Chuyển từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển

Giờ học của cô trò Trường Mầm non Sơn Ca, xã Quỳnh Nhai.

Để triển khai hiệu quả công tác dân số trong tình hình mới, Chi cục Dân số tỉnh đã chủ động tham mưu cho ngành Y tế trình UBND tỉnh thành lập Ban Chỉ đạo công tác dân số và phát triển, thiết lập cơ chế phối hợp liên ngành, để điều phối, quản lý toàn diện các lĩnh vực liên quan. Ông Đinh Anh Tuấn, Chi cục trưởng Chi cục Dân số tỉnh, cho biết: Đơn vị tích cực tham mưu đẩy mạnh tuyên truyền và triển khai các chương trình, đề án về phát triển dân số. Trong công tác phối hợp, tăng cường sự tham gia của cấp ủy đảng, chính quyền và những người có uy tín trong cộng đồng làm tốt việc tuyên truyền, phổ biến, giáo dục pháp luật về dân số, phấn đấu thực hiện mục tiêu giảm sinh, duy trì mức sinh thay thế trên địa bàn tỉnh đến năm 2030.

Nâng cao năng lực cho đội ngũ làm công tác dân số, trong 9 tháng vừa qua, Chi cục Dân số tỉnh đã tổ chức 4 hội nghị triển khai Luật Dân số cho 215 cán bộ trạm y tế; 5 hội nghị tập huấn chuyên đề về cập nhật thông tin, sử dụng phần mềm quản lý dân số và cam kết không lựa chọn giới tính thai nhi; phối hợp triển khai các chiến dịch truyền thông về phòng chống bệnh Thalassemia, tư vấn sức khỏe tiền hôn nhân tại các trường PTDT nội trú. Toàn tỉnh đã thực hiện hơn 15.300 lượt truyền thông nhóm nhỏ và hơn 400 buổi nói chuyện chuyên đề tại các địa bàn khó khăn; tư vấn cá nhân cho hơn 3.200 lượt người, cùng hơn 200 buổi truyền thông học đường về sức khỏe sinh sản vị thành niên. Song song với đó là tăng cường công tác giám sát, hướng dẫn chuyên môn tại các xã, phường, bệnh viện, nhằm thực hiện kiểm soát về chênh lệch mức sinh, mất cân bằng giới tính khi sinh, tầm soát bệnh tật bẩm sinh và chăm sóc sức khỏe người cao tuổi.

Cán bộ truyền thông dân số Trạm y tế xã Mường Bú tuyên truyền về công tác dân số cho người dân.Ảnh: PV

Bác sĩ Là Văn Chỉnh, Phó Giám đốc Trạm Y tế xã Quỳnh Nhai, chia sẻ: Trạm Y tế xã đã bám sát địa bàn, phối hợp chặt chẽ với các đoàn thể để tuyên truyền trực tiếp tới từng hộ gia đình; tập trung tư vấn về lợi ích của sàng lọc trước sinh, sơ sinh, vận động thanh niên khám sức khỏe trước khi kết hôn, để nâng cao chất lượng dân số.

Tính đến cuối năm 2025, tỷ lệ tăng dân số tự nhiên của tỉnh còn 1,02%, giảm 0,02% so với năm 2024; mức giảm tỷ suất sinh thô đạt 0,1%, giảm 2,8% so với năm 2024; tỷ số giới tính khi sinh là 117 trẻ trai/100 trẻ gái; tỷ lệ sàng lọc trước sinh đạt 30%. Các chỉ tiêu về sàng lọc sơ sinh, khám sức khỏe trước khi kết hôn... tăng dần qua từng năm. Đáng chú ý, trong 9 tháng qua, số cặp tảo hôn giảm 50% so với cùng kỳ năm 2025 và không có cặp kết hôn cận huyết thống.

Cán bộ Trạm Y tế xã Quỳnh Nhai kiểm tra sức khỏe cho trẻ mầm non.

Tuy nhiên, việc triển khai công tác dân số và phát triển tại tỉnh ta còn gặp không ít khó khăn, nguồn nhân lực làm công tác dân số hạn chế; một số chỉ tiêu về quy mô, cơ cấu và chất lượng dân số còn khó đạt, nhất là tỷ lệ mất cân bằng giới tính khi sinh, tảo hôn tại một số địa bàn; việc triển khai sàng lọc trước sinh, sơ sinh, chăm sóc người cao tuổi và thích ứng với già hóa dân số chưa đồng đều...

Bám sát mục tiêu chuyển trọng tâm từ kế hoạch hóa gia đình sang dân số và phát triển, Chi cục Dân số tỉnh tiếp tục tham mưu UBND tỉnh các giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ y tế - dân số cơ sở, củng cố đội ngũ cán bộ y tế xã, cộng tác viên dân số. Phấn đấu đến năm 2030, duy trì vững chắc mức sinh thay thế (bình quân mỗi phụ nữ trong độ tuổi sinh đẻ có 2,1 con); giảm 50% chênh lệch mức sinh giữa nông thôn và đô thị; tỷ số giới tính khi sinh còn 110,4 bé trai/100 bé gái; tỷ lệ thanh niên được tư vấn khám sức khỏe trước hôn nhân đạt 70%; giảm tối đa tỷ lệ tảo hôn và hôn nhân cận huyết thống, sẽ góp phần cải thiện tầm vóc, trí tuệ cộng đồng và là nền tảng vững chắc để Sơn La thực hiện nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân, đưa chỉ số Phát triển con người của tỉnh bằng mức trung bình của cả nước.