Chuyên gia lý giải nguyên nhân mưa lớn gây lũ quét, sạt lở đất ở miền núi Bắc Bộ

Tin mưa lớn khu vực vùng núi Bắc Bộ

Theo Trung tâm dự báo KTTV Quốc gia, đêm qua và sáng nay (19/7), khu vực Lai Châu, Điện Biên, Lào Cai, Tuyên Quang và Cao Bằng có mưa vừa, mưa to và rải rác có dông, cục bộ có nơi mưa rất to. Lượng mưa tính từ 19h ngày 18/7 đến 08h ngày 19/7 có nơi trên 70mm, như:

- Trạm Thượng Sơn (Tuyên Quang): 130.6mm.

- Trạm Vĩnh Quang 1 (Cao Bằng): 82.8mm.

- Trạm Trung Lèng Hồ (Lào Cai): 79.6mm.

Dự báo từ ngày 19/7 đến đêm 20/7: Khu vực vùng núi Bắc Bộ có mưa vừa, mưa to và dông với lượng mưa phổ biến 50–100mm, cục bộ có nơi mưa rất to trên 250mm.

Ngày và đêm 20/7, khu vực trung du và vùng đồng bằng Bắc Bộ có mưa rào và dông rải rác với lượng mưa 10–20mm, cục bộ có nơi mưa to trên 100mm (thời gian mưa tập trung vào chiều tối, đêm và sáng sớm); từ ngày 21/7, mưa giảm dần.

Sáng 17/7, lũ ống, lũ quét từ các khe núi đổ về nhiều bản làng của xã Mường Than. Ảnh: Xã Mường Than

Thời tiết Hà Nội hôm nay cũng có mưa

Theo cơ quan khí tượng, qua theo dõi trên ảnh vệ tinh, số liệu định vị dông sét và ra đa thời tiết phát hiện thấy vùng mây đối lưu đang phát triển và gây mưa cho khu vực phía Bắc tỉnh Phú Thọ và có xu hướng di chuyển về hướng Đông Nam.

Dự báo từ nay đến khoảng 4 giờ tới, vùng mây này tiếp tục gây mưa cho các phường/xã Kim Anh, Trung Giã, Tiến Thắng, Yên Lãng… và có khả năng lan sang các phường/xã khác thuộc khu vực Hà Nội.

Trong mưa dông có khả năng xảy ra lốc, sét và gió giật mạnh.

Cảnh báo lũ quét, sạt lở đất xảy ra tại nhiều khu vực do mưa lớn

Các điểm nguy cơ xảy ra lũ quét, sạt lở đất đá trên các khu vực vùng núi Bắc Bộ (Nguồn: NCHMF)

Theo tin cảnh báo lũ quét, sạt lở đất, sụt lún đất do mưa lũ hoặc dòng chảy trên khu vực các tỉnh Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang và Cao Bằng của cơ quan khí tượng:

Trong 24 giờ qua (từ 09 giờ ngày 18/7 đến 09 giờ này 19/7), khu vực tỉnh Lai Châu, Lào Cai, Tuyên Quang và Cao Bằng đã có mưa vừa, mưa to, có nơi mưa rất to như: Thu Lũm 75,6mm (Lai Châu); Lùng Cải 118,2mm (Lào Cai); Thượng Sơn 137mm (Tuyên Quang); Vĩnh Quang 92mm (Cao Bằng)…

Mô hình độ ẩm đất cho thấy một số khu vực thuộc các tỉnh trên đã gần bão hòa (trên 85%) hoặc đạt trạng thái bão hòa.

Cảnh báo trong 03-06 giờ tới, khu vực các tỉnh trên tiếp tục có mưa với lượng mưa tích lũy phổ biến như sau: Lào Cai, Tuyên Quang từ 30-60mm, có nơi trên 100mm; Cao Bằng từ 20-40mm, có nơi trên 70mm; Lai Châu từ 10-20mm, có nơi trên 50mm.

Cảnh báo nguy cơ: Trong 06 giờ tới, nguy cơ xảy ra lũ quét trên các sông, suối nhỏ, sạt lở đất trên sườn dốc tại nhiều xã/phường của các tỉnh nói trên.

Chuyên gia chỉ nguyên nhân gây lũ quét, sạt lở ở miền núi phía Bắc

Xã Mường Than đã thiệt hại nhiều tài sản và nhiều người thương vong sau trận lũ quét. Ảnh: UBND Mường Than

Trên VTC News, ông Nguyễn Văn Hưởng (Trưởng phòng Dự báo thời tiết, Trung tâm Dự báo KTTV Quốc gia) cho biết, số liệu theo dõi cho thấy từ đầu tháng 6 đến nay, khu vực Tây Bắc gồm Lai Châu, Điện Biên và Sơn La hầu như luôn có mưa. Trong tổng số 48 ngày, chỉ có 5 ngày không ghi nhận mưa, tức là có tới 43 ngày xuất hiện mưa.

Tại Lai Châu, từ 4/7 đến nay, gần như ngày nào cũng xuất hiện mưa rào và dông, lượng mưa phổ biến dao động từ 20 đến 40 mm mỗi ngày. Mưa kéo dài khiến đất liên tục ngấm nước, không có thời gian khô trở lại.

Khi nền đất đã bão hòa nước, chỉ cần xuất hiện thêm một đợt mưa vừa hoặc mưa to cũng có thể làm mất ổn định các mái dốc, tạo điều kiện phát sinh lũ quét và sạt lở đất. Đây là nguyên nhân khiến thời gian qua nhiều điểm sạt lở liên tiếp xuất hiện tại Sơn La, Lào Cai rồi Lai Châu.

Nói về vụ sạt trượt nghiêm trọng xảy ra tại xã Mường Than (tỉnh Lai Châu) ngày 17/7, ông Nguyễn Văn Hưởng cho biết có ba yếu tố chính dẫn đến sự cố này.

Thứ nhất là lượng mưa kéo dài trong nhiều ngày. Tại trạm đo Phúc Than, lượng mưa tích lũy từ đầu tháng 7 đến hết ngày 17/7 đạt gần 800 mm, khiến đất đá trên các sườn dốc ngấm no nước và giảm khả năng liên kết.

Thứ hai là đặc điểm địa hình và địa chất của khu vực. Mường Than có nhiều sườn dốc, taluy tự nhiên và taluy nhân tạo, xen kẽ các khe suối nhỏ, trong khi nền đất đá bị phong hóa mạnh. Đây vốn là khu vực nhạy cảm với nguy cơ lũ quét và sạt lở khi xảy ra mưa lớn kéo dài.

Thứ ba là đợt mưa rất lớn từ đêm 16/7 đến ngày 17/7. Chỉ trong hơn một ngày, lượng mưa đo được khoảng 262,6 mm đã trở thành tác nhân kích hoạt, khiến khối đất đá vốn đã mất ổn định đồng loạt sạt xuống với quy mô lớn.

Theo ông Hưởng, trong các bản tin cảnh báo lũ quét, sạt lở đất của cơ quan khí tượng, Lai Châu liên tục nằm trong vùng cảnh báo màu tím, tương ứng mức nguy cơ cao nhất.

Dự báo diễn biến thời tiết những ngày tới, ông Hưởng cho hay vùng xoáy thấp gây mưa ở miền Bắc vẫn hoạt động. Từ 18/7 đến khoảng 20/7, các tỉnh Lai Châu, Điện Biên, Sơn La, Lào Cai, Tuyên Quang và khu vực phía tây Phú Thọ tiếp tục có mưa vừa, mưa to.

Do mưa còn kéo dài, nguy cơ lũ quét và sạt lở đất không chỉ duy trì tại Lai Châu mà còn ở nhiều tỉnh miền núi và trung du phía Bắc.

Chuyên gia khí tượng khuyến cáo, nếu phát hiện các dấu hiệu bất thường như xuất hiện vết nứt trên sườn đồi, nền nhà, nước suối đổi màu hoặc dòng chảy đột ngột mạnh lên người dân cần nhanh chóng rời khỏi khu vực nguy hiểm; đồng thời cần theo dõi sát sao các bản tin dự báo thời tiết.