Cơ giới hóa, chuyển đổi số là trụ cột sản xuất than bền vững

Lãnh đạo Công ty Than Thống Nhất kiểm tra sản xuất, động viên người lao động, thợ mỏ khai thác than trong hầm lò

Giai đoạn 2026-2030, Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam tăng nhanh tỷ trọng than khai thác cơ giới hóa, đồng thời áp dụng lò chợ tự động hóa, thông minh hóa theo hướng hiện đại, an toàn và hiệu quả.

“Văn hóa số" trong dây chuyền sản xuất

Trong nhiều năm trở lại đây, Công ty Than Thống Nhất bắt nhịp cách mạng công nghệ, trở thành một trong những đơn vị kiểu mẫu của Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam về ứng dụng công nghệ số trong khai thác hầm lò.

Công ty thành lập Ban Chỉ đạo chuyển đổi số, xác định những khâu, quy trình có thể số hóa, tự động hóa một cách rõ ràng, từng bước hình thành “văn hóa số” trong các khâu của dây chuyền sản xuất.

Trong năm 2025, công ty lắp đặt và đưa vào sử dụng nhiều hệ thống thiết bị hiện đại, ứng dụng công nghệ giám sát tại Trung tâm điều hành sản xuất tập trung, có thể quan sát toàn bộ hệ thống khai thác, vận tải, thông gió, thoát nước,… Hệ thống camera hoạt động hiệu quả tại độ sâu âm 140m.

Ông Vương Minh Thu, Giám đốc Công ty Than Thống Nhất cho biết, doanh nghiệp đang tăng tốc chuyển đổi số trên các lĩnh vực quản lý và điều hành sản xuất, tận dụng sức mạnh của công nghệ số và dữ liệu số nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh, năng suất lao động và chất lượng quản trị.

Trong thời gian tới, công ty tiếp tục nghiên cứu, đầu tư hệ thống cơ giới hóa đào lò, thiết bị hiện đại, từng bước tự động hóa các khâu khai thác, vận tải tại những diện sản xuất đủ điều kiện. Đồng thời chú trọng đào tạo, tuyển dụng nguồn nhân lực chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu vận hành thiết bị và quản trị doanh nghiệp trong môi trường số.

“Năm 2026, trong bối cảnh nền kinh tế thế giới có nhiều biến động và điều kiện khai thác ngày càng khó khăn, công ty tiếp tục xác định an toàn vệ sinh lao động là nhiệm vụ hàng đầu, kiểm soát chặt các nguy cơ sự cố trong mỏ. Song song với đó, việc áp dụng cơ giới hóa, tự động hóa và chuyển đổi số tiếp tục được gắn chặt với mục tiêu cải thiện điều kiện làm việc, giảm lao động nặng nhọc, từng bước nâng cao trình độ, kỹ năng người lao động. Với định hướng rõ ràng, lộ trình cụ thể, việc ứng dụng cơ giới hóa, tự động hóa và chuyển đổi số đã giúp đơn vị có bước chuyển mạnh mẽ, toàn diện trong hoạt động sản xuất, kinh doanh”, ông Vương Minh Thu nhấn mạnh.

Thời gian qua, Công ty Than Khe Chàm dành hơn 200 tỷ đồng đầu tư Hệ thống giám sát và điều khiển tự động hóa mỏ Khe Chàm III, gồm hơn 170 camera, 70km cáp quang và tín hiệu, tạo thành mạng điều khiển khép kín kết nối toàn bộ khu vực khai thác, thông gió, trạm điện và trạm khí nén, góp phần nâng cao hiệu quả giám sát, điều khiển tự động các khâu sản xuất của công ty bằng công nghệ, hướng đến mục tiêu xây dựng mỏ hầm lò thông minh, tự động hóa cao. Dự án không chỉ giúp tự động hóa quy trình sản xuất, mà còn mở ra lộ trình xây dựng “mỏ thông minh”, quản lý hoạt động và tối ưu bằng công nghệ số.

Xây dựng "mỏ thông minh"

Nhiều đơn vị trong ngành than ứng dụng những thiết bị cơ giới hiện đại như máy đào lò Combai EBH-45, máy xúc ZWY-60/22L, ZCY-45CG, giúp đẩy nhanh tiến độ đào lò, nâng cao năng suất và hiệu quả lao động. Tiến trình đổi mới của các đơn vị bắt đầu từ cơ giới hóa, bước chuyển quan trọng giúp giảm sức lao động thủ công, tăng năng suất và bảo đảm an toàn. Trong khai thác, hệ thống máy khấu than công suất lớn kết hợp giàn chống thủy lực đồng bộ giúp nâng cao độ ổn định của gương lò, giảm rủi ro sập vách và tăng năng suất rõ rệt.

Cán bộ kỹ thuật Công ty Than Khe Chàm vận hành thử nghiệm máy đào lò Combai.

Đến nay, Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đưa vào vận hành 14 dây chuyền Combai EBH-45, cùng với đó là 26 dây chuyền bán cơ giới hóa; gần 100% sản lượng than vận tải qua giếng nghiêng đã được chuyển sang băng tải tự động. Khoảng 70% mỏ hầm lò tại Quảng Ninh tự động hóa hệ thống điện, 60% mỏ có trạm bơm và quạt gió giám sát từ xa.

Trong giai đoạn 2020- 2025, hằng năm Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam khai thác đạt 37-40 triệu tấn, trong đó sản lượng than khai thác hầm lò đạt 21-27 triệu tấn, chiếm 60-70% tổng sản lượng và khẳng định vai trò chủ đạo trong cơ cấu sản xuất than của Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam.

Căn cứ Chiến lược phát triển Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đến năm 2030, định hướng đến năm 2045; Đề án chuyển đổi số của Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đến năm 2030,… Tập đoàn tiếp tục duy trì các lò chợ cơ giới hóa đồng bộ hiện có (không áp dụng điều khiển thông minh hóa, tự động hóa), năm 2026 dự kiến đạt sản lượng 4,96 triệu tấn (chiếm 17,3%), sẽ tăng lên 7,13 triệu tấn vào năm 2030 (chiếm 22,2%); số lò chợ tương ứng tăng từ 17 lên 20.

Đồng thời, mở rộng áp dụng công nghệ cơ giới hóa đồng bộ hạng nhẹ, sản lượng khai thác bằng công nghệ cơ giới hóa đồng bộ năm 2026 dự kiến từ mức gần 5 triệu tấn (17,3%), tăng lên gần 11,1 triệu tấn vào năm 2030 (chiếm 34,4%), số lò chợ tăng từ 22 lên 35; trong đó, lò chợ cơ giới hóa đồng bộ điều khiển thông minh, tự động hóa có mức tăng trưởng đáng kể, từ 0 tấn năm 2026 lên gần 4 triệu tấn năm 2030 (chiếm 12,3%), với số lượng lò chợ tăng từ 5 lên 15.

Ông Vũ Anh Tuấn, Tổng Giám đốc Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đánh giá: “So với giai đoạn trước, định hướng phát triển công nghệ giai đoạn 2026-2030 của Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam thể hiện sự chuyển dịch rõ rệt theo hướng tăng nhanh tỷ trọng than khai thác cơ giới hóa. Quy mô và mức độ đa dạng của các mô hình cơ giới hóa được mở rộng, đồng thời bắt đầu áp dụng lò chợ tự động hóa, thông minh hóa nhằm chuyển đổi công nghệ theo hướng hiện đại, an toàn và hiệu quả hơn.

Đối với mô hình lò chợ thông minh, trong thời gian tới, Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam sẽ nghiên cứu thí điểm mô hình này cho một số dây chuyền đầu tư mới theo hướng đồng bộ; ngoài ra cũng thử nghiệm cải tạo dây chuyền hiện có theo phương án đầu tư bổ sung để theo dõi và đánh giá kết quả trước khi nhân rộng”.

Những đổi thay tích cực ở nhiều đơn vị khai thác than thời gian qua chính là điển hình cho chiến lược hiện đại hóa toàn diện mà Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam đang triển khai tại các mỏ hầm lò. Trên toàn hệ thống, Tập đoàn Công nghiệp Than-Khoáng sản Việt Nam coi cơ giới hóa, chuyển đổi số là trụ cột trong mô hình sản xuất hiệu quả, an toàn và bền vững.

QUANG HƯNG