Chuyên gia tư vấn kỹ thuật điều khiển hoa đào nở đúng Tết

Chỉ cần đào nở sớm hoặc muộn vài ngày, giá trị kinh tế và ý nghĩa chơi Tết có thể giảm đáng kể. Trao đổi với Tri thức và Cuộc sống, PGS.TS Đặng Văn Đông, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Rau quả, đã phân tích những yếu tố then chốt quyết định thời điểm nở hoa của cây đào và các giải pháp kỹ thuật giúp người trồng chủ động hơn trong điều kiện thời tiết biến động.

Hoa đào nở đúng Tết. Ảnh: Mai Loan.

Theo PGS.TS Đặng Văn Đông, để cây hoa đào nở hoa đúng dịp Tết Nguyên đán, người trồng cần kiểm soát đồng thời yếu tố sinh lý bên trong cây và điều kiện ngoại cảnh. Về sinh lý, quan trọng nhất là quá trình phân hóa mầm hoa và trạng thái ngủ nghỉ của nụ.

Cây phải sinh trưởng đủ mạnh trong vụ trước, tích lũy đầy đủ dinh dưỡng, đặc biệt là carbohydrate, thì mầm hoa mới hình thành tốt và có khả năng phát triển đồng loạt. Việc chuyển hóa từ sinh trưởng dinh dưỡng sang sinh trưởng sinh thực cần được điều chỉnh đúng thời điểm.

PGS.TS Đặng Văn Đông. Ảnh: NVCC.

Về ngoại cảnh, nhiệt độ là yếu tố quyết định hàng đầu. Đào là cây rụng lá ôn đới, cần một giai đoạn nhiệt độ thấp nhất định để phá ngủ nụ; nếu mùa đông quá ấm, nụ dễ phát triển sớm và nở trước Tết, ngược lại rét kéo dài sẽ làm hoa nở muộn.

Bên cạnh đó, nước tưới và dinh dưỡng phải được điều tiết hợp lý: hạn chế nước và đạm vào giai đoạn trước phân hóa mầm hoa để “hãm” sinh trưởng, sau đó bổ sung vừa phải khi cần thúc nụ phát triển. Ánh sáng và độ thông thoáng cũng ảnh hưởng đến chất lượng nụ và màu sắc hoa.

“Để điều khiển đào nở hoa đúng Tết, người trồng phải hiểu rõ quy luật sinh lý của cây và chủ động điều chỉnh các yếu tố nhiệt độ, nước tưới, dinh dưỡng và ánh sáng theo từng giai đoạn sinh trưởng, thay vì chỉ dựa vào một biện pháp kỹ thuật đơn lẻ”, ông Đông nhấn mạnh.

Trong thực tế sản xuất, theo PGS.TS Đặng Văn Đông, các biện pháp như tuốt lá, khoanh vỏ, điều tiết nước và dinh dưỡng là những công cụ kỹ thuật then chốt giúp người trồng chủ động điều chỉnh thời điểm nở hoa của cây đào, nhưng hiệu quả chỉ cao khi được kết hợp đồng bộ và đúng thời điểm.

Tuốt lá là biện pháp quan trọng nhất, có tác dụng trực tiếp thúc đẩy quá trình phân hóa và phát triển nụ hoa. Khi lá bị loại bỏ, dòng dinh dưỡng và hormone sinh trưởng được dồn cho nụ, giúp nụ phát triển nhanh và đồng đều hơn. Tuy nhiên, tuốt lá phải căn cứ vào giống, tuổi cây và điều kiện thời tiết từng năm; tuốt quá sớm hoa dễ nở trước Tết, tuốt muộn thì hoa nở chậm hoặc không đều.

Khoanh vỏ có vai trò hỗ trợ, giúp hạn chế dòng vận chuyển chất đồng hóa xuống rễ, từ đó tăng tích lũy dinh dưỡng ở cành và nụ. Biện pháp này đặc biệt hữu hiệu với những cây sinh trưởng quá mạnh, nhiều lộc đông. Tuy nhiên, nếu làm không đúng kỹ thuật hoặc lạm dụng có thể khiến cây suy yếu, giảm sức bền sau Tết.

Điều tiết nước tưới là biện pháp “mềm” nhưng rất quan trọng. Việc giảm nước ở giai đoạn trước phân hóa mầm hoa giúp hãm sinh trưởng dinh dưỡng; ngược lại, khi cần thúc hoa, việc bổ sung nước hợp lý sẽ giúp nụ phát triển nhanh và bung cánh đúng thời điểm.

Dinh dưỡng, đặc biệt là cân đối giữa đạm, lân và kali, quyết định chất lượng nụ và hoa. Hạn chế đạm vào cuối năm giúp tránh phát lộc đông, trong khi lân và kali góp phần làm nụ chắc, hoa to, màu sắc tươi và lâu tàn.

“Không có biện pháp nào mang tính “vạn năng”. Thành công trong điều chỉnh đào nở hoa đúng Tết phụ thuộc vào sự phối hợp linh hoạt các biện pháp kỹ thuật, dựa trên hiểu biết sâu về giống, sinh lý cây và diễn biến thời tiết cụ thể của từng năm”, ông Đông cho hay.

Ở thời điểm chỉ còn khoảng 20 ngày nữa là đến Tết Nguyên đán, PGS.TS Đặng Văn Đông cho hay, việc can thiệp kỹ thuật cần hết sức thận trọng và linh hoạt, bởi giai đoạn này nụ hoa đào đã hình thành rõ, khả năng điều chỉnh không còn nhiều như trước.

Thấy hoa đào là thấy Tết. Ảnh: Mai Loan.

Trước hết, người trồng cần theo dõi sát trạng thái nụ. Nếu nụ đã to, đầu nụ sáng, có xu hướng hé cánh, cần hãm hoa bằng cách giữ cây ở nơi mát, hạn chế tưới nước, tuyệt đối không bón phân và tránh các tác động làm tăng nhiệt độ. Ban đêm có thể mở thoáng hoặc đưa cây ra nơi có không khí lạnh để làm chậm quá trình nở.

Ngược lại, nếu nụ còn nhỏ, chặt, phát triển chậm, có thể thúc nhẹ bằng cách tăng tưới nước ấm vào buổi sáng, đặt cây ở nơi có ánh sáng tốt và kín gió, đồng thời che chắn khi rét đậm để tránh làm chậm sinh trưởng. Tuy nhiên, chỉ nên thúc ở mức vừa phải, không sử dụng các biện pháp mạnh hoặc chất kích thích vì dễ làm hoa nở không đều, nhanh tàn.

Theo ông Đông, trong giai đoạn này, nhiệt độ môi trường là yếu tố quyết định nhất. Người trồng cần chủ động che mưa rét, tránh sương muối và hạn chế gió lạnh trực tiếp lên nụ. “Với những năm thời tiết diễn biến bất thường, việc điều chỉnh vị trí đặt cây và biện pháp che phủ có hiệu quả hơn nhiều so với can thiệp bằng phân bón hay hóa chất”, ông Đông nói.

Mai Loan