Chuyện người nhận mật lệnh thắp sáng cột cờ Hiền Lương đêm 30 Tết

Trong câu chuyện kể lại kế hoạch bí mật thắp sáng ánh đèn điện bên bờ sông Bến Hải của ông Cao Lãnh Hùng (sinh năm 1942), đang sinh sống tại xóm 6, xã Kim Liên, tỉnh Nghệ An khiến nhiều người xúc động trước hành động dũng cảm trước những năm tháng đất nước đang chìm trong mưa bom, bão đạn.

Ông Cao Lãnh Hùng kể, năm 1966, ông làm đơn tình nguyện gia nhập vào đội thanh niên xung phong huyện Nam Đàn (Nghệ An). Năm 1967, ông được đơn vị chọn đi học kỹ thuật cơ khí điện lực ở Trung Quốc gần 3 năm.

Ông Cao Lãnh Hùng trong một lần trở lại thăm cột cờ Hiền Lương bên bờ Bắc sông Bến Hải. Ảnh: NVCC

Đến 1969, ông Hùng được phân công vào Đài truyền thanh Vĩnh Linh bờ Bắc sông Bến Hải (Quảng Trị) nơi có 6 cơ sở đài, trong đó bản thân ông ở cơ sở chính có khoảng 60 người. Đây là những năm chiến tranh đầy ác liệt, các tuyến đường tiếp viện cho miền Nam đi qua địa bàn Nghệ An, Hà Tĩnh, Quảng Bình.. thường được ví là "túi bom" dày đặc với những "tọa độ lửa". Ở đây ranh giới giữa sự sống và cái chết chỉ trong gang tấc.

Và rồi mưa bom bão đạn cũng không ngăn nổi toàn quân và dân Vĩnh Linh ngoan cường, vừa chiến đấu, vừa sản xuất, với khẩu hiệu: "Tất cả vì miền Nam ruột thịt, tất cả để chiến thắng giặc Mỹ".

"Thời điểm đó anh em làm việc chủ yếu dưới hầm và địa đạo. Mọi sinh hoạt đều thích ứng với thời chiến, vừa làm việc vừa chiến đấu. Nhiệm vụ của tôi là được giao thường xuyên đảm bảo nguồn điện cho trạm tăng âm. Nhiệm vụ của đài phát thanh là làm việc liên tục, không được ngừng, dứt quãng tiếng nói của Đảng theo các chương trình đã bố trí" - ông Hùng chia sẻ.

Ông Cao Lãnh Hùng đang xem tư liệu về một bài báo viết về câu chuyện thắp sáng trên cột cờ Hiền Lương. Ảnh: Quốc Huy

Đến tháng 5 năm 1972, cuộc chiến diễn ra đầy ác liệt, chiến dịch giải phóng tỉnh Quảng Trị bùng nổ. Thời gian đó, máu nhuộm đỏ thành sông Thạch Hãn, người chết chất thành từng lớp ở thành cổ Quảng Trị; Khe Sanh và nhiều nơi khác. Trước tinh thần tấn công như vũ bão, trên mặt đất rung chuyển, địch thất thủ nhiều nơi và tỉnh Quảng Trị được giải phóng nhiều khu vực đan xen như thế trận "da báo".

Để cổ vũ tinh thần chiến đấu của quân và nhân dân ta khu vực mới giải phóng. Ủy ban kháng chiến khu vực Vĩnh Linh giao trách nhiệm cho Đài truyền thanh Vĩnh Linh bằng mọi giá đêm giao thừa Tết Nguyên Đán 1972-1973 (Quý Sửu) phải có ánh điện trên đỉnh cột cờ Hiền Lương (bờ Bắc sông Bến Hải, vĩ tuyến 17). Đó là mệnh lệnh kháng chiến cần kíp.

"Thời điểm đó là ông Ngô Nguyên Phước trưởng đài đã gọi lại giao nhiệm vụ, truyền đạt đầy đủ ý kiến Ủy Ban kháng chiến do ông Dương Tốn làm chủ tịch. Để cổ vũ cho tinh thần chiến đấu tại chiến trường, đồng thời cổ vũ tinh thần của nhân dân miền Nam ở các vùng mới được giải phóng. Tết năm nay phải có ánh điện tỏa sáng trên đỉnh cột cờ Hiền Lương. Dù gian nan, dù vất vả, dù khó khăn và thậm chí hy sinh cả tính mạng thì nhiệm vụ đó vẫn phải được thực hiện" - ông Hùng nhớ lại giây phút nhận mật lệnh.

Cột cờ Hiền Lương tỏa rạng đêm giao thừa 30 Tết

Cũng theo ông Cao Lãnh Hùng, trên cột cờ Hiền Lương chưa từng có ánh sáng vào ban đêm trong những ngày tháng có chiến tranh. Cột cờ bây giờ là di tích đặc biệt của quốc gia. Tuy nhiên, thời điểm đó, trên cột cờ mang nhiều ý nghĩa chính trị của đất nước, cụ thể: Biểu tượng cho sức mạnh của miền Bắc xã hội chủ nghĩa; của Đảng và nhân dân cả nước hướng về đồng bào miền Nam ruột thịt...

Ông Cao Lãnh Hùng đang chăm sóc cây cảnh ở tuổi xế chiều. Ảnh: Quốc Huy

Vậy nên, trong cùng một thời điểm đã xảy ra nhiều chuyện như đấu cờ, đấu loa (Đấu cờ nghĩa là lá cờ bên mình thay đổi thì bên kia cũng thay đổi kích cỡ và chiều cao; Đấu loa, loa bên mình và bên kia khi nào cũng giành để phát to hơn).

Do vậy, thời kỳ chiến tranh cột cờ bên ta đã 4 bị đánh sập và phải dựng lại để không một ngày thiếu ngọn cờ tung bay bên bờ sông Bến Hải.

Sau khi nhận được mật lệnh từ cấp trên giao phó, phân công việc cụ thể, Đài truyền thanh Vĩnh Linh đã lập một tổ gồm 5 người do ông Vũ Hồng Sơn làm tổ trưởng, bản thân ông Cao Lãnh Hùng nhận làm thợ kỹ thuật điện.

Đây là nhiệm vụ vô cùng khó khăn, vì địch vẫn đang ở bên cạnh, nếu bị phát hiện sẽ bị tấn công đáp trả. Trong khi đó, cột cờ vừa cao khoảng 30m, vừa nhỏ và không có thang hỗ trợ. Việc leo lên treo bóng chỉ bằng nỗ lực của cá nhân. Và, đây là nhiệm vụ hệ trọng, dễ bị đánh đổi bằng cả tính mạng khi leo lên cao treo bóng đèn.

Để hoàn thành nhiệm vụ trên, tổ đã tham gia trong nhiều tình huống (Mượn dây điện, tìm kiếm đơn vị bạn và các vật tư liên quan để đấu nối). Sau 1 tháng làm việc cật lực, đến ngày 20/12 âm lịch 1972, tổ điện đã kéo bóng lên cột cờ Hiền Lương chờ ngày thắp sáng.

Nhân chứng sống ký tên và xác nhận hành động dũng cảm của ông Cao Lãnh Hùng thời điểm đó. Ảnh: Quốc Huy

Ông Cao Lãnh Hùng được giao nhiệm vụ trực tiếp vận hành máy nổ phát điện đặt cách cột cờ khoảng 600m và trực đấu bóng điện sáng đêm giao thừa 30 Tết vào năm ấy.

"Lúc 23 giờ đêm, ánh điện điện 1.000W lần đầu tiên sáng rực cả khu vực cột cờ Hiền Lương trong thời điểm thời tiết rét cắt da cắt thịt. Đến gần 3 giờ sáng mùng 1 Tết năm Quý Sửu thì bóng đèn phát nổ. Thời gian đèn sáng 4 tiếng đồng hồ nhưng rất căng thẳng trong giờ phút thiêng liêng đất nước giao thoa giữa năm cũ và mới. Lúc đó một cảm xúc tự hào trước nhiệm vụ của Đảng và tổ chức giao phó được hoàn thành nhiệm vụ, dù gian nan nhưng đầy vinh quang" - giọng ông Hùng tự hào kể.

Đến nay, ông Cao Lãnh Hùng đã làm đơn gửi Ban thi đua khen thưởng Sở Nội vụ tỉnh Nghệ An và Ban thi đua khen thưởng Trung ương đề nghị khen thưởng "Thành tích xuất sắc đặc biệt trong kháng chiến chống Mỹ cứu nước" về hành động dũng cảm kể trên.

Trần Quốc Huy