Có một 'Tây Bắc thu nhỏ' trong lòng Sa Pa

Một không gian mới mẻ trong lòng phố núi Sa Pa. Ảnh: Bảo Hân

Làm mới “thành phố trong sương”

Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng (CCC) ra đời hơn 1 tháng qua, đánh dấu công trình văn hóa đầu tiên được hình thành theo mô hình hợp tác công - tư (PPP) trong lĩnh vực văn hóa - du lịch tại phường Sa Pa.

Điệu múa người H'Mông chào đón du khách. Ảnh: Bảo Hân

Chị Tạ Bích Loan (chủ khách sạn và chuỗi nhà hàng Hoa Đá Sa Pa) tự hào giới thiệu, không gian văn hóa “Sa Pa – Tinh hoa hội tụ” gồm 5 gian trưng bày và trình diễn các sản phẩm văn hóa truyền thống của 5 dân tộc Dao đỏ, Mông, Tày, Xa Phó và Giáy. Đây là sản phẩm du lịch mới tái hiện sinh động đời sống văn hóa cộng đồng với nhà trình tường, nghề rèn, thêu thổ cẩm, đan lát, cùng các tiểu cảnh nghệ thuật theo mùa.

Tại 5 nếp nhà đều có các nghệ nhân ăn ở thường trực để mang đến cho du khách những cảm giác chân thực nhất về đời sống hằng ngày của bà con. Họ trực tiếp lao động, kể chuyện văn hóa, thực hành nghề thủ công và biểu diễn nghệ thuật ngay tại không gian, trở thành chủ thể truyền tải giá trị văn hóa của chính cộng đồng mình.

Nghệ nhân Hù Hi Vi và cháu gái Giàng Nhờ Vi (ở bản Nậm Sang, phường Sa Pa) cho biết: "Từ đàn ông đến phụ nữ người Xa Phó chúng tôi đều giỏi làm nên những trang phục thêu tay cầu kỳ và các điệu múa truyền thống như múa khăn. Chiếc khăn Xa Phó vẫn được bày bán ngoài chợ phiên cho khách du lịch nhưng ít ai biết đến nguồn gốc nên qua nếp nhà, qua sinh hoạt hằng ngày, chúng tôi muốn lan tỏa những nét đẹp của địa phương".

Người Dao đỏ bên nếp nhà truyền thống được phục dựng. Ảnh: Bảo Hân

Tại ngôi nhà người Dao đỏ, hai nghệ nhân đang hằng ngày sinh sống là hai chị em Lý Mắn Mẩy và Lý Tá Mây (ở bản Tả Chải, phường Sa Pa). Chị Lý Tá Mây cho biết, những thanh niên người Dao muốn giúp du khách hiểu rõ đặc trưng trang phục thổ cẩm màu đỏ rực rỡ, kỹ thuật thêu thùa tinh xảo, cùng các lễ hội đặc sắc như lễ cấp sắc và nhảy lửa. Người Dao đỏ còn nổi tiếng với nghề chạm bạc, thuốc tắm lá rừng và giữ gìn bản sắc qua nếp sống gần gũi thiên nhiên…

Định hướng phát triển bền vững

Được coi như “mẹ đẻ” của “bảo tàng sống” về đời sống bà con dân tộc Lào Cai, bà Hoàng Thị Vượng, trước đây là Trưởng phòng Văn hóa, Thể thao và Du lịch thị xã Sa Pa cũ đã đứng ra thành lập Hợp tác xã Văn hóa Kết nối Cộng đồng Sa Pa và xây dựng không gian văn hóa “Sa Pa - Tinh hoa hội tụ”. Không gian văn hóa này đã hoàn thành và chính thức ra mắt ngày 31-12-2025. Qua một tháng đi vào hoạt động, theo thống kê, “bảo tàng sống” đã thu hút hàng trăm lượt khách tham quan mỗi ngày.

Ông Phạm Tiến Dũng, Phó Chủ tịch UBND phường Sa Pa đánh giá, không gian văn hóa “Sa Pa – Tinh hoa hội tụ” đánh dấu một công trình văn hóa đầu tiên được hình thành theo mô hình hợp tác công – tư trong lĩnh vực văn hóa – du lịch tại phường Sa Pa, với sự chung tay của chính quyền địa phương, đơn vị sự nghiệp công lập và cộng đồng doanh nghiệp – hợp tác xã. Đây không chỉ là nơi bảo tồn và phát huy di sản văn hóa các dân tộc, mà còn tạo thêm sinh kế cho người dân, đồng thời mang đến cho du khách những trải nghiệm chân thực và giàu cảm xúc. Sản phẩm du lịch mới này cũng được kỳ vọng góp phần hiện thực hóa mục tiêu đưa Sa Pa trở thành điểm đến của khu vực.

Du khách nước ngoài rất thích thú với sản phẩm du lịch mới mẻ. Ảnh: Bảo Hân

Điều này cũng được ông Lương Duy Doanh, đại diện Câu lạc bộ Lữ hành UNESSCO Hà Nội khẳng định, tới Sa Pa, du khách không chỉ cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên hùng vĩ, mà còn nhận ra kho tàng văn hóa đa dạng của các dân tộc Mông, Dao, Tày, Giáy, Xa Phó. Những giá trị ấy đã tạo nên sức hút đặc biệt, đưa Sa Pa trở thành một trong những điểm đến du lịch hàng đầu của Việt Nam.

Về tương lai, bà Hoàng Thị Vượng cho biết thêm, mỗi căn nhà sẽ được gắn mã QR để du khách hiểu thêm về những nét văn hóa cũng như địa danh nơi bà con dân tộc sinh sống. Có thêm kiến thức về đời sống, phong tục của bà con như vậy, hành trình về với các bản làng dù xa xôi, còn khó khăn sẽ càng thêm gần gũi.

Đặc biệt, với việc xác lập 5 kỷ lục quốc gia về thuộc về các sản phẩm: Chum Mỹ tửu to nhất, đẹp nhất; Nồi lẩu cá tầm to nhất; Mâm bánh phồng cá hồi to nhất; Mẹt chả cá hồi to nhất; Mẹt chả cá tầm to nhất.., không gian văn hóa “Sa Pa – Tinh hoa hội tụ” sẽ góp phần đưa du lịch Lào Cai vào nhóm dẫn đầu cả nước năm 2026 và những năm tiếp theo.

Ngân Hạ - Bảo Hân