quan sản phẩm khi xảy ra ngộ độc thực phẩm hoặc sản phẩm không bảo đảm an toàn thực phẩm theo yêu cầu của cơ quan quản lý an toàn thực phẩm.

Bộ Y tế cho biết thêm, riêng với loại hình bếp ăn tập thể có một điểm khác là cần căn cứ vào tính chất hoạt động, quy mô và mức độ nguy cơ để xác định phương thức quản lý chọn lọc cho phù hợp. Không phải tất cả bếp ăn tập thể đều có quy mô và tổ chức như nhau.

Cụ thể, đối với các cơ sở có đăng ký ngành nghề kinh doanh thực phẩm như cung cấp dịch vụ bếp ăn tập thể quy mô lớn với hàng trăm, hàng nghìn suất ăn mỗi ngày hoặc các nhà hàng cung cấp dịch vụ ăn uống đông người trong cùng một thời điểm như hội nghị, tiệc cưới thì cần phải đặt yêu cầu quản lý ở mức cao và phải được cấp giấy chứng nhận cơ sở đủ điều kiện an toàn thực phẩm thì mới được hoạt động.

Đặc biệt, đối với những bếp ăn tại trường học, bệnh viện, khu công nghiệp cần được kiểm tra, giám sát thường xuyên, tăng cường khi có dấu hiệu vi phạm, phản ánh của người sử dụng hoặc thông tin về sự cố an toàn thực phẩm. Đây là cách tập trung nguồn lực quản lý nhà nước vào những cơ sở có khả năng gây ảnh hưởng đến nhiều người và có nguy cơ cao hơn.

Ngược lại, đối với những nhà hàng phục vụ nội bộ trong khách sạn, những bếp ăn tập thể không đăng ký kinh doanh thực phẩm, chỉ phục vụ nhu cầu ăn uống nội bộ của cơ quan, đơn vị và không hoạt động như một cơ sở kinh doanh dịch vụ ăn uống, việc bắt buộc thực hiện đầy đủ thủ tục cấp Giấy chứng nhận có thể làm phát sinh thêm chi phí, thời gian và gánh nặng hành chính không thật sự cần thiết.

Việc miễn thủ tục này nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan, đơn vị trong tổ chức bữa ăn nội bộ, phù hợp với bản chất hoạt động không nhằm mục đích sinh lời.

Đây là sự chuyển đổi từ tư duy quản lý nặng về thủ tục sang quản lý bằng việc tuân thủ thực chất các điều kiện an toàn thực phẩm. Nhà nước giảm bớt những yêu cầu hành chính không cần thiết, nhưng trách nhiệm bảo vệ sức khỏe người sử dụng thực phẩm vẫn phải được duy trì đầy đủ.