Có được nhận lại đất đã hiến?

Ông Nguyễn Văn Bảnh bên ngôi trường do gia đình ông hiến đất xây dựng nay không còn sử dụng. Ảnh: AN LÂM

Năm 2000, gia đình ông Nguyễn Văn Bảnh (60 tuổi), ngụ ấp Kinh 1B, xã An Biên tự nguyện hiến 500m2 đất để xây dựng điểm trường Lẫm Thiết thuộc Trường Tiểu học Đông Yên 1. Khi đó, việc hiến đất giúp học sinh trong khu vực có điều kiện đến trường thuận lợi hơn. Thế nhưng theo ông Bảnh, từ năm 2006 đến nay điểm trường không còn được sử dụng sau khi học sinh được chuyển về điểm trường chính. Gần 20 năm qua, khu đất để trống khiến gia đình ông nhiều lần kiến nghị cơ quan chức năng xem xét. “Gia đình tôi hiến đất để xây trường phục vụ việc học của học sinh trong vùng. Nay trường đã ngừng hoạt động nhiều năm, nếu không còn sử dụng thì mong Nhà nước xem xét trả lại đất cho gia đình”, ông Bảnh nói.

Tình trạng tương tự cũng xuất hiện ở xã Vân Khánh. Theo Hiệu trưởng Trường Tiểu học Vân Khánh 1 Võ Văn Bình, sau khi thực hiện chủ trương sắp xếp mạng lưới trường lớp, nhiều điểm trường lẻ không còn sử dụng cho hoạt động dạy học. Một số hộ dân từng hiến hoặc cho mượn đất để xây trường bày tỏ nguyện vọng được nhận lại đất khi địa phương không còn nhu cầu sử dụng. Tuy nhiên, việc giải quyết phải được xem xét trên cơ sở quy định pháp luật và hồ sơ pháp lý của từng trường hợp.

Theo Ủy ban nhân dân xã Vân Khánh, hiện địa phương có 10 điểm trường lẻ không còn sử dụng cho hoạt động giáo dục. Nhiều điểm đã được chuyển đổi công năng làm trụ sở ấp, nhà sinh hoạt văn hóa hoặc phục vụ mục đích cộng đồng. Tuy nhiên, không ít cơ sở vẫn bỏ trống, xuống cấp, trong đó có những điểm trường được xây dựng trên đất người dân hiến hoặc cho mượn như điểm Vàm của Trường Tiểu học Vân Khánh 1 với diện tích 1.322m2; hai điểm trường thuộc Trường Tiểu học và Trung học cơ sở Vân Khánh Tây trên tổng diện tích 1.229m2. Điều này khiến việc quản lý, xử lý tài sản sau khi trường ngừng hoạt động gặp nhiều khó khăn.

Ủy ban nhân dân xã Vân Khánh cho biết nguyên nhân các điểm trường bỏ trống chủ yếu do thực hiện chủ trương tập trung học sinh về điểm trường chính nhằm nâng cao chất lượng dạy và học. Hiện địa phương đang rà soát hiện trạng từng cơ sở để đề xuất phương án sử dụng hiệu quả tài sản công, đồng thời xử lý trường hợp liên quan đến đất người dân cho mượn hoặc hiến trước đây.

Theo Phó Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Vân Khánh Nguyễn Văn Bằng, đối với các điểm trường không còn sử dụng, địa phương ưu tiên tận dụng cơ sở phù hợp để sửa chữa, cải tạo thành trụ sở ấp hoặc nhà sinh hoạt văn hóa. Riêng những điểm không còn nhu cầu sử dụng, đặc biệt là các khu đất trước đây do người dân hiến nhưng đang bỏ trống hoặc phát sinh tình trạng người dân quay lại sử dụng, địa phương đã kiến nghị cấp có thẩm quyền xem xét cho chủ trương trả lại đất đối với những trường hợp đủ điều kiện nhằm giảm khó khăn trong công tác quản lý và tránh phát sinh vi phạm về sử dụng tài sản công.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp hiến đất đều có thể được nhận lại. Theo lãnh đạo nhiều địa phương, việc xử lý phụ thuộc vào tình trạng pháp lý của từng khu đất. Nếu quyền sử dụng đất đã được xác lập cho Nhà nước hoặc đơn vị sự nghiệp công lập thì việc hoàn trả phải tuân thủ quy định của pháp luật về đất đai và quản lý tài sản công. Ngược lại, đối với những trường hợp chỉ mượn đất hoặc chưa hoàn tất thủ tục pháp lý, các cơ quan chức năng sẽ rà soát để tham mưu phương án xử lý phù hợp.