Chuyện mới trên giàn khoan (Kỳ 1)

Kỳ 1: Ba ngày ở Sư Tử Trắng

23h30 phút ngày 29-5-2026, tôi có mặt tại Trung tâm điều khiển của giàn Sư Tử Trắng.

Theo kế hoạch đã được lãnh đạo Chi nhánh Điều hành Dầu khí Cửu Long (PVEP-Cửu Long) - đơn vị trực thuộc Tổng công ty Thăm dò Khai thác Dầu khí (PVEP) duyệt, thì vào lúc 0h, giàn Sư Tử Trắng sẽ tạm dừng khai thác 3 giếng dầu và 2 giếng bơm ép khí để thực hiện công tác bảo dưỡng định kỳ đối với một số hạng mục quan trọng, trong đó trọng tâm là hệ thống máy nén khí và các công việc chuẩn bị cho việc đấu nối một số giếng mới mà giàn khoan PV DRILLING I của Tổng công ty Cổ phần Khoan và Dịch vụ Khoan Dầu khí (PV Drilling) đang triển khai.

Tại Trung tâm điều khiển lúc này có mặt đốc công khai thác Trần Mạnh Sỹ, kỹ sư chính phòng điều khiển Lê Thanh Hóa và kỹ sư phòng điều khiển Phan Đình Võ cùng các kỹ sư vận hành khác. Còn giàn trưởng Huỳnh Quốc Thông và toàn bộ lực lượng kỹ sư, công nhân tại các bộ phận đã có mặt ở vị trí của mình.

Đêm đó, giàn Sư Tử Trắng có khoảng hơn 60 người làm việc, gồm lực lượng thường trực của giàn và các cán bộ kỹ thuật được tăng cường từ các đơn vị khác. Với họ, đây là một đêm không ngủ.

Lê Thanh Hóa chỉ cho tôi những thông số đang hiển thị trên màn hình điều khiển. Theo anh, giàn đang khai thác với sản lượng hàng chục nghìn thùng condensate mỗi ngày. Đồng thời, một lượng khí rất lớn được xử lý, trong đó phần lớn khí được bơm ép trở lại vỉa ở độ sâu gần 4.000m nhằm duy trì áp suất khai thác.

Trên độ cao hơn 100m tính từ mặt sàn giàn, ngọn đuốc flare vẫn cháy rực như mọi ngày. Hơi nóng từ ngọn lửa có thể cảm nhận được ngay cả ở khu vực sân bay trực thăng. Còn hệ thống máy nén khí vẫn đều đặn làm việc để đưa dòng khí trở lại lòng đất.

Có lẽ cũng cần nói thêm đôi chút về “con sư tử” này.

Sư Tử Trắng là một trong những mỏ khí - condensate lớn và quan trọng nhất tại Lô 15-1, bể Cửu Long, cách bờ biển Vũng Tàu gần 200km. Đây là một phần của cụm mỏ nổi tiếng gồm Sư Tử Đen, Sư Tử Vàng, Sư Tử Nâu và Sư Tử Trắng.

Vệ sinh phễu lọc khí trên Sư Tử Trắng

Mỏ do Cửu Long JOC (Cuu Long Joint Operating Company) điều hành, trong đó PVEP là cổ đông lớn với tỷ lệ tham gia 50%. Cửu Long JOC là công ty điều hành chung dầu khí được thành lập năm 1998 để quản lý và khai thác các mỏ dầu khí tại Lô 15-1 thuộc bể Cửu Long ngoài khơi phía Nam Việt Nam.

Liên danh gồm có: PVEP; Korea National Oil Corporation (Hàn Quốc); SK Corporation (Hàn Quốc) và Geopetrol (Argentina). Đây là một trong những liên doanh dầu khí thành công nhất của Việt Nam.

Năm 2003, phát hiện khí - condensate đầu tiên với giếng ST-1X; năm 2012 bắt đầu khai thác thử nghiệm thông qua giàn đầu giếng WHP-C; giai đoạn 1 chính thức đưa vào khai thác tháng 11-2016 với việc lắp đặt giàn nén khí ST-PIP; giai đoạn 2A hoàn thành và đón dòng khí đầu tiên vào tháng 6-2021.

Sau nhiều giai đoạn phát triển, Sư Tử Trắng hiện là một trong những nguồn cung khí quan trọng cho khu vực Đông Nam Bộ, góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia. Tuy nhiên, từ năm 2025, khi hợp đồng cũ hết hạn và ký hợp đồng dầu khí mới thì PVEP chính thức tiếp nhận vai trò điều hành và đơn vị vận hành được đổi tên thành PVEP-Cửu Long, do anh Lê Đắc Hóa làm Tổng Giám đốc.

Tháng 4-2025, PVEP và các đối tác ký thỏa thuận khung cho dự án Sư Tử Trắng giai đoạn 2B. Dự án sẽ khoan thêm 2 giếng mới và sửa 1 giếng (side track). Và nếu đúng như dự tính thì sẽ cung cấp khoảng 17 tỉ m³ khí và 74 triệu thùng dầu/condensate trong vòng đời dự án.

***

23h55 phút. Kỹ sư chính phòng điều khiển Lê Thanh Hóa - người có gương mặt rất nghệ sĩ với mái tóc dài buộc túm đằng sau như búi tó - gọi bộ đàm kiểm tra các bộ phận.

23h59 phút các bộ phận báo cáo về đã sẵn sàng.

0h00 phút, Lê Thanh Hóa ra lệnh qua bộ đàm: “Bắt đầu!”.

Bằng hàng loạt các thao tác tại trung tâm điều khiển, máy nén khí bắt đầu giảm công suất, các giếng dầu phải dừng được đóng lại… Trên màn hình, áp suất máy nén giảm từng giây và chỉ sau 10 phút, áp suất đã trở về số 0. Và lúc này, một mệnh lệnh mới lại được phát ra, đó là xả khí từ các các giếng nén… Ngay lập tức, ngọn lửa flare bùng lên dữ dội.

Kỹ sư phòng điều khiển Phan Đình Võ

Tôi vừa mở cửa bước ra ngoài thì Lê Thanh Hóa gọi giật lại: “Chú phải nút tai lại”. Rồi Hóa đưa cho tôi đôi nút cao su non chống ồn để nhét vào lỗ tai. Tôi lao ra ngoài và dựng hết tóc gáy khi nghe thấy âm thanh rít lên dữ dội như động cơ phản lực máy bay đang tăng tốc chuẩn bị cất cánh. Từ trên cao, một luồng lửa phun ra dài khoảng hơn 50m… Ngọn lửa tạo nên một khung cảnh kỳ vĩ, hoành tráng hiếm thấy, sáng rực cả vùng biển đêm.

Kỹ sư phòng điều khiển Phan Đình Võ lấy máy tính bấm bấm một phút rồi quay sang: “Hiện nay, flare đang đốt bỏ lượng khí trong các vỉa với mức độ tương đương 55 nghìn bình gas loại 10kg trong… 1 giờ!”. Trời ạ, đúng là một con số khủng khiếp. Dường như nhận thấy sự kinh ngạc của tôi, Phan Đình Võ giải thích: “Đây là lượng khí bị nén trong các giếng, bây giờ phải xả nó ra hết thì mới tiến hành bảo dưỡng các thiết bị được. Trông nó cháy dữ dội là thế nhưng chỉ hơn 1 giờ sau là sẽ tắt”.

***

Sáng ngày 29-5-2026, ngay khi vừa đặt chân xuống giàn Sư Tử Trắng, giàn trưởng Huỳnh Quốc Thông đã gặp tôi - nhưng anh cũng nói thẳng là đang vô cùng bận cho việc dừng giàn vào đêm nay, cho nên chỉ trao đổi được 15 phút.

Huỳnh Quốc Thông làm giàn trưởng được 5 tháng và cũng đã từng làm đốc công giàn Sư Tử Trắng trong gần 10 năm. Hóa ra, để sẵn sàng cho việc dừng giàn này, lãnh đạo PVEP, PVEP-Cửu Long và giàn Sư Tử Trắng đã chuẩn bị trước cả tháng.

Kỹ sư trưởng Bùi Đức Chiến

Thời điểm dừng giàn thì không nói, nhưng khâu chuẩn bị nhân lực thì rất quan trọng. Số kỹ sư, công nhân trong ca trên giàn chỉ có 24 người thì không thể làm hết các việc; cho nên PVEP-Cửu Long đã phải điều về đây gần 40 cán bộ kỹ thuật từ đội ngũ đang nghỉ ca của các giàn Sư Tử Vàng, Sư Tử Đen… và có một vài nhà thầu cũng đã từng làm những việc bảo dưỡng cho PVEP-Cửu Long.

Để bố trí cho hơn 60 người, trong khi chỗ ngủ trên giàn chỉ có 25 là một vấn đề không đơn giản. PVEP-Cửu Long phải đưa ra giàn gần 5 container loại nhỏ và mỗi container ở được từ 8 người. Rồi các phòng chức năng như phòng thể dục, kho chứa đồ… đều được tận dụng làm nơi nghỉ tạm.

Buổi sáng tôi tranh thủ xách máy ảnh đi khắp nơi trên giàn và quả thực thấy anh em phải ở trong những container quá chật và rất khó khăn trong ăn ở và sinh hoạt.

Rồi có một bộ phận vất vả không kém là 5 anh em trong Tổ phục vụ trên giàn đến từ Tổng công ty Cổ phần Dịch vụ Tổng hợp Dầu khí (PETROSETCO) do anh Vũ Tuấn Dũng là Tổ trưởng. Dũng đã làm ở PETROSETCO được 15 năm, anh đã từng “lang thang” trên giàn PV DRILLING I, tàu chứa dầu FPSO Thái Bình và giàn PV DRILLING III… Cả tổ chỉ có 5 người, bình thường phục vụ cơm nước, giặt giũ, dọn phòng cho 24 người - bây giờ thêm gần 40 người tăng cường nên công việc của họ phải tăng gấp nhiều lần.

Thợ cơ khí Phạm Văn Đồng sau khi bảo dưỡng flare

Hằng ngày, anh em phải dậy từ khoảng 3 giờ để chuẩn bị cho bữa sáng; rồi chuẩn bị cho bữa trưa, bữa chiều, 2 bữa giữa ca; rồi phải giặt quần áo cho ngần ấy con người, mà còn phải phân loại quần áo bẩn vừa hay bê bết dầu mỡ để xử lý. Giặt xong, sấy khô xong phải gấp lại và trả về cho từng phòng. Họ không được phép sai sót trong loại công việc tưởng như rất đơn giản này. Bởi lẽ, nếu ai đã từng khoác bộ quần áo bảo vệ lao động bằng vải cotton dày cộp lên người, thì chỉ cần sai số một chút thì không thể mặc nổi.

Tôi lên giàn, anh em đưa cho một bộ đồ bảo hộ mới tinh và mặc thấy rất vừa, rất đẹp. Nhưng than ôi, chỉ cần đi khoảng 1 tiếng, mồ hôi ngấm ra thì không thể nào cởi nổi, bởi đây là bộ áo liền quần, mỗi lần cởi phải nhờ người giúp sức.

Huỳnh Quốc Thông cho biết: “Giàn đang khai thác với sản lượng trên dưới 10.500 thùng dầu condensate/ngày, mà anh thấy giá dầu hiện nay đang ở mức 92 USD/thùng. Dầu của Sư Tử Trắng là dầu có chất lượng tốt nhất, được bán với giá cao nhất trên thị trường dầu thế giới. Anh nhân thử mà xem 10.500 thùng nhân với 92 USD, thì một ngày giàn kiếm được bao nhiêu? Bây giờ dừng giàn, sản lượng xuống còn 1/3… Xót tiền lắm, tiếc của lắm! Chính vì thế nên từ lúc dừng giàn, khóa xong các miệng giếng, công tác bảo dưỡng các thiết bị phải được tiến hành tính theo từng phút; bởi khi giàn đưa vào khai thác sớm giờ nào sẽ giảm bớt thiệt hại kinh tế được giờ ấy”.

***

Khoảng 2 giờ sáng ngày 30-5-2026, ngọn lửa flare tắt hẳn.

Ngay lập tức, việc bảo dưỡng máy nén được tiến hành đầu tiên. Kỹ sư trưởng Bùi Đức Chiến - người đã từng có rất nhiều năm đi bảo dưỡng các loại máy nén có mặt cùng với các kỹ sư và giàn trưởng Huỳnh Quốc Thông.

Chở thiết bị ra giàn bằng trực thăng

Chiếc máy nén nặng phải tới 5 tấn, nhìn hệt như một động cơ phản lực của máy bay thương mại cỡ lớn. Nhiệm vụ của chiếc máy nén này là nhận các dòng khí từ dưới giếng phun lên, rồi nén ngược trở lại trong lòng đất ở độ sâu khoảng 4.000m; chính vì thế, nó luôn phải vận hành với áp suất hàng trăm bar để bơm khí trở lại vỉa. Đây được xem như “trái tim” của toàn bộ hệ thống khai thác, bởi không có dòng khí nén xuống, dầu không thể tự phun lên được.

Các kỹ sư tháo từng bộ phận, vệ sinh từng cánh quạt, từng vòi phun. Công việc được thực hiện tỉ mỉ, một người lau 2-3 lần bằng các loại giẻ sạch, sau đó một người khác đi kiểm tra, họ dùng ngón tay miết từng cánh quạt, từng ngóc ngách để xác nhận không còn bụi bẩn.

Ở bộ phận bảo dưỡng phễu lọc khí, việc kiểm tra còn khắt khe hơn. Sau khi dùng vòi cao áp phun sạch phễu lọc khí xong, một kỹ sư dùng đèn pin nhỏ như bút bi rọi soi từng centimet trên phễu. Tôi hỏi soi thế để làm gì thì anh bảo, soi thế này để xác nhận phễu sạch hay chưa, nếu ánh sáng xuyên sang bên kia là phễu sạch, còn nếu ánh sáng bị chặn lại nghĩa là chưa sạch và phải kiểm tra lại.

Một công việc cũng rất vất vả là phần bảo dưỡng khớp nối của đường ống khí. Khớp nối này nặng khoảng 300-400kg, được anh em tháo ra rồi vệ sinh. Nhìn anh em làm vệ sinh các rãnh trên khớp nối mà tôi tưởng đây là những anh thợ cắt tóc đang ngoáy tai cho khách. Anh em làm tỉ mỉ, cẩn thận đến độ tôi nhìn cũng thấy sốt ruột. Sau khi vệ sinh xong, họ lấy vải trắng lau lại; sau khi xác nhận độ sạch thì mới bắt đầu lắp lại.

Trước đó, để làm sạch đường ống phía trong, anh em phải nén áp suất cực cao vào đường ống rồi cho nổ để “tống” hết các chất cặn bám trong đường ống cả năm ra ngoài. Mỗi lần thực hiện là một tiếng nổ như một quả đạn pháo và làm phun ra một luồng khí đen sì.

Trong việc bảo dưỡng này, tôi không thể ghi hết các đầu việc, nhưng chỉ biết rằng hơn 60 người làm việc quần quật không một phút được ngơi nghỉ. Thậm chí có những bộ phận mà anh Lại Văn Yền, Trưởng ban Giám sát an toàn và kế hoạch phải mang nước, mang bánh ngọt ra tận nơi cho anh em.

Một công việc cũng cực kỳ vất vả và nguy hiểm là phải trèo lên bảo dưỡng ngọn đuốc lửa. Thợ cơ khí Phạm Văn Đồng và kỹ sư điện Trần Viết Tuấn cõng theo những balo dụng cụ nặng trịch leo lên ngọn đuốc cao 130m so với mặt biển, tính từ mặt giàn khai thác là hơn 80m. Họ phải leo 320 bậc thang và cứ 3 bậc là 1m, độ dốc là 65°. Từ dưới nhìn lên khó có thể thấy anh em đang làm gì.

Sau 2 tiếng đồng hồ bảo trì bảo dưỡng vòi phun của ngọn đuốc lửa, anh em trở xuống và tôi không thể nhận ra ai với ai. Khắp người đen nhẻm, bê bết dầu mỡ, cả người chỉ trắng mỗi hàm răng!

Đang bảo dưỡng thì anh em phát hiện một thiết bị của máy nén không còn bảo đảm tiêu chuẩn kỹ thuật và buộc phải thay thế. Thế là cả một guồng máy lập tức được kích hoạt. PVEP-Cửu Long làm việc với Công ty Trực thăng miền Nam (VNHS) và phía VNHS điều ngay một chiếc Super Puma đã tháo bớt 4 hàng ghế để chở thiết bị ra giàn. Điều khiến tôi ngạc nhiên là từ lúc đề xuất thay thế đến khi thiết bị có mặt trên Sư Tử Trắng chỉ mất khoảng 4 giờ đồng hồ. Với một công việc diễn ra cách đất liền gần 200km giữa biển khơi, đó thực sự là một khoảng thời gian đáng nể.

Đốc công khai thác Trần Mạnh Sỹ, kỹ sư chính phòng điều khiển Lê Thanh Hóa

15h30 ngày 31-5-2026, công tác bảo dưỡng đã cơ bản hoàn tất ở những bộ phận quan trọng nhất. Hệ thống bắt đầu được khởi động trở lại, các thông số vận hành lần lượt trở về trạng thái bình thường. Và người đầu tiên đốt ngọn đuốc để giàn “sống lại” là Đại úy Hải quân Vũ Văn Hoàng. Anh dùng súng bắn pháo sáng lên miệng flare để mồi lửa. Sau vài lần điều chỉnh, ngọn lửa bùng cháy trở lại.

Huỳnh Quốc Thông nói với tôi, để xong hết mọi việc cũng phải đến giữa trưa mai, nhưng ngay chiều hôm đó, cũng đã có những bộ phận được rút quân bằng trực thăng.

Và khi tôi viết những dòng này thì sản lượng khai thác của giàn Sư Tử Trắng đã trở lại mức 10.500 thùng dầu mỗi ngày.

Thật đúng là con số có hồn!

Dự án phát triển mỏ Sư Tử Trắng giai đoạn 2B (Lô 15-1) chính thức ghi nhận dấu mốc giếng ST-9P đón dòng khí thương mại vào 13h15’ ngày 29-6-2026, sớm hơn kế hoạch 1 ngày. Vượt qua nhiều thách thức về điều kiện địa chất, môi trường nhiệt độ - áp suất cao và áp lực chuỗi cung ứng thiết bị, dự án đã hoàn thành cột mốc quan trọng đầu tiên, góp phần gia tăng giá trị kinh tế, hiệu quả đầu tư cho các bên tham gia Hợp đồng dầu khí Lô 15-1, đồng thời củng cố mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và khẳng định vị thế của cụm mỏ Sư Tử.

(Xem tiếp kỳ sau)