Có hay không việc 'thả nổi' kiểm dịch 90% thịt lợn ở Quảng Trị?

Lò mổ vượt công suất

Theo các văn bản của Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Trị, đặc biệt là báo cáo kiểm tra liên ngành và các công văn chỉ đạo mới ban hành đầu năm 2026, hoạt động giết mổ động vật trên địa bàn vẫn tồn tại nhiều vấn đề kéo dài.

Đơn cử, tại Cơ sở giết mổ gia súc tập trung của bà Nguyễn Thị Thanh Huyền (xã Quảng Ninh) được UBND tỉnh Quảng Bình (cũ) chấp thuận chủ trương đầu tư từ năm 2017 với công suất khoảng 30 con lợn/ngày. Tuy nhiên, thống kê của Trạm Chăn nuôi và Thú y số 4 cho thấy, trong suốt năm 2025, cơ sở này đã tiếp nhận và giết mổ 39.848 con lợn, trung bình 109 con/ngày, cao gấp hơn 3 lần công suất cho phép.

Cơ sở giết mổ của bà Nguyễn Thị Thanh Huyền luôn vượt công suất.

Việc giết mổ vượt công suất không chỉ gây áp lực lên hệ thống xử lý chất thải, mà còn làm gia tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường, mất an toàn thực phẩm và khó kiểm soát dịch bệnh.

Trước thực tế này, Trạm Chăn nuôi và Thú y số 4 đã buộc phải thông báo chỉ thực hiện kiểm soát và đóng dấu giết mổ đúng theo công suất được cấp phép, tức khoảng 30 con/ngày, số còn lại nếu được giết mổ ở đây thì cứ “tùy nghi di tản”. Từ quyết định trên, một nghịch lý nảy sinh: Lợn vẫn được giết mổ, thịt vẫn đưa ra thị trường, nhưng thú y chỉ kiểm soát một phần nhỏ.

Theo lãnh đạo Chi cục Chăn nuôi và thú y tỉnh Quảng Trị, hiện địa phương này có 7 lò mổ tập trung. Bình quân mỗi ngày, toàn tỉnh giết mổ trên dưới 1.000 con lợn, nhưng lực lượng thú y chỉ kiểm soát được khoảng 400 con, số còn lại chủ yếu bị giết mổ nhỏ lẻ hoặc vượt công suất tại các cơ sở tập trung, không thể kiểm soát hết.

Cán bộ thú y chỉ đóng dấu kiểm soát giết mổ đúng công suất, số còn lại "tùy nghi di tản".

Tuy nhiên, nhiều ý kiến phản ánh có tới 90% lượng thịt lợn bán ra thị trường hiện nay không được kiểm soát đầy đủ về vệ sinh thú y, an toàn thực phẩm và dịch bệnh.

Ông Nguyễn Văn Dương - chủ lò mổ Hải Dương đóng ở phường Đồng Sơn - khẳng định, phải đến 90% lượng thịt lợn bán ra trên thị trường phía Bắc của Quảng Trị (tỉnh Quảng Bình cũ) không được cơ quan thú y kiểm soát theo quy định. Tại lò mổ của ông, thú y chỉ đến đóng dấu kiểm soát giết mổ vào buổi sáng (khoảng 25 con), còn buổi trưa và buổi chiều thì hầu như không xuất hiện.

Hàng trăm con lợn tiêu thụ mỗi ngày nhưng...

Tại khu vực phía Bắc chỉ có 2 lò mổ tập trung, mỗi ngày tổng lượng lợn giết mổ khoảng trên 135 con. Tuy nhiên, theo các chủ cơ sở, thú y chỉ thực hiện kiểm soát và đóng dấu khoảng 55 con, số còn lại không được kiểm soát vì “vượt công suất thiết kế”.

Trong khi đó, nhu cầu tiêu thụ thịt lợn trên địa bàn địa phương này lên tới 600 con/ngày. Phần chênh lệch khổng lồ ấy được “bù đắp” bằng thịt giết mổ nhỏ lẻ, giết mổ lậu, hoặc giết mổ vượt công suất nhưng không được đóng dấu kiểm soát.

Phần lớn thịt lợn bán ra thị trường không được thú y kiểm soát.

“Thịt vẫn bán ngoài chợ, người dân vẫn mua, nhưng dấu kiểm soát thì không có. Người tiêu dùng gần như không thể phân biệt được đâu là thịt đã qua kiểm soát, đâu là thịt thả nổi” - một tiểu thương tại chợ dân sinh cho biết.

Trước thực trạng trên, UBND tỉnh Quảng Trị đã ban hành công văn yêu cầu tăng cường quản lý hoạt động giết mổ động vật trên địa bàn, phân công rõ trách nhiệm cho từng sở, ngành và chính quyền cấp xã. Trong đó, UBND cấp xã được giao chịu trách nhiệm toàn diện nếu để xảy ra tình trạng giết mổ trái phép, không kiểm soát, kéo dài và tái diễn.

Cơ quan thú y cũng yêu cầu các cơ sở giết mổ phải thực hiện đầy đủ quy định về nguồn gốc động vật, hồ sơ kiểm dịch, khám sức khỏe người tham gia giết mổ, cũng như nộp phí kiểm soát giết mổ theo quy định.

Tuy nhiên, nói về khả năng giải quyết tận gốc vấn đề, lãnh đạo Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Quảng Trị thẳng thắn thừa nhận: “Đây là vấn đề rất nhức nhối, nhưng chưa thể giải quyết ngay được”.

Theo vị này, nguyên nhân nằm ở hạ tầng lò mổ xuống cấp, công suất nhỏ, trong khi nhu cầu thị trường tăng cao; thiếu quỹ đất để xây dựng lò mổ mới; nguồn lực cho thú y cơ sở mỏng; và đặc biệt là sự phối hợp giữa chính quyền địa phương và cơ quan chuyên môn chưa thật sự chặt chẽ.

Người tiêu dùng đối mặt với rủi ro thường trực.

Khi thịt gia súc bán ra thị trường không được kiểm soát, rủi ro cuối cùng đổ dồn lên vai người tiêu dùng. Nguy cơ thịt nhiễm mầm bệnh, tồn dư kháng sinh, hóa chất cấm… vẫn hiện hữu, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh động vật luôn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát.

Các chuyên gia cho rằng, nếu không sớm có giải pháp căn cơ như quy hoạch lại hệ thống lò mổ, tăng đầu tư hạ tầng, bổ sung nhân lực thú y, và xử lý nghiêm giết mổ nhỏ lẻ, thì tình trạng “thú y đóng dấu theo công suất, thịt thì trôi nổi theo thị trường” sẽ còn kéo dài.

Hoàng Nam