Cỗ máy quyền lực nhất ngành chip, định hình cuộc đua AI nghìn tỉ USD

ASML là hãng duy nhất trên thế giới chế tạo máy EUV (quang khắc cực tím bước sóng cực ngắn), được dùng để sản xuất các loại chip tiên tiến nhất ở quy mô lớn. Những chip này giúp ChatGPT của OpenAI và Google Gemini tạo ra các phản hồi tức thì giống con người, yếu tố khiến chatbot AI trở nên phổ biến.

ASML nắm khoảng 90% thị phần thiết bị quang khắc toàn cầu. Công ty Hà Lan đang chạy đua để đáp ứng làn sóng nhu cầu tăng vọt trên toàn ngành. ASML xây dựng các cơ sở mới, tận dụng lại các phòng sạch hiện có và phát triển các dòng máy tiên tiến hơn có thể sản xuất nhiều chip hơn. Ngoài ra, ASML còn tuyển thêm kỹ sư và cắt giảm các vị trí lãnh đạo, nhằm đẩy nhanh quá trình ra quyết định.

“Chúng tôi không muốn trở thành nút thắt cổ chai của khách hàng. Chúng tôi đã sử dụng mọi công cụ trong tay để đảm bảo điều đó không xảy ra”, ông Christophe Fouquet, Giám đốc điều hành ASML, nói trong tháng 4 sau khi công ty nâng dự báo doanh thu năm.

Bốn gã khổng lồ công nghệ Mỹ gồm: Google, Microsoft, Meta và Amazon dự chi gần 700 tỉ USD chỉ trong năm 2026 cho hạ tầng AI. Điều này cũng thúc đẩy các nhà sản xuất chip, gồm cả TSMC, tăng tốc đầu tư, qua đó làm gia tăng nhu cầu với máy EUV của ASML.

TSMC (Đài Loan) hiện là hãng sản xuất chip theo hợp đồng số 1 thế giới.

Cỗ máy EUV của ASML có giá từ 400 triệu USD, mất hàng tháng để lắp ráp

Cơn sốt này đã củng cố vị thế của ASML như công ty giá trị nhất châu Âu. Vốn hóa thị trường của ASML đã vượt qua các biểu tượng ngành hàng xa xỉ như LVMH và Hermès. Qua đó, ASML trở thành ngôi sao công nghệ hiếm hoi tại khu vực.

“Tất cả khách hàng của ASML đều nói: ‘Hãy cung cấp cho tôi nhiều máy nhất có thể. Năm sau, chúng tôi cần nhiều hơn nữa và đến 2028 thì cần nhiều hơn thế”, David Dai, nhà phân tích cấp cao tại hãng nghiên cứu thị trường tài chính Bernstein, bình luận.

ASML khẳng định có thể đáp ứng nhu cầu khách hàng. Công ty cho biết trong năm 2026 sẽ sản xuất ít nhất 60 máy EUV tiêu chuẩn, tăng 36% so với số bán ra năm 2025. Sang năm 2027, ASML có thể nâng công suất lên ít nhất 80 máy EUV, theo các lãnh đạo công ty.

Tuy nhiên, nhu cầu với các máy EUV thế hệ mới vẫn chưa rõ ràng. Một lãnh đạo TSMC gần đây tiết lộ vẫn sẽ sử dụng máy EUV tiêu chuẩn lâu nhất có thể vì các mẫu máy cao cấp hơn quá đắt đỏ. Một số nhà phân tích ước tính mỗi máy EUV có giá khoảng 400 triệu USD hoặc hơn.

ASML đang đối mặt với sự gia tăng mạnh nhu cầu về máy EUV - Ảnh: Reuters

Để mở rộng sản xuất, ASML dự kiến chi khoảng 2,2 tỉ USD trong năm 2026 cho bất động sản, hạ tầng và thiết bị, tăng khoảng 20% so với 2025. Chi phí tuyển dụng và đào tạo của công ty cũng sẽ tăng để phục vụ tốc độ sản xuất nhanh hơn.

Tuy vậy, việc tăng sản lượng không hề dễ dàng. Các máy quang khắc cao cấp của ASML có kích thước tương đương chiếc xe buýt trường học và thuộc loại thiết bị phức tạp nhất mà con người từng chế tạo. Bên trong, một tia laser công suất cao bắn ra các xung ánh sáng để làm phẳng và hóa hơi những giọt thiếc nóng chảy cực nhỏ. Quá trình này tạo ra ánh sáng cực tím bước sóng cực ngắn (EUV), được dùng để in các họa tiết vi mô lên các tấm silicon.

Những cỗ máy này mất hàng tháng để lắp ráp và được tạo thành từ linh kiện của hàng trăm nhà cung cấp khác nhau. Các kỹ thuật viên mặc đồ bảo hộ đặc biệt làm việc trong phòng sạch với không khí được lọc tinh khiết để tránh nhiễm bẩn. Chỉ một hạt bụi nhỏ cũng có thể phá hỏng toàn bộ quy trình sản xuất chip.

“Đó là bản chất của việc chế tạo một công cụ cực kỳ đắt đỏ và tinh vi với chuỗi cung ứng phức tạp. Bạn không thể tăng công suất sản xuất máy của ASML nhanh chóng hay dễ dàng”, theo Jeff Koch - nhà phân tích tại hãng SemiAnalysis và là cựu nhân viên ASML.

Xây dựng phòng sạch

ASML không phải là nút thắt duy nhất trong cuộc đua AI. Khách hàng của họ cần xây dựng đủ phòng sạch để lắp đặt các cỗ máy này. Đây là nhiệm vụ đòi hỏi năng lực xây dựng, kết nối điện và nguồn năng lượng dồi dào.

ASML đã rút ra bài học từ đại dịch COVID-19, khi nhu cầu tăng đột biến khiến công ty tồn đọng đơn đặt hàng lớn.

Trong giai đoạn đó, ASML đã lập kế hoạch tăng mạnh công suất và tiến hành trước các công việc tốn thời gian như xin giấy phép xây dựng và xây các phòng sạch mới. Dù chưa cần dùng ngay, việc chuẩn bị trước giúp ASML sẵn sàng tăng sản lượng hiện nay.

Những năm gần đây, công ty đã xây dựng thêm phòng sạch tại Mỹ, Đức và Hàn Quốc. Việc ASML xây dựng một khuôn viên mới gần trụ sở tại Hà Lan dự kiến bắt đầu trong năm nay.

Đại dịch COVID-19 cũng thúc đẩy ASML hợp tác chặt chẽ hơn với chuỗi cung ứng. Năm 2023, công ty lập vị trí mới trong ban điều hành để tập trung vào các nhà cung cấp.

ASML thường xuyên gặp gỡ các nhà cung cấp để đảm bảo mọi người đều sẵn sàng tăng năng lực sản xuất đồng bộ. Roger Dassen, Giám đốc tài chính ASML, chia sẻ với trang WSJ: “Không nhà cung cấp nào muốn bị nêu tên là chuẩn bị không kịp, nên các cuộc họp này tạo ra kiểu áp lực tích cực khiến mọi bên phải cố gắng theo kịp nhau”.

Sau khi cảnh báo nhà đầu tư mùa hè năm ngoái rằng công ty có thể không tăng trưởng trong năm 2026, ASML đã nâng dự báo triển vọng doanh thu những tháng gần đây, khi kế hoạch hạ tầng AI của ngành phình to. Đầu tháng 4, ASML cho biết doanh thu hàng năm dự kiến sẽ nằm trong khoảng từ 42 đến 47 tỉ USD, tăng từ hơn 38 tỉ USD năm ngoái.

Christophe Fouquet: ASML không muốn trở thành nút thắt cổ chai của khách hàng - Ảnh: Bloomberg

Tăng năng suất cho máy EUV

Trong khi đó, các tiến bộ công nghệ đang giúp khách hàng sản xuất nhiều chip hơn từ một máy EUV. ASML cho biết một số máy EUV cao cấp mới có thể tạo ra thêm 10 wafer silicon mỗi giờ so với trước đây. Công ty cũng cung cấp dịch vụ nâng cấp các máy EUV cũ để tăng năng suất.

Về dài hạn, ASML đang phát triển nguồn sáng mạnh hơn nhằm giúp các máy EUV tăng đáng kể năng suất, dù quá trình này có thể mất nhiều năm.

“Khách hàng của chúng tôi rất hài lòng khi có thể sản xuất được nhiều wafer hơn trên mỗi thiết bị”, Giám đốc điều hành Christophe Fouquet nói trong một video đăng trên website ASML.

Một thách thức khác là nguồn nhân lực tại miền nam Hà Lan đã phần lớn được ASML và các nhà cung cấp tuyển dụng.

“Nếu nhu cầu khách hàng tăng vượt dự báo, chúng tôi sẽ tìm cách đáp ứng. Giống như khách hàng có thể xây thêm nhà máy, chúng tôi cũng có thể mở rộng cơ sở để theo kịp”, Giám đốc tài chính Roger Dassen tuyên bố.