Chuyển trụ sở dôi dư thành trường học, gỡ áp lực thiếu trường lớp

Trụ sở Quận 12 cũ được đề xuất làm trường học. Ảnh: Fanpage UBND Quận 12.

Thiếu trường lớp

Sau sáp nhập, TPHCM hiện có khoảng 3.400 cơ sở giáo dục từ mầm non đến THPT, gồm khoảng 1.800 trường mầm non, hơn 800 trường tiểu học, gần 500 trường THCS và gần 300 trường THPT, với tổng số khoảng 2,5 triệu học sinh.

Theo Sở GD&ĐT TPHCM, mặc dù mạng lưới trường lớp khá lớn, ngành giáo dục vẫn đang đối mặt với tình trạng quá tải cục bộ tại một số địa phương, đặc biệt ở các khu vực có tốc độ tăng dân số cơ học nhanh, khu công nghiệp và khu chế xuất. Bên cạnh đó, việc phân bố trường lớp giữa các địa phương còn chưa đồng đều.

Dữ liệu trên Hệ thống thông tin quản lý giáo dục của Sở GD&ĐT TPHCM cho thấy một số phường hiện chưa có trường THCS công lập. Cụ thể, phường Tân Sơn và phường Phú Thuận mỗi địa phương đều có 3 trường tiểu học nhưng không có trường THCS. Phường Tây Nam cũng có 3 trường tiểu học nhưng chưa có trường THCS công lập trên địa bàn.

Xã Phước Thành có 3 trường tiểu học nhưng không có trường THCS công lập. Địa phương này chỉ có Trường THCS-THPT Nguyễn Huệ là trường liên cấp có cấp học THCS. Tương tự, xã đảo Thạnh An có 1 trường tiểu học nhưng không có trường THCS, chỉ có Trường THCS-THPT Thạnh An là trường liên cấp.

Theo Chánh Văn phòng Sở GD&ĐT TPHCM Hồ Tấn Minh, tình trạng thiếu trường lớp thể hiện rõ nhất tại các khu công nghiệp, khu chế xuất - nơi có mật độ dân cư cao. Vì vậy, ngành giáo dục đã phối hợp với các phường, xã, đặc khu rà soát bản đồ giáp ranh, thống kê số lượng trường ở các cấp học để xây dựng và ban hành kế hoạch tuyển sinh phù hợp. Đối với những địa phương chưa có trường THCS, học sinh sẽ được phân bổ đến các phường, xã lân cận để bảo đảm việc học.

Theo UBND TPHCM, giai đoạn 2026 - 2030, thành phố có thể đầu tư khoảng 12.800 phòng học mới. Tuy nhiên, để đạt mục tiêu 300 phòng học/10.000 người dân trong độ tuổi đi học, thành phố cần khoảng 17.500 phòng học. Như vậy, TPHCM hiện còn thiếu khoảng 4.600 phòng học.

Việc phân bổ chỗ học được Sở GD&ĐT TPHCM phối hợp với UBND các phường, xã xây dựng linh hoạt, căn cứ vào mạng lưới trường lớp tại địa phương và khu vực giáp ranh, quy mô học sinh trong độ tuổi và khoảng cách đi lại thực tế. Trường lớp được bố trí theo hướng tạo điều kiện để học sinh học gần nơi cư trú, phù hợp với điều kiện đi lại.

Đối với các khu vực giáp ranh, UBND các phường, xã tổ chức điều tiết phương án tuyển sinh theo hướng dẫn của Sở GD&ĐT TPHCM, bảo đảm 100% học sinh trên địa bàn có chỗ học tại các cơ sở giáo dục công lập.

Trường Trung cấp nghề Khu công nghiệp Bình Dương dôi dư được đề xuất tận dụng làm trường THPT công lập. Ảnh: Fanpage trường.

Tận dụng trụ sở dôi dư làm trường học

Sau sáp nhập, TPHCM có nhiều trụ sở cơ quan Nhà nước dôi dư. Trên cơ sở đó, chính quyền thành phố chủ trương cải tạo, chuyển đổi công năng các công trình này thành trường học nhằm bổ sung cơ sở vật chất cho ngành giáo dục.

Thống kê mới đây của Sở Tài chính TPHCM cho thấy, thành phố đã thu hồi 151 cơ sở nhà, đất và 13 khu đất không còn nhu cầu sử dụng, đang để trống, giao Trung tâm Phát triển quỹ đất cùng Trung tâm Quản lý nhà và Giám định xây dựng (Sở Xây dựng) quản lý. Thành phố cũng tiếp nhận 95 cơ sở nhà, đất dôi dư của các cơ quan Trung ương. Trong đó, Sở Tài chính đã tiếp nhận, bàn giao và đề xuất phương án xử lý đối với 67 địa chỉ nhà, đất; số còn lại đang được lấy ý kiến các xã, phường để xác định hình thức quản lý phù hợp.

Theo Sở Tài chính TPHCM, các cơ sở nhà, đất dôi dư sẽ được ưu tiên chuyển đổi công năng thành cơ sở giáo dục, y tế, văn hóa và các công trình công cộng phục vụ người dân. Điển hình như trụ sở cũ của UBND quận 12, UBND quận Tân Phú được chuyển đổi thành trường học.

Ngoài ra, TPHCM dự kiến chuyển đổi Trường trung cấp nghề khu công nghiệp Bình Dương (phường Dĩ An) thành trường THPT công lập. Sau sáp nhập, phường Dĩ An được xem là địa phương đông dân nhất TPHCM với hơn 250.000 người, trong đó có số lượng lớn công nhân, người lao động tại các khu công nghiệp. Tuy nhiên, phường hiện chỉ có 2 trường THPT là THPT Dĩ An và THPT Nguyễn An Ninh. Việc bổ sung thêm một trường THPT được kỳ vọng sẽ đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của người dân.

Tại cuộc họp mới đây giữa Thành ủy TPHCM và Thường trực UBND TPHCM về bố trí trụ sở, nhà, đất công dôi dư cho ngành giáo dục và y tế, Phó Chủ tịch UBND TPHCM Nguyễn Công Vinh cho biết thành phố đang khẩn trương cập nhật, hoàn thiện phương án quản lý, khai thác các cơ sở nhà, đất dôi dư theo hướng ưu tiên phục vụ các lĩnh vực thiết yếu, đặc biệt là giáo dục và y tế.

Lãnh đạo UBND TPHCM yêu cầu Sở GD&ĐT TPHCM phối hợp với các địa phương rà soát thực tế, ưu tiên các khu đất có diện tích lớn để xây dựng trường học theo quy chuẩn. Đối với các khu đất nhỏ nằm liền kề trường học hiện hữu, cần nghiên cứu phương án mở rộng trường nhằm tăng không gian học tập và sinh hoạt cho học sinh.

Theo ông Nguyễn Tấn Phát, Giám đốc Sở GD&ĐT TPHCM, việc tiếp nhận và chuyển đổi công năng các cơ sở công dôi dư cần được xem xét trên cơ sở phù hợp với đặc thù sử dụng của từng ngành. Đối với lĩnh vực giáo dục, nhu cầu hiện nay tập trung vào việc bổ sung phòng học, mở rộng không gian học tập, đáp ứng yêu cầu tổ chức dạy học 2 buổi/ngày và giảm áp lực quá tải tại những khu vực có tốc độ đô thị hóa nhanh.

Ông cho rằng, nhiều cơ sở công sau sắp xếp có vị trí thuận lợi, hạ tầng tương đối hoàn chỉnh. Nếu được rà soát và cải tạo phù hợp, ngành giáo dục sẽ nhanh chóng bổ sung thêm cơ sở vật chất mà không phải đầu tư mới hoàn toàn, qua đó tiết kiệm nguồn lực và đáp ứng tốt hơn nhu cầu học tập của học sinh.

Tuy nhiên, theo lãnh đạo Sở Tài chính TPHCM, việc chuyển đổi công năng nhà, đất dôi dư để phục vụ các mục tiêu giáo dục, y tế và an sinh xã hội tại một số địa phương vẫn gặp nhiều khó khăn. Nguyên nhân là việc chuyển đổi phải bảo đảm phù hợp với quy hoạch, tiêu chuẩn chuyên ngành, điều kiện cơ sở vật chất cũng như nhu cầu thực tế của từng địa phương.

Bên cạnh đó, khối lượng nhà, đất dôi dư cần rà soát, sắp xếp tại TPHCM còn rất lớn. Một số công trình có nguồn gốc lịch sử phức tạp, hồ sơ pháp lý chưa hoàn chỉnh, gây khó khăn cho quá trình chuyển đổi công năng.

Lãnh đạo Sở Tài chính TPHCM cho biết sẽ đẩy nhanh tiến độ hoàn thiện phương án xử lý tài sản công dôi dư để trình UBND TPHCM xem xét, đồng thời hoàn tất các hồ sơ pháp lý liên quan trước ngày 31/12/2026.