Chuyện tác nghiệp xuyên biên giới của phóng viên thường trú

Phóng viên TTXVN tác nghiệp tại một điểm bầu cử trong cuộc tổng tuyển cử tại Singapore tháng 5/2025.

Phóng viên thường trú nước ngoài là những “mắt xích” tiên phong đón đầu dòng tin tức từ bản địa. Yêu cầu tiên quyết trong tình hình mới là tính cơ động cao và khả năng tự xử lý tình huống. Người làm báo không còn đóng khung không gian làm việc tại một quốc gia cố định, mà phải chuẩn bị tâm thế lên đường tác nghiệp xuyên biên giới ngay khi có yêu cầu.

Sự chuyển dịch địa bàn liên tục đòi hỏi một thể lực bền bỉ và bản lĩnh thích ứng cực nhanh với môi trường mới. Bên cạnh đó, mô hình tòa soạn hội tụ đặt lên vai phóng viên thường trú áp lực đa nhiệm toàn diện.

Ngay tại hiện trường, một phóng viên vừa phải tư duy tuyến bài phân tích chuyên sâu, vừa quay phim, chụp ảnh, phỏng vấn, tác nghiệp thuận lợi nhất là bằng điện thoại, đó là chưa kể trường hợp phải kết nối thiết bị để phát thanh hoặc dẫn trực tiếp. Sự hiể u biế t về công nghệ và linh hoạt trong phương thức tác nghiệp chính là chìa khóa để giữ vững dòng chảy thông tin thông suốt gử i về nước.

"Bài kiểm tra áp lực" tại Đảo quốc Sư tử

Minh chứng rõ nét nhất cho những yêu cầu khắt khe của thời kỳ mới chính là đợt tác nghiệp vừa qua của các phóng viên thường trú TTXVN tại Singapore trong chuyến thăm cấp Nhà nước tới Singapore và Philippines của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Tại chặng dừng chân Singapore, thử thách đặt ra vô cùng lớn khi lịch trình của Đoàn song hành cùng Đối thoại Shangri-La, một diễn đàn an ninh quan trọng của khu vực. Bên cạnh việc xây dựng kế hoạch và thực hiện tuyến tin bài bổ trợ đầy đặn, phong phú, xuyên suốt trước, trong và sau các chuyến thăm, bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước tại Đối thoại Shangri-La là một điểm nhấn cần chú trọng khai thác dư luận.

Có những kế hoạch phỏng vấn được thực hiện trơn tru, có kế hoạch đến phút chót thì đổ bể. Có cuộc phỏng vấn quan trọng với quỹ thời gian phải thực hiện chỉ còn vài tiếng. Qua nhiều lần nỗ lực liên hệ, giới thiệu, thuyết phục…, cuối cùng cuộc phỏng vấn cũng được thực hiện ngay trong đêm. Việc vừa phải đảm bảo thông tin về các nội dung quan trọng trong Đối thoại Shangri-La, vừa hỗ trợ Đoàn cấp cao khiến phóng viên Cơ quan thườ ng trú (CQTT) phải nỗ lực gấp đôi.

CQTT phải phân công nhiệm vụ cho phó ng viên và phối hợp bọc lót ăn ý để người này có thể lập tức lên đường khi đầu mối đoàn thông báo CQTT đi làm một sự kiện diễn ra sau đó vài tiếng. Trong khi đó, phó ng viên khác có thể đi cùng phóng viên chuyên trách để ghi hình ở sự kiện được phép vào, khi những diễn biến quan trọng tại Đối thoại Shangri-La vẫn được cập nhật về trong nước đều đặn.

Một khối lượ ng lớn công việc mà phóng viên CQTT phải nỗ lực thực hiện tốt cùng những đêm chỉ có 3-4 tiếng để chợp mắt. Không biết có phải là sự trùng hợp ngẫu nhiên không, nhưng cường độ làm việc khiến màn hình máy tính của một phóng viên “đổ bệnh”. May thay, trước khi màn hình tối đen, mọi dữ liệu tin bài chuẩn bị cho chuyến thăm đã được chuyển sang laptop để tiếp tục triển khai. Trong khi đó, những đầu việc tương tự, nhưng khó khăn hơn tại Philippines đang chờ.

"Đào sâu" Xứ Vạn đảo

Phóng viên TTXVN tác nghiệp tại sự kiện Đêm nhạc Trịnh Công Sơn - Nối vòng tay lớn tháng 4/2026 tại Singapore.

Khi những dòng tin về Đối thoại Shangri-La tiếp tục được một phóng viên CQTT gửi về, chiến dịch tác nghiệp của phần còn lại của CQTT đã chuyển sang giai đoạn hai: “Đổ bộ” vào Philippines. Khác với sự quen thuộc và hỗ trợ đồng bộ từ các đối tác ở Singapore, khi đặt chân đến Manila, phóng viên phải tự đối mặt với một địa bàn hoàn toàn mới.

Nói là mới bởi ngay cả với những phóng viên đã từng đến Philippines trước đó thì cũng chỉ chóng vánh tác nghiệp tại các sự kiện liên quan đến ASEAN mà Philippines đăng cai tổ chức. Nhiệm vụ lần này cầ n nhiều hơn thế. Địa bàn mới, nhiệm vụ mới đòi hỏi phóng viên thường trú phải phát huy tối đa bản lĩnh chủ động và kỹ năng thiết lập mạng lưới đối tác.

Với sự hỗ trợ của Đại sứ quán Việt Nam tại Philippines, phóng viên đã lên kế hoạch phỏng vấn, tin bài từ trước, trong và sau chuyến thăm. Để có những chất liệu báo chí khách quan và sâu sắc về tầm vóc của chuyến thăm, phóng viên chủ động tiếp cận các đầu mối uy tín tại địa bàn, liên hệ phỏng vấn quan chức, học giả hàng đầu của Philippines.

Những tin bài này góp phần làm tăng thêm sức nặng và uy tín cho nguồn tin chính luận trong nước. Không dừng lại ở những thông tin nghị trường khi phối hợp thực hiện theo sự phân công, “dòng máu” thông tấn đã dẫn bước các phóng viên rong ruổi qua từng khu phố, trò chuyện với tầng lớp lao động, quan sát và phát hiện vấn đề để thực hiện các phóng sự dân sinh đầy tính gắn kết và nhân văn.

Ngay trong quá trình phối hợp và bọc lót thông tin với Đoàn, phóng viên đã kịp quan sát, ghi nhận không khí háo hức, lòng yêu quý của người dân Philippines dành cho Đoàn cấp cao Việt Nam, người dân Việt Nam cũng như mối quan hệ giữa hai nước. Dành thời gian lắng nghe câu chuyện kể về hành trình mưu sinh đầy nghị lực của các chủ nhà hàng người Việt trên đất bạn, về ý nghĩa nhân văn mà người Việt đang lan tỏa, phóng sự “Ẩm thực Việt trong trái tim Manila” đã ra đời.

Sự đan xen nhuần nhuyễn giữa dòng tin chính trị và những khoảng lặng đầy cảm xúc trong ngoại giao nhân dân, hay câu chuyện đời thường ấm áp tình quê hương đã mang đến một bức tranh toàn cảnh, sinh động và giàu cảm xúc cho độc giả.

Chuyến thăm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tới Singapore và Philippines đã khép lại với những dòng tin chính thống trang trọng và những tuyến tin bài bổ trợ sắc nét. Điều đó cho thấy yêu cầu nhiệm vụ ngày càng cao đối với đội ngũ phóng viên thường trú thế hệ mới: Đa năng, giỏ i công nghệ, không ngại dấn thân và luôn làm chủ mọi tình huống, đã phần nào được đáp ứng. Sẽ còn “Nghìn lẻ một… chuyện nghề”, nhưng đó là cơ hội học hỏi và rèn nghề không ngừng nghỉ của mỗi phóng viên để đáp ứng những yêu cầu ngày càng cao của độc giả.