Chuyên gia Malaysia: Việt Nam định vị là trung tâm sản xuất và dịch vụ giá trị cao
Việt Nam đang bước vào giai đoạn 'trưởng thành' mang tính quyết định, được đánh dấu bằng sự chuyển dịch cơ cấu từ sản xuất công nghiệp quy mô lớn sang sản xuất giá trị gia tăng cao hơn... Đó là nhận định về thực lực của Việt Nam khi bước vào kỷ nguyên mới của ông Shan Saeed, nhà kinh tế trưởng toàn cầu của tập đoàn công nghệ bất động sản quốc tế IQI Juwai có trụ sở tại Malaysia.
Dẫn chứng tốc độ tăng trưởng GDP thực tế mạnh mẽ ổn định ở mức 7-8% mỗi năm, xuất khẩu hàng hóa vượt quá 355-380 tỷ USD và dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài bình quân hàng năm đạt 35-40 tỷ USD, ông Saeed khẳng định, Việt Nam đã củng cố vị thế là một trong những động lực tăng trưởng mạnh mẽ nhất và điểm đến đầu tư hấp dẫn nhất của ASEAN.
Ông lưu ý rằng, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam không còn chủ yếu đến từ việc mở rộng năng lực sản xuất, mà là từ việc nâng cấp cơ cấu. Sản xuất công nghệ cao trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, cơ khí chính xác và linh kiện tiên tiến hiện chiếm hơn 30% tổng sản lượng sản xuất.
Riêng xuất khẩu điện tử đã vượt quá 120 tỷ USD, đưa Việt Nam vượt qua một số nước trong khu vực, bao gồm cả Thái Lan trong các phân khúc điện tử trọng điểm, đồng thời dần thu hẹp khoảng cách về chiều sâu công nghệ với Malaysia - một trong những trung tâm sản xuất tiên tiến nhất của ASEAN. Việc Việt Nam hội nhập nhanh chóng vào chuỗi cung ứng xe điện và ngành sản xuất tiên tiến đã củng cố hơn nữa vị thế cạnh tranh của nước này so với Indonesia, nơi sản xuất liên quan đến hàng hóa vẫn chiếm ưu thế.
Đồng thời, các dịch vụ giá trị cao đang mở rộng nhanh chóng, thúc đẩy quá trình chuyển đổi của Việt Nam sang mô hình tăng trưởng đa động lực. Ngành dịch vụ hiện đóng góp khoảng 42% GDP, phản ánh vai trò ngày càng tăng của ngành này bên cạnh ngành sản xuất. Với hơn một triệu chuyên gia công nghệ thông tin, các ngành công nghệ thông tin và dịch vụ số của Việt Nam tiếp tục đạt mức tăng trưởng hai chữ số và ngày càng giống với con đường phát triển dựa vào dịch vụ như ở Philippines.
Giá trị gia tăng của ngành logistics cũng đang được cải thiện, được hỗ trợ bởi các khoản đầu tư bền vững vào các cảng biển nước sâu, đường cao tốc và hành lang công nghiệp, định vị Việt Nam là trung tâm điều phối chuỗi cung ứng khu vực chứ không chỉ đơn thuần là một cơ sở lắp ráp. Các dịch vụ tài chính, công nghệ tài chính (fintech) và tài trợ thương mại xuyên biên giới cũng đang phát triển mạnh mẽ khi thị trường vốn ngày càng sâu rộng và khung pháp lý ngày càng hoàn thiện.
Tuy nhiên, ông Saeed cảnh báo rằng, sự chuyển dịch sang tạo ra giá trị cao hơn tiềm ẩn những rủi ro trong khâu thực hiện. Để duy trì đà phát triển, cần tiếp tục đầu tư vào nguồn nhân lực có tay nghề cao, tăng cường độ tin cậy của cơ sở hạ tầng điện cho sản xuất tiên tiến và các cải cách quy định được thực hiện bài bản nhằm tránh tắc nghẽn khi Việt Nam tiến xa hơn trên chuỗi giá trị toàn cầu.
Việc tập trung chiến lược vào mở rộng biên lợi nhuận, các ưu đãi có mục tiêu cho nghiên cứu và thiết kế, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ mạnh mẽ hơn, đẩy nhanh số hóa hải quan và logistics, và thu hút các trung tâm xuất sắc toàn cầu về phần mềm, an ninh mạng và tài chính, nếu được thực hiện nhất quán về chính sách và kỷ luật thể chế, có thể giúp Việt Nam chuyển mình từ “công xưởng của ASEAN” thành trung tâm chỉ huy sản xuất và dịch vụ giá trị cao, tăng cường khả năng phục hồi và thịnh vượng lâu dài.
