Chuyển gần 300 cổ phiếu từ HNX về HOSE, công ty chứng khoán phải làm gì?
Trước kế hoạch chuyển cổ phiếu từ HNX về HOSE, các công ty chứng khoán phải rà soát hoạt động cho vay ký quỹ, quản trị rủi ro và chuẩn bị hệ thống giao dịch.
Kế hoạch chuyển gần 300 cổ phiếu niêm yết từ Sở Giao dịch chứng khoán Hà Nội (HNX) về Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HOSE) vào cuối tháng 12 tới đang được xúc tiến. Theo phương án dự kiến, các mã này sẽ được phân vào hai bảng gồm bảng cổ phiếu chính (Prime Board) và bảng cổ phiếu tiêu chuẩn (Standard Board).
Sự thay đổi này khiến các công ty chứng khoán phải tính toán lại hoạt động cho vay ký quỹ, quản trị rủi ro và vận hành hệ thống giao dịch.
Giữ ổn định cho vay ký quỹ, rà soát rủi ro
Tại Hội thảo khoa học quốc gia về thị trường chứng khoán Việt Nam năm 2026 (VCSM 2026), ông Hoàng Việt Anh, Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán LPS, nhận định việc chia cổ phiếu thành hai bảng sẽ giúp nhà đầu tư dễ nhận diện các nhóm cổ phiếu trên thị trường.
Prime Board dự kiến tập trung những doanh nghiệp có quy mô lớn, thanh khoản tốt và tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng cao. Trong khi đó, các cổ phiếu thuộc Standard Board có những đặc điểm riêng, đòi hỏi nhà đầu tư tìm hiểu kỹ hơn về từng doanh nghiệp.
Dù vậy, việc phân bảng cũng có thể ảnh hưởng đến tâm lý nhà đầu tư, nhất là trong giai đoạn đầu. Nếu thông tin không được giải thích rõ ràng, thị trường có thể xuất hiện những phản ứng ngoài dự kiến, tác động đến giao dịch và giá cổ phiếu.
Để hạn chế tình trạng này, các doanh nghiệp niêm yết cần chủ động trao đổi, cung cấp thông tin để nhà đầu tư hiểu rõ ý nghĩa của việc phân bảng.
Với công ty chứng khoán, một trong những vấn đề cần tính toán là chính sách cho vay ký quỹ. Ông Việt Anh lưu ý nếu chính sách cho vay thay đổi đột ngột chỉ vì cổ phiếu được xếp vào Prime Board hay Standard Board, nhà đầu tư có thể chịu tác động không mong muốn, kéo theo những biến động về giá.
Vì vậy, LPS đang chuẩn bị phương án duy trì sự ổn định của chính sách cho vay ký quỹ trong giai đoạn chuyển đổi, hạn chế những điều chỉnh bất thường.
Một vấn đề khác được doanh nghiệp quan tâm là biên độ dao động giá. Hiện nay, cổ phiếu trên HOSE và HNX có biên độ giao dịch khác nhau. Khi cổ phiếu niêm yết được tập trung về HOSE, việc thống nhất hoặc điều chỉnh biên độ là một trong những nội dung đang được nghiên cứu.
Nếu biên độ thay đổi, các công ty chứng khoán sẽ phải rà soát lại mô hình quản trị rủi ro, nhất là những tham số tính toán và phương pháp kiểm soát rủi ro đối với danh mục cho vay ký quỹ.

Ông Hoàng Việt Anh (ngồi giữa), Tổng giám đốc Công ty CP Chứng khoán LPS (ngồi giữa) cùng ông Đinh Quang Thuần (ngoài cùng bên phải), Giám đốc Chi nhánh TP.HCM chứng khoán FPTS chia sẻ tại Tọa đàm. Ảnh: BTC
Bộ phận quản trị rủi ro của LPS cũng đang nghiên cứu, chạy thử các kịch bản khác nhau để đánh giá mức độ ảnh hưởng. Do danh mục cho vay ký quỹ tập trung nhiều vào nhóm cổ phiếu VN30, ông Việt Anh dự kiến tác động đối với LPS sẽ tương đối hạn chế. Tuy nhiên, xét trên toàn thị trường, mức độ ảnh hưởng còn tùy thuộc vào cơ cấu danh mục của từng công ty chứng khoán.
Để có phương án phù hợp, các công ty chứng khoán cần biết rõ những thay đổi dự kiến và có đủ thời gian đánh giá tác động trước khi áp dụng.
Cần rõ tiêu chí phân bảng, chạy thử hệ thống trước chuyển đổi
Ông Việt Anh mong muốn cơ quan quản lý và sở giao dịch sớm công bố cụ thể các tiêu chí phân loại cổ phiếu vào Prime Board và Standard Board.
Thông tin rõ ràng sẽ giúp các công ty chứng khoán giải thích cho nhà đầu tư, đồng thời chủ động rà soát danh mục cho vay ký quỹ và những phương án quản trị rủi ro liên quan.
Bên cạnh đó, lãnh đạo LPS cũng đề xuất tổ chức các đợt chạy thử hệ thống trước thời điểm chuyển đổi chính thức, tương tự quá trình chuẩn bị khi triển khai những hệ thống giao dịch mới. Các đợt kiểm thử có thể được thực hiện vào cuối tuần, giúp thành viên thị trường kiểm tra khả năng kết nối, xử lý giao dịch và phối hợp giữa các hệ thống.
Qua đó, những vấn đề kỹ thuật có thể được phát hiện và xử lý trước khi bước vào phiên giao dịch đầu tiên.
Về công tác chuẩn bị, TS. Đặng Tài An Trang, Phó tổng giám đốc Sở Giao dịch Chứng khoán Việt Nam (VNX), cho biết kế hoạch chuyển cổ phiếu về HOSE đã được xây dựng với sự phân công trách nhiệm cho từng đơn vị. Trong đó có HOSE, HNX, Tổng công ty Lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) cùng các thành viên thị trường.
Các đơn vị đang chuẩn bị phương án chạy thử hệ thống, phương án dự phòng và quy trình phối hợp để hạn chế sự cố trong quá trình chuyển giao.
Khi toàn bộ cổ phiếu niêm yết tập trung về một sở giao dịch, yêu cầu bảo đảm hệ thống vận hành ổn định càng trở nên quan trọng. Bởi một sự cố tại đầu mối giao dịch có thể ảnh hưởng đến hoạt động của cả thị trường cổ phiếu niêm yết.
Vì vậy, ngoài việc kiểm tra khả năng vận hành, các đơn vị cũng cần chuẩn bị phương án dự phòng để xử lý những tình huống có thể phát sinh.
Liên quan đến kế hoạch phân bảng, bà Trần Anh Đào, Trưởng ban Kiểm soát HOSE, cho biết việc phân loại cổ phiếu thành Prime Board và Standard Board dự kiến được thực hiện ngay khi cổ phiếu từ HNX chuyển về HOSE.
Các tiêu chí đang được xây dựng gồm quy mô vốn điều lệ, tỷ lệ sở hữu nước ngoài, tỷ lệ cổ phiếu tự do chuyển nhượng và tình trạng tuân thủ quy định niêm yết.
Bà Đào lưu ý đây chỉ là những tiêu chí dùng để phân loại cổ phiếu, không phải điều kiện niêm yết mới. Theo phương án đang được nghiên cứu, doanh nghiệp thuộc diện cảnh báo, kiểm soát hoặc hạn chế giao dịch sẽ không đáp ứng điều kiện của bảng cổ phiếu chất lượng cao.
Sau khi chuyển đổi, doanh nghiệp tiếp tục được theo dõi, đánh giá để xác định có còn đáp ứng các tiêu chí phân bảng hay không.
Vì vậy, các doanh nghiệp niêm yết cần bố trí nhân sự phụ trách quá trình chuyển đổi, theo sát thông báo từ sở giao dịch và chủ động giải đáp những thắc mắc của nhà đầu tư.
Ở phía các thành viên thị trường, ông Thuần cho rằng công ty chứng khoán cần chủ động tham gia đóng góp ý kiến ngay từ khi chính sách được xây dựng.
Trực tiếp làm việc với nhà đầu tư, các công ty chứng khoán có điều kiện nhận diện những vướng mắc trong quá trình mở tài khoản, giao dịch và thanh toán.
Những vấn đề thuộc phạm vi của mình, doanh nghiệp cần chủ động giải quyết. Với các bất cập liên quan đến cơ chế vận hành chung, các thành viên nên sớm trao đổi với cơ quan quản lý, thay vì chờ quy định được ban hành rồi mới phản ánh.
Sự tham gia của các công ty chứng khoán ngay từ khâu xây dựng chính sách sẽ giúp những thay đổi về quy định và cơ chế giao dịch sát hơn với thực tế hoạt động của thị trường.
