Cơ hội mới đưa quan hệ Việt Nam-Panama đi vào chiều sâu, thực chất và hiệu quả

Ảnh mihn họa.

Sau hơn nửa thế kỷ thiết lập quan hệ ngoại giao (1975 - 2025), Việt Nam và Panama đang đứng trước những cơ hội mới để đưa quan hệ hợp tác song phương đi vào chiều sâu.

Nhân chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống Panama José Raúl Mulino, phóng viên TTXVN tại Mexico đã phỏng vấn Đại sứ Việt Nam tại Mexico kiêm nhiệm Panama Nguyễn Văn Hải về ý nghĩa của sự kiện này, cũng như các giải pháp trọng tâm nhằm chuyển hóa tiềm năng hợp tác giữa hai nước thành các chương trình, dự án và kết quả cụ thể.

-Thưa Đại sứ, sau hơn nửa thế kỷ kể từ khi Việt Nam và Panama thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước đang đứng trước những cơ hội mới để đưa quan hệ song phương đi vào chiều sâu. Chuyến thăm chính thức Việt Nam của Tổng thống José Raúl Mulino có ý nghĩa như thế nào trong tiến trình đó? Từ góc nhìn của Đại sứ, đâu là những kết quả quan trọng mà chuyến thăm lần này có thể tạo ra để chuyển quan hệ Việt Nam-Panama từ nền tảng hữu nghị truyền thống sang một quan hệ hợp tác thực chất và hiệu quả hơn trong những năm tới?

Đại sứ Nguyễn Văn Hải: Chuyến thăm Việt Nam sắp tới của Tổng thống Panama José Raúl Mulino có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển của quan hệ Việt Nam-Panama.

Đây là hoạt động trao đổi đoàn cấp cao nhất giữa hai nước sau gần 15 năm, kể từ chuyến thăm Việt Nam năm 2012 của Tổng thống Panama Ricardo Martinelli, đồng thời diễn ra ngay sau mốc kỷ niệm 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao giữa hai nước (1975 - 2025).

Trong suốt nửa thế kỷ qua, khoảng cách địa lý không ngăn trở hai nước duy trì quan hệ hữu nghị tốt đẹp, từng bước mở rộng hợp tác trên nhiều lĩnh vực, phối hợp chặt chẽ và ủng hộ lẫn nhau tại các diễn đàn đa phương.

Trước thềm chuyến thăm, hai bên đã tổ chức thành công cuộc gặp giữa Bộ trưởng Ngoại giao hai nước bên lề Hội nghị Bộ trưởng Ngoại giao ASEAN lần thứ 59 tại Philippines (24/7/2026) và Kỳ họp Tham khảo chính trị lần thứ II tại Việt Nam vào cuối tháng 7/2026.

Điều này cho thấy hai nước đặc biệt coi trọng và đã chuẩn bị rất kỹ lưỡng cho chuyến thăm, với mục tiêu đưa quan hệ song phương sang một giai đoạn phát triển mới, thực chất và hiệu quả hơn.

Theo tôi, chuyến thăm có thể tạo bước tiến ở ba phương diện chính: Thứ nhất, tạo thêm động lực chính trị ở cấp cao nhất để chuyển hóa những tiềm năng và định hướng được hai bên thống nhất thành các chương trình, kế hoạch hành động với các dự án và kết quả cụ thể.

Thứ hai, đẩy mạnh hợp tác về kinh tế, thương mại và đầu tư trên nhiều lĩnh vực như nông nghiệp, ngân hàng, viễn thông, cơ sở hạ tầng, vận tải biển, giáo dục - đào tạo, cũng như các lĩnh vực tiềm năng khác. Thứ ba, các văn kiện hợp tác dự kiến được ký kết trong chuyến thăm sẽ tạo cơ sở pháp lý vững chắc cho quan hệ hai nước đi vào chiều sâu và phát triển ổn định.

Điều quan trọng là sau chuyến thăm, các cơ quan chức năng liên quan của hai bên cần nhanh chóng bắt tay vào triển khai, cụ thể hóa các thỏa thuận và sáng kiến đã được Lãnh đạo cấp cao thống nhất; đồng thời tiếp tục phát huy hiệu quả các cơ chế hợp tác song phương sẵn có như Tham khảo chính trị và Ủy ban hỗn hợp về kinh tế, thương mại và đầu tư.

Đây chính là nền tảng để chuyến thăm không chỉ dừng lại ở ý nghĩa chính trị, biểu tượng, mà thực sự trở thành khởi đầu cho một giai đoạn hợp tác mới sâu rộng, thực chất hơn.

-Thương mại hai chiều Việt Nam-Panama đã tăng đáng kể trong một thập niên qua, nhưng quy mô hiện nay được đánh giá là vẫn chưa tương xứng với tiềm năng của hai nền kinh tế. Panama có vị trí độc đáo với Kênh đào Panama, hệ thống cảng biển, logistics và Khu thương mại tự do Colón, trong khi Việt Nam có thế mạnh về sản xuất và xuất khẩu nhiều nhóm hàng có sức cạnh tranh trên thị trường quốc tế. Theo Đại sứ, hai nước cần làm gì để biến những lợi thế bổ trợ này thành động lực tăng trưởng thương mại và đầu tư mới? Liệu Panama có thể thực sự trở thành một “cửa ngõ” để hàng hóa Việt Nam tiếp cận sâu hơn thị trường Mỹ Latinh, đồng thời Việt Nam đóng vai trò cầu nối để doanh nghiệp Panama mở rộng vào ASEAN và Đông Nam Á?

Đại sứ Nguyễn Văn Hải: Đẩy mạnh hợp tác kinh tế-thương mại thông qua việc phát huy các thế mạnh mang tính bổ trợ, bao gồm việc tận dụng tốt vị trí địa lý của nhau, là một trong những trụ cột giúp quan hệ Việt Nam-Panama chuyển mạnh sang hợp tác thực chất và cùng có lợi.

Việt Nam có năng lực sản xuất, chế biến và xuất khẩu ngày càng nổi trội với nền kinh tế có độ mở cao, sẵn sàng hỗ trợ các doanh nghiệp Panama kết nối với khu vực ASEAN cũng như Châu Á-Thái Bình Dương.

Ngược lại, Panama sở hữu vị trí địa chiến lược độc đáo với hệ thống cảng biển, Kênh đào Panama, trung tâm logistics và các dịch vụ thương mại quốc tế hàng đầu khu vực cũng như thế giới.

Theo số liệu của Cục Hải quan Việt Nam, kim ngạch thương mại hai nước năm 2025 đạt 478,1 triệu USD, tăng 19,2% so với năm 2024. Trong đó, Việt Nam xuất khẩu sang Panama 462,6 triệu USD và nhập khẩu 15,5 triệu USD.

Các nhóm hàng xuất khẩu chủ lực của Việt Nam gồm giày dép, điện thoại và linh kiện, máy tính và sản phẩm điện tử, dệt may, phương tiện vận tải và phụ tùng, thủy sản. Việt Nam nhập khẩu từ Panama gỗ và sản phẩm gỗ, thủy sản cùng một số mặt hàng nguyên liệu.

Tuy nhiên, trao đổi thương mại song phương hiện chiếm chưa đầy 0,1% tổng kim ngạch thương mại của Việt Nam và chỉ khoảng 3% tổng kim ngạch thương mại của Panama trong năm 2025.

Những con số này phản ánh thương mại song phương đã có nền tảng nhất định, nhưng vẫn còn rất nhiều dư địa để tăng cường quy mô và đa dạng hóa cấu trúc thương mại.

Đáng chú ý, Panama không chỉ là một thị trường tiềm năng mà còn là “cửa ngõ”, điểm trung chuyển và phân phối quan trọng cho doanh nghiệp Việt Nam khi mở rộng sang khu vực Mỹ Latinh và Caribe.

Kênh đào Panama kết nối với hơn 180 tuyến hàng hải, khoảng 170 quốc gia và 1.900 cảng biển trên thế giới. Khu thương mại tự do Colón là một trong những trung tâm thương mại tự do quan trọng hàng đầu Mỹ Latinh với mạng lưới doanh nghiệp, hạ tầng logistics, kho bãi và hoạt động tái xuất rộng khắp.

Để hiện thực hóa các tiềm năng này, hai bên cần tăng cường kết nối trực tiếp giữa các doanh nghiệp, nghiên cứu kỹ nhu cầu và quy định của từng thị trường, thúc đẩy thuận lợi hóa thương mại, hải quan, thiết lập các tiêu chuẩn chung và hình thành các đối tác phân phối lâu dài.

Việc tổ chức thường xuyên các đoàn xúc tiến thương mại, diễn đàn doanh nghiệp và kết nối đầu tư sẽ đóng vai trò then chốt trong việc thúc đẩy hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư song phương thời gian tới.

-Quan hệ Việt Nam-Panama không chỉ được xây dựng thông qua các chuyến thăm và tiếp xúc cấp Chính phủ, mà còn cần được mở rộng sang ngoại giao nghị viện, hợp tác địa phương, các tổ chức xã hội và cộng đồng doanh nghiệp. Theo Đại sứ, đâu là những cơ chế và lĩnh vực cần ưu tiên để tăng cường các kênh kết nối này? Trong bối cảnh hai nước đều coi trọng hợp tác đa phương, Việt Nam và Panama có thể phát huy vai trò của mình như thế nào tại Liên hợp quốc, các diễn đàn khu vực, cũng như trong việc tăng cường kết nối giữa ASEAN với Mỹ Latinh và Caribe?

Đại sứ Nguyễn Văn Hải: Sau 50 năm, Việt Nam và Panama đã từng bước vun đắp nền tảng chính trị - ngoại giao tốt đẹp dựa trên các giá trị chung như tôn trọng độc lập, chủ quyền, toàn vẹn lãnh thổ, tuân thủ Hiến chương Liên hợp quốc, luật pháp quốc tế, yêu chuộng hòa bình, tự do, tiến bộ xã hội và công lý.

Thời gian tới, hai bên cần tiếp tục làm sâu sắc hơn nền tảng đó thông qua việc tăng cường ngoại giao nghị viện, ngoại giao nhân dân, giao lưu văn hóa và kết nối giữa các địa phương, doanh nghiệp. Việc này vừa tạo cơ sở xã hội vững chắc, vừa huy động đông đảo các chủ thể tham gia trực tiếp vào việc thúc đẩy quan hệ hai nước.

Về ngoại giao nghị viện, hai bên cần thúc đẩy trao đổi đoàn Lãnh đạo Quốc hội và các ủy ban chuyên môn, tăng cường chia sẻ kinh nghiệm lập pháp trong các lĩnh vực cùng quan tâm như kinh tế biển, logistics, thương mại, an ninh mạng, chuyển đổi số, du lịch, giáo dục, bình đẳng giới, môi trường và phát triển bền vững.

Đặc biệt, hai bên cần sớm thành lập các Nhóm Nghị sỹ hữu nghị song phương làm cầu nối trao đổi thông tin và đồng hành cùng Chính phủ, địa phương, doanh nghiệp.

Về giao lưu địa phương, hai nước có thể thúc đẩy kết nối giữa các địa phương có thế mạnh tương đồng hoặc bổ trợ lẫn nhau trong các lĩnh vực logistics, cảng biển, nông nghiệp, du lịch và giáo dục.

Các dự án hợp tác cấp địa phương có ưu điểm là đi thẳng vào nhu cầu cụ thể, hình thành các dự án thực tế và huy động sự tham gia trực tiếp của người dân và doanh nghiệp.

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, hai bên cần chuyển từ các hoạt động xúc tiến riêng lẻ sang xây dựng mạng lưới kết nối thường xuyên. Các cơ chế như Ủy ban hỗn hợp về kinh tế, thương mại và đầu tư cần được tận dụng hiệu quả hơn để tháo gỡ vướng mắc cụ thể, đồng thời kết nối các hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp logistics, cảng biển, ngân hàng, nông nghiệp và công nghệ.

Về hợp tác đa phương, Việt Nam và Panama có nhiều điểm tương đồng trong việc bảo vệ chủ nghĩa đa phương, thương mại tự do và thượng tôn luật pháp quốc tế.

Hai nước cần đẩy mạnh hợp tác trong các vấn đề toàn cầu như ứng phó biến đổi khí hậu, bảo vệ môi trường, bảo đảm an ninh lương thực, phát triển bền vững, an toàn hàng hải và chống tội phạm xuyên quốc gia.

Bên cạnh đó, hai bên cần tiếp tục tăng cường tham vấn, phối hợp và ủng hộ lẫn nhau tại Liên hợp quốc; làm cầu nối để mỗi nước mở rộng hợp tác với các tổ chức khu vực như ASEAN, APEC tại Châu Á - Thái Bình Dương và CELAC, SICA tại Mỹ Latinh và Caribe.

-Thưa Đại sứ, dù nền tảng hữu nghị đã được đặt vững chắc qua nửa thế kỷ, khoảng cách địa lý và sự khác biệt về ngôn ngữ vẫn là những trở ngại nhất định đối với ngoại giao nhân dân. Trong giai đoạn mới, đâu là những lĩnh vực ưu tiên – từ văn hóa, giáo dục, đào tạo ngôn ngữ, du lịch, thể thao đến giao lưu thanh niên – để tăng cường sự hiểu biết lẫn nhau và tạo nền tảng xã hội bền vững cho quan hệ song phương?

Đại sứ Nguyễn Văn Hải: Ngoại giao nhân dân là yếu tố cốt lõi để duy trì và củng cố tình hữu nghị lâu dài giữa hai dân tộc. Thời gian qua, hai nước đã từng bước xây dựng được nền tảng hiểu biết thông qua các hoạt động giao lưu văn hóa, giáo dục. Nổi bật là sự phối hợp giữa Đại sứ quán Panama tại Việt Nam với Khoa tiếng Tây Ban Nha (Đại học Hà Nội), hay các sự kiện triển lãm, Ngày Việt Nam tại Panama.

Trong giai đoạn mới, hai nước cần tăng cường trao đổi sinh viên, giảng viên, nhà nghiên cứu; mở rộng các chương trình học bổng; thúc đẩy giảng dạy tiếng Tây Ban Nha tại Việt Nam và khuyến khích các trường đại học thiết lập đối tác trực tiếp. Giới trẻ khi có cơ hội nghiên cứu, học tập và trải nghiệm tại nước bạn sẽ trở thành những cầu nối tự nhiên nhất cho quan hệ song phương.

Văn hóa cũng là kênh quan trọng đưa người dân hai nước đến gần nhau hơn. Hai bên cần tổ chức thường xuyên hơn các Ngày/Tuần lễ Văn hóa Việt Nam tại Panama và các sự kiện giới thiệu văn hóa Panama tại Việt Nam thông qua ẩm thực, điện ảnh, triển lãm, thủ công mỹ nghệ và các hoạt động trải nghiệm thực tế.

Du lịch là lĩnh vực rất tiềm năng do cả hai nước đều sở hữu di sản thiên nhiên và văn hóa phong phú. Hiệp định miễn thị thực cho người mang hộ chiếu phổ thông ký năm 2019 là nền tảng pháp lý quan trọng.

Thời gian tới, hai bên cần tăng cường xúc tiến du lịch, quảng bá điểm đến, kết nối các doanh nghiệp lữ hành và phối hợp xây dựng các tour du lịch chung, đặc biệt là du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Nhìn chung, mục tiêu của ngoại giao nhân dân trong giai đoạn tới không chỉ là gia tăng số lượng sự kiện, mà là tạo ra nhiều cơ hội thực chất để người dân, doanh nghiệp, địa phương hai nước gặp gỡ, giao lưu và hợp tác trực tiếp.

Khi sự hiểu biết lẫn nhau được củng cố, đó sẽ là nền tảng xã hội vững chắc để quan hệ Việt Nam-Panama phát triển ổn định, bền vững và lâu dài.

-Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ!