Chuyển đổi xanh trong nuôi trồng thủy sản
Đồng Nai là tỉnh có hoạt động chăn nuôi và thủy sản phát triển mạnh nhất khu vực phía Nam. Với hệ thống sông ngòi dày đặc và diện tích mặt nước lớn, nhiều năm qua, giá trị sản xuất của ngành thủy sản thường đứng đầu về mức tăng trưởng trong lĩnh vực nông - lâm - thủy sản. Nhiều mô hình nuôi, trồng thủy sản cũng thuộc tốp đầu về lợi nhuận so với các mô hình sản xuất khác.
Mô hình Nuôi tôm công nghệ cao, đảm bảo về môi trường tại Hợp tác xã Dịch vụ nông nghiệp thủy sản Thành Công, xã Phước An. Ảnh: Bình Nguyên
Tuy nhiên, thách thức ô nhiễm môi trường trong nuôi trồng cũng như chế biến thủy sản ngày càng lớn. Theo đó, ngành thủy sản có nhiều giải pháp chuyển đổi xanh, chuyển đổi số gắn với phát triển bền vững.
Tốp đầu về tăng trưởng
Tỉnh Đồng Nai còn rất giàu tiềm năng để phát triển ngành nuôi trồng thủy sản. Năm 2025, diện tích nuôi trồng thủy sản trong ao trên địa bàn tỉnh đạt gần 9,9 ngàn hécta. Trong đó, có gần 8,3 ngàn hécta nuôi thủy sản nước ngọt; gần 1,6 ngàn hécta nuôi thủy sản nước lợ. Ngoài ra, toàn tỉnh có 20 hồ đang thả nuôi và khai thác thủy sản với tổng diện tích gần 51,5 ngàn hécta. Trong đó, hình thức nuôi thủy sản theo hình thức lồng, bè cũng rất phát triển với tổng số gần 1,3 ngàn bè và hơn 5,2 ngàn lồng nuôi.
Năm 2025, tổng sản lượng thủy sản trên địa bàn tỉnh đạt hơn 82,5 ngàn tấn, đạt 100% so với kế hoạch năm. Trong đó, sản lượng nuôi trồng thủy sản đạt gần 76,1 ngàn tấn và sản lượng khai thác thủy sản hơn 6,4 ngàn tấn, với giá trị sản xuất ước đạt hơn 3,1 ngàn tỷ đồng.
Nhiều năm qua, ngành nuôi trồng thủy sản của tỉnh liên tục đứng đầu về tăng trưởng trong lĩnh vực nông - lâm - thủy sản. Trong đó, nhiều mô hình nuôi trồng thủy sản như: ứng dụng công nghệ cao nuôi tôm thẻ chân trắng, nuôi các loại cá đặc sản cho thu nhập cả tỷ đồng/hécta/năm, thuộc tốp đầu về lợi nhuận so với các mô hình chăn nuôi, trồng trọt khác. Cụ thể, theo số liệu của Thống kê tỉnh Đồng Nai, năm 2025, khu vực nông - lâm nghiệp và thủy sản của tỉnh tăng 3,22%; trong đó, giá trị tăng thêm ngành thủy sản là 4,84%.
Ông Nguyễn Đức Nam, Phó phòng Kinh tế xã Trị An chia sẻ: Với tổng diện tích hơn 66 ngàn hécta, xã Trị An là địa phương có diện tích lớn nhất vùng Đông Nam bộ. Trong đó, diện tích rừng và mặt nước chiếm khoảng 86% trên tổng diện tích của xã. Tổng diện tích mặt nước trên địa bàn xã đạt gần 13 ngàn hécta, với 250ha ao nuôi thủy sản hộ gia đình, có gần 1,1 ngàn lồng, bè. Nuôi trồng, khai thác thủy sản là mô hình kinh tế chủ lực của xã. Với mục tiêu phát triển nông nghiệp bền vững theo chuỗi giá trị, địa phương tập trung triển khai các nhóm giải pháp thông tin, tuyên truyền nhằm nâng cao vai trò, trách nhiệm của người sản xuất về vấn đề an toàn và sản xuất theo chuỗi liên kết. Xã tiếp tục xúc tiến thương mại, kêu gọi đầu tư, xây dựng chuỗi liên kết để phát triển sản xuất nông nghiệp nói chung, ngành thủy sản nói riêng theo quy mô hàng hóa lớn, truy xuất được nguồn gốc, đảm bảo an toàn thực phẩm.
Ông Nguyễn Trường Giang, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản tỉnh Đồng Nai cho biết: Đồng Nai là tỉnh có hoạt động chăn nuôi và thủy sản phát triển mạnh nhất khu vực phía Nam. Với hệ thống sông ngòi dày đặc và diện tích mặt nước lớn, ngành thủy sản đóng góp quan trọng vào GRDP của tỉnh. Cơ cấu ngành thủy sản trên địa bàn tỉnh đang có sự chuyển dịch khá rõ rệt theo hướng tăng nhanh tỷ trọng nuôi trồng, giảm tỷ trọng khai thác. Nuôi, trồng thủy sản thâm canh, bán thâm canh phát triển mạnh, tăng sản lượng đáng kể.
Đảm bảo môi trường để phát triển bền vững
Tuy nhiên, sự phát triển của ngành nuôi, trồng, khai thác thủy sản cũng đang đối mặt với nhiều thách thức lớn, trong đó có vấn đề ô nhiễm môi trường trong sản xuất, chế biến thủy sản. Các hoạt động nuôi trồng thủy sản và sơ chế, chế biến thủy sản phát sinh lượng lớn chất thải hữu cơ như: thức ăn thừa, phân thải, nước rửa chế biến… dẫn đến tình trạng ô nhiễm nguồn nước, khiến môi trường nước bị suy giảm chất lượng. Tình trạng này đã được ghi nhận ở các vùng nuôi cá bè trên sông La Ngà và các khu vực khác của tỉnh. Ô nhiễm nước sông, kênh rạch tại các khu vực nuôi thủy sản còn có nguyên nhân từ nước thải sinh hoạt từ khu dân cư và hoạt động sản xuất liền kề chảy vào hệ thống dẫn đến nguồn nước bị ô nhiễm phức tạp hơn.
“Để ngành thủy sản phát triển bền vững, hoạt động nuôi, trồng thủy sản phải chuyển đổi tư duy từ sản xuất truyền thống sang kinh tế tuần hoàn, kinh tế xanh. Trong đó, chính các cơ sở sản xuất phải hành động quyết liệt trong việc thay thế bao bì nhựa bằng các vật liệu thân thiện với môi trường, ứng dụng công nghệ trong xử lý chất thải. Bên cạnh đó, cần phát huy vai trò của cộng đồng, của các tổ chức tôn giáo trong việc tái tạo nguồn lợi thủy sản”.
Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường NGUYỄN VĂN THẮNG
Công tác bảo vệ môi trường trong nuôi trồng và chế biến thủy sản luôn được các địa phương cũng như ngành nông nghiệp quan tâm triển khai trong những năm qua. Trên địa bàn tỉnh đã được đầu tư hệ thống quan trắc, hoạt động quan trắc môi trường được duy trì định kỳ tại các vùng nuôi trọng điểm, được cập nhật thường xuyên để cảnh báo kịp thời cho người dân, hạn chế dịch bệnh và ô nhiễm nguồn nước. Tỉnh Đồng Nai đã có nhiều mô hình nuôi thủy sản tuần hoàn, ứng dụng công nghệ cao xử lý môi trường trong nuôi trồng thủy sản.
Đặc biệt, hoạt động bảo tồn và tái tạo nguồn lợi thủy sản đã thu hút được sự tham gia của các sở, ban, ngành và đông đảo người dân. Trong năm 2025, toàn tỉnh đã thực hiện thả trên 500 ngàn con giống (cá lăng, cá thác lác, cá bống tượng, vồ đém, tôm càng xanh…) xuống các lưu vực sông. Hoạt động này không chỉ giúp phục hồi quần đàn mà còn làm sạch môi trường nước thông qua việc cân bằng hệ sinh thái.
Nói về định hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi số nhằm bảo vệ môi trường trong nuôi trồng và chế biến thủy sản bền vững, Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản tỉnh Đồng Nai Nguyễn Trường Giang khẳng định: Ngành nuôi trồng thủy sản đang nhân rộng mô hình Chăn nuôi an toàn sinh học. Trong đó, tỉnh khuyến khích các cơ sở sản xuất áp dụng quy trình xử lý chất thải bằng biogas, chế phẩm sinh học để biến chất thải thành nguồn phân bón hữu cơ. Trong đó, khuyến khích các cơ sở nuôi trồng thủy sản thay thế các vật liệu ô nhiễm môi trường bằng các vật liệu bền vững, thân thiện với môi trường. Trong công tác quản lý và giám sát, tỉnh đang đẩy mạnh chuyển đổi số như: xây dựng bản đồ số về môi trường nông nghiệp tỉnh Đồng Nai; tích hợp dữ liệu từ các trạm quan trắc tự động vào ứng dụng di động để người dân và nhà quản lý có thể theo dõi biến động môi trường theo thời gian thực; tăng cường hậu kiểm, thanh tra việc chấp hành pháp luật về bảo vệ môi trường tại các trang trại chăn nuôi quy mô lớn và các vùng nuôi tập trung. Về mặt cơ chế, chính sách, Chi cục Chăn nuôi và Thủy sản sẽ tham mưu các chính sách hỗ trợ vốn vay cho các cơ sở nuôi trồng thủy sản chuyển đổi từ mô hình nuôi truyền thống sang mô hình ứng dụng công nghệ cao, xử lý môi trường đạt chuẩn; thu hút đầu tư vào lĩnh vực chế biến phụ phẩm, biến chất thải thủy sản thành các sản phẩm giá trị gia tăng cao.
