Cơ quan đại diện phải là điểm tựa cho doanh nghiệp, địa phương trong hội nhập

Mở rộng vai trò của cơ quan đại diện

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, chiều 11/4, Quốc hội thảo luận ở hội trường về dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam ở nước ngoài. Phó Chủ tịch Quốc hội, Thượng tướng Nguyễn Doãn Anh điều hành phiên thảo luận.

Đại biểu Lý Thị Lan - đoàn Tuyên Quang

Phát biểu tại phiên họp, đại biểu Quốc hội Lý Thị Lan - đoàn Tuyên Quang cho biết, Thực hiện Nghị quyết 59 của Bộ Chính trị về hội nhập quốc tế trong tình hình mới, yêu cầu đặt ra hiện nay là phải hoàn thiện thể chế để các cơ quan đại diện của Việt Nam ở nước ngoài thực sự trở thành lực lượng nòng cốt, trực tiếp phục vụ phát triển đất nước và hỗ trợ địa phương, doanh nghiệp và người dân trong quá trình hội nhập quốc tế.

Trên tinh thần đó, đại biểu nhất trí cao với sự cần thiết việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài và đồng tình cao với tờ trình của Chính phủ, báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại. Đặc biệt là việc mở rộng vai trò của cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ trong tình hình mới.

Góp ý cụ thể vào các nội dung, đại biểu cho rằng, về trách nhiệm và cơ chế phối hợp giữa cơ quan đại diện với địa phương, từ thực tiễn địa phương cho thấy cơ quan đại diện và các địa phương có mối quan hệ bổ trợ trực tiếp. Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài là đầu mối thông tin kết nối quốc tế, địa phương là nơi tổ chức thực hiện và xử lý các vấn đề phát sinh.

Cụ thể, địa phương có nhu cầu phối hợp tập trung vào các nội dung như: Xác minh đối tác nước ngoài, cung cấp thông tin thị trường và cảnh báo rủi ro; kết nối, xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch, văn hóa, đối ngoại nhân dân; hỗ trợ xử lý các vấn đề về công dân, doanh nghiệp và phối hợp xử lý các tình huống phát sinh. Đặc biệt là các trường hợp khẩn cấp, cần thiết và thường xuyên xảy ra nhưng lại phụ thuộc nhiều vào thông tin chính thống từ Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, nhất là những vấn đề nhạy cảm liên quan đến vấn đề xử lý quan hệ quốc tế hoặc vấn đề biên giới.

Trong khi đó, các quy định của dự thảo Luật mới dừng ở mức nguyên tắc, chưa làm rõ được cơ chế phối hợp rõ ràng, thực chất và có tính ràng buộc trách nhiệm. Tại Điều 6 mới nêu chức năng chung, chưa làm rõ trách nhiệm hỗ trợ trực tiếp đối với các địa phương. Vì vậy, nên bổ sung theo hướng rõ trách nhiệm trực tiếp với các địa phương.

"Cụ thể, cơ quan đại diện có trách nhiệm phối hợp, hỗ trợ các bộ, ngành và địa phương trong việc xác minh năng lực, tư cách pháp nhân và thông tin pháp lý của các đối tác nước ngoài khi đến địa phương Việt Nam để đầu tư hoặc ký kết hợp đồng; cung cấp thông tin thị trường, chính sách và cảnh báo rủi ro; tham gia xúc tiến đầu tư, thương mại, du lịch, văn hóa theo yêu cầu phát triển và hội nhập quốc tế" - đại biểu nêu.

Đối với Điều 8 dự thảo đã mở rộng nhiệm vụ bảo hộ công dân nhưng cần làm rõ hơn về cơ chế phối hợp với địa phương khi phát sinh vụ việc cụ thể. Do đó, đại biểu đề nghị bổ sung "cơ quan đại diện có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan trong nước và chính quyền địa phương trong việc cung cấp thông tin, hỗ trợ xử lý vụ việc liên quan đến công dân, đặc biệt là trong các tình huống khẩn cấp, phức tạp". Quy định như vậy để cơ quan có trách nhiệm định kỳ và có thông tin phản hồi lại khi có yêu cầu của địa phương.

Đối với Điều 10, để đảm bảo tính khả thi đề nghị làm rõ hơn trách nhiệm phối hợp 2 chiều giữa cơ quan đại diện với các địa phương trong nước, nhằm đảm bảo tính thống nhất trong các hoạt động đối ngoại.

Đối với Điều 33, theo đại biểu, trách nhiệm thông báo của cơ quan đại diện là cần thiết nhưng chưa đủ, cần bổ sung trách nhiệm cung cấp thông tin cho cơ quan đại diện khi có yêu cầu từ địa phương, trách nhiệm phản hồi thông tin và phối hợp xử lý các vấn đề phát sinh theo đề nghị của cơ quan, địa phương. Đây là nội dung quan trọng để nâng cao hiệu quả phối hợp thực tế của các địa phương với cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài.

Điểm tựa thiết thực cho địa phương, doanh nghiệp

Về việc sửa đổi, bổ sung tại điểm 12 Điều 1 dự thảo luật, quy định về chế độ dành cho nhân viên cơ quan đại diện và vợ hoặc chồng thành viên cơ quan đại diện, đại biểu hoàn toàn thống nhất về sự cần thiết phải có chính sách đối với cán bộ cơ quan đại diện theo hướng sát thực tế, đủ điều kiện để đảm bảo nguồn lực con người cho công tác đối ngoại, hội nhập quốc tế trong bối cảnh nhiệm vụ ngày càng mở rộng, yêu cầu cao, đáp ứng yêu cầu trong tình hình mới.

Tuy nhiên, đối với nội dung sửa đổi, bổ sung điểm c khoản 1 đề nghị Ban soạn thảo cần làm rõ các khái niệm như: Khu vực đang xảy ra xung đột vũ trang, thảm họa do thiên tai, dịch bệnh hoặc điều kiện công tác đặc biệt khó khăn. Hiện nay, các khái niệm này còn mang tính định tính, cần được cụ thể hóa để tránh việc áp dụng thiếu thống nhất giữa các trường hợp và có thể phát sinh vướng mắc trong quá trình thực hiện chính sách.

Do đó, đại biểu đề nghị nghiên cứu quy định theo hướng xây dựng các tiêu chí cụ thể để xác định từng trường hợp áp dụng hoặc ban hành danh mục khu vực áp dụng do Bộ Ngoại giao công bố và cập nhật định kỳ, có thể tham chiếu các tiêu chuẩn phân loại của các tổ chức quốc tế như Liên Hợp quốc để đảm bảo tính khách quan, thống nhất và phù hợp với thông lệ quốc tế.

Đối với nội dung bổ sung khoản 1a vào sau khoản 1, đối với phụ cấp địa bàn kiêm nhiệm cần làm rõ nội hàm địa bàn kiêm nhiệm, nguyên tắc xác định và mức hưởng, đảm bảo tương xứng với khối lượng công việc và tính chất nhiệm vụ để đảm bảo tính khả thi và thống nhất trong áp dụng. Trường hợp chưa quy định chi tiết trong luật đề nghị giao Chính phủ quy định cụ thể để đảm bảo tính khả thi của luật.

"Tôi cho rằng sửa đổi luật lần này phải hướng tới mục tiêu làm cho cơ quan Việt Nam ở nước ngoài thực sự trở thành "cánh tay nối dài" hiệu quả của Nhà nước ở nước ngoài, đồng thời là điểm tựa thiết thực cho địa phương, doanh nghiệp và người dân trong quá trình hội nhập quốc tế" - đại biểu Lý Thị Lan nhấn mạnh.