Chuyển mình ở Xín Mần

Từ những nương đồi trồng ngô, lúa truyền thống đến các mô hình liên kết trồng dược liệu, rau và cây ăn quả ôn đới, chăn nuôi hàng hóa, xã Xín Mần đang từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng, vật nuôi theo hướng nâng cao giá trị kinh tế. Những cách làm mới đang mở thêm hướng phát triển kinh tế, tạo sinh kế và nâng cao thu nhập cho người dân nơi rẻo cao biên giới cực Tây của tỉnh.

Người dân xã Xín Mần phấn khởi thu hoạch Ý dĩ.

Người dân xã Xín Mần phấn khởi thu hoạch Ý dĩ.

Kỳ vọng từ phát triển cây Ý dĩ

Với địa hình đồi núi, diện tích đất canh tác phân tán, việc lựa chọn cây trồng phù hợp, có giá trị kinh tế và đầu ra ổn định luôn là bài toán khó đối với Xín Mần. Thay vì chỉ dựa vào những cây trồng quen thuộc, năm 2026, xã đã kết nối với Công ty TNHH Thiết bị Trường Giang khảo sát địa điểm, hướng dẫn và vận động các hộ tham gia, đưa cây Ý dĩ về vùng đất dốc biên viễn. Đây là cây trồng mới, lần đầu tiên được triển khai trên địa bàn, mở ra kỳ vọng hình thành thêm vùng nguyên liệu dược liệu hàng hóa.

Ban đầu xã dự kiến triển khai 20 ha. Thế nhưng được sự hưởng ứng cao của người dân nên diện tích thực hiện thực tế mở rộng lên 42 ha, đạt 210% kế hoạch với gần 70 hộ dân tham gia tại các thôn: Hồ Mù Chải, Hồ Sáo Chải, Hậu Cấu và Chí Cà. Điểm nhấn của mô hình là liên kết sản xuất, tiêu thụ. Trong đó, doanh nghiệp tư vấn vị trí thổ nhưỡng, đất đai phù hợp và cung ứng giống, phân bón, hướng dẫn người dân tổ chức canh tác; khi có sản phẩm, doanh nghiệp bao tiêu sản phẩm.

Hiện nay, cây Ý dĩ đã thu hoạch xong vụ đầu tiên với năng suất bình quân khoảng 23 tạ/ha, giá bán 20.000 đồng/kg sản lượng thu hoạch đạt trên 96 tấn, đem lại giá trị kinh tế gần 2 tỷ đồng. Toàn bộ sản phẩm được tổ chức giao nhận với doanh nghiệp theo hợp đồng bao tiêu đã ký kết và xuất khẩu sang Nhật Bản.

Ông Sùng Seo Páo, thôn Hồ Mù Chải chia sẻ: “Gia đình tôi tham gia liên kết trồng Ý dĩ trên diện tích 4,8 ha. Toàn bộ diện tích đất trước đây đều chỉ trồng ngô hoặc lúa 1 vụ rồi bỏ trống, hiệu quả kinh tế thấp. Được xã vận động tham gia mô hình, gia đình tôi rất đồng tình vì được hỗ trợ giống, cung ứng phân bón, kỹ thuật và doanh nghiệp cam kết thu mua sản phẩm với giá cao. Vụ đầu tiên này sau khi trừ các loại chi phí gia đình tôi thu về trên 100 triệu đồng. Giá trị cao gấp 3 lần so với trồng ngô”.

Đa dạng cây, con, nâng giá trị sản xuất

Không chỉ đặt kỳ vọng vào cây Ý dĩ, Xín Mần đang triển khai đồng bộ nhiều mô hình trồng trọt, chăn nuôi nhằm khai thác lợi thế từng vùng, tạo thêm sinh kế cho người dân. Các mô hình được quy hoạch, định hướng phát triển phù hợp với từng địa bàn cụ thể, gắn với điều kiện sản xuất và khả năng tham gia của từng nhóm hộ.

Đối với cây trồng, xã lựa chọn duy trì vùng rau ôn đới, rau trái vụ tại thôn Xín Mần và Hậu Cấu 25 ha. Các loại rau như bắp cải, su hào, củ cải, súp lơ được bố trí theo từng lứa để kéo dài thời gian thu hoạch, duy trì nguồn cung. Sản phẩm đầu ra đã có các đầu mối liên kết tiêu thụ như: Công ty Misaky, Công ty Yên Dũng và Hợp tác xã Nông nghiệp Xín Mần, tạo điều kiện cung ứng rau cho trường học và thị trường địa phương.

Cùng với đó, 20 ha lúa Già Dui chất lượng cao tiếp tục được duy trì tại thôn Lùng Cháng, góp phần phát huy lợi thế giống lúa đặc sản bản địa. Các vùng dược liệu cũng được địa phương duy trì với 120 ha thảo quả và 50 ha sa nhân tím tại các thôn Hồ Mù Chải, Hồ Sáo Chải, Hậu Cấu. Gần 50 ha cây ăn quả ôn đới gồm lê và hồng không hạt bản địa ở thôn Lùng Cháng và thôn Chí Cà được tiếp tục phát huy hiệu quả, từng bước đem lại giá trị kinh tế cho bà con.

Trong chăn nuôi, xã quan tâm phát triển các mô hình có khả năng tạo nguồn thu, phù hợp điều kiện của các hộ vùng cao như: nuôi ngựa sinh sản, trâu sinh sản, lợn đen thương phẩm thông qua các nhóm sở thích tại nhiều thôn xóm với trên 100 hộ tham gia. Các mô hình không chỉ hướng đến tăng số lượng đàn mà còn chú trọng thay đổi phương thức chăn nuôi. Người dân được hướng dẫn chăm sóc theo từng lứa tuổi, mục đích sinh sản, vỗ béo; chủ động dự trữ thức ăn, vệ sinh chuồng trại và phòng, chống dịch bệnh, đói rét.

Đồng chí Thèn Văn Tiến, Chủ tịch UBND xã Xín Mần chia sẻ: Xã thường xuyên cử cán bộ chuyên môn phối hợp với các doanh nghiệp kiểm tra thực địa, nắm bắt tình hình sản xuất tại các thôn, kịp thời hướng dẫn người dân chăm sóc cây trồng, vật nuôi theo từng giai đoạn. Khai thác tối đa nguồn vốn ngân sách nhà nước, xã hội hóa và đóng góp của nhân dân trong triển khai từng chương trình, với đối tượng thụ hưởng. Cùng với đó, địa phương chú trọng kết nối tiêu thụ, duy trì các đầu mối liên kết sản xuất.

Từ cây Ý dĩ mới đưa vào sản xuất đến các vùng rau, cây ăn quả ôn đới, dược liệu và những mô hình chăn nuôi đặc sản, Xín Mần đang từng bước tạo dựng hướng phát triển nông nghiệp đa dạng, phù hợp lợi thế địa phương. Sự quyết liệt trong chỉ đạo, sự đồng hành của doanh nghiệp và tinh thần chủ động của người dân sẽ là những yếu tố quan trọng để các mô hình phát huy hiệu quả, góp phần tạo sinh kế bền vững, nâng cao đời sống đồng bào các dân tộc vùng cao.

Bài, ảnh: Duy Tuấn

Nguồn Tuyên Quang: http://baotuyenquang.com.vn/xa-hoi/202611/chuyen-minh-o-xin-man-5ef10df/