Có nên quy định người làm việc trên nền tảng số đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc?

Sáng 23/9, Ủy ban Thường vụ Quốc hội (UBTVQH) cho ý kiến về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH.

Tờ trình do Bộ trưởng Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày cho biết, để bảo đảm lộ trình mở rộng diện bao phủ chính sách bảo hiểm xã hội phù hợp, khả thi đối với nhóm người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số, dự thảo luật bổ sung, sửa đổi quy định tại khoản 6 Điều 2 Luật BHXH năm 2024.

Bộ trưởng Bộ Nội vụ Nguyễn Tiến Hải trình bày tờ trình tại phiên họp.

Cụ thể, dự thảo bổ sung theo hướng UBTVQH quyết định việc tham gia BHXH bắt buộc đối với người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số trên cơ sở đề xuất của Chính phủ. Chính phủ sẽ tiếp tục chỉ đạo nghiên cứu, đánh giá toàn diện trong quá trình xây dựng Nghị quyết mới về chính sách tiền lương và BHXH để trình cấp có thẩm quyền xem xét, quyết định.

Liên quan đến đối tượng tham gia BHXH, Chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội (UBVHXH) Nguyễn Đắc Vinh cho biết, Thường trực Ủy ban cơ bản tán thành về nguyên tắc với đề xuất của Chính phủ nhằm từng bước mở rộng diện tham gia, bảo đảm quyền an sinh xã hội. Tuy nhiên, theo ông, quy định nhóm đối tượng "người làm việc không có quan hệ lao động, người làm việc trên nền tảng số" phải tham gia BHXH bắt buộc là rất rộng, cần được cân nhắc, đánh giá kỹ lưỡng.

Chủ nhiệm Uỷ ban Văn hoá và Xã hội Nguyễn Đắc Vinh phát biểu tại phiên họp.

Thường trực Ủy ban đề nghị, Chính phủ xác định cụ thể đối tượng thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc trên cơ sở phân tích, đánh giá đầy đủ về cơ sở pháp lý và cơ sở thực tiễn. Cùng với đó, cần rà soát, sửa đổi để bảo đảm tính đồng bộ của pháp luật về lao động, việc làm và các lĩnh vực có liên quan.

Trong lần sửa đổi này, dự thảo cũng bổ sung quy định về bảo hiểm hưu trí bổ sung. Theo đó, bảo hiểm hưu trí bổ sung là loại hình bảo hiểm mang tính chất tự nguyện, theo nguyên tắc thị trường, nhằm bổ sung cho chế độ hưu trí trong BHXH bắt buộc, với cơ chế tạo lập quỹ từ đóng góp của người sử dụng lao động và người lao động.

Quang cảnh phiên họp.

Về nội dung này, Chủ nhiệm UBVHXH Nguyễn Đắc Vinh cho biết, có ý kiến băn khoăn việc bổ sung đối tượng chỉ gồm người lao động tham gia bảo hiểm hưu trí bổ sung là chưa phù hợp với quan điểm của Luật BHXH năm 2024 mới được Quốc hội thông qua.

Do đó, Cơ quan thẩm tra đề nghị Chính phủ làm rõ đề xuất mở rộng đối tượng; quy định cơ chế kiểm soát việc quản lý, sử dụng quỹ và trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, tổ chức, cá nhân có liên quan. Đồng thời, Cơ quan thẩm tra đề nghị cân nhắc chưa sửa đổi quy định này khi chưa có báo cáo đánh giá kỹ tác động của chính sách và thông tin đầy đủ về hiệu quả thực hiện chính sách trong thời gian qua.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh kết lại nội dung thảo luận.

Kết lại nội dung thảo luận, Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Thanh đề nghị tiếp tục rà soát, hoàn thiện quy định về mở rộng đối tượng tham gia BHXH bắt buộc; đồng thời đánh giá kỹ tác động, bảo đảm tính khả thi và sự đồng thuận trước khi trình Quốc hội.

UBTVQH nhất trí với định hướng mở rộng đối tượng tham gia BHXH, tuy nhiên, đề nghị Cơ quan soạn thảo cần tiếp tục đánh giá tác động kỹ hơn, làm rõ phạm vi và khái niệm của hai nhóm đối tượng dự kiến mở rộng; xác định ngưỡng, cơ chế thu - chi, phương thức đóng - hưởng và lộ trình thực hiện, qua đó bảo đảm tính khả thi của chính sách.

Đối với bảo hiểm hưu trí bổ sung, UBTVQH nhất trí về chủ trương, nhưng đề nghị đánh giá đầy đủ tác động; làm rõ cơ chế quản lý, sử dụng quỹ, trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, cơ chế bảo vệ người tham gia và các biện pháp phòng ngừa việc lợi dụng chính sách để huy động vốn...