Coca-Cola nóng pha chanh và gừng: Thức uống trị cảm độc đáo của Hong Kong có thực sự hiệu quả?

Nước cola nóng pha chanh gừng là thức uống thường được phục vụ tại các quán trà truyền thống ở Hong Kong, được cho là có công dụng chữa bệnh, nhưng liệu điều đó có đúng không? Các chuyên gia đưa ra ý kiến. Ảnh: May Tse.

Coca-Cola nóng pha chanh và gừng là một thức uống mang đậm nét riêng của Hong Kong. Người ta đun vài lát gừng cùng Coca-Cola cho đến khi hỗn hợp sôi, sau đó rót ra cốc và thêm vài lát chanh tươi.

Một số nhà hàng kiểu cũ hoặc quán cà phê phong cách Hong Kong truyền thống (cha chaan teng) vẫn phục vụ món này. Tuy nhiên, đây thường là thức uống không có trong thực đơn chính thức, chủ yếu được những người Hong Kong lớn tuổi biết đến.

Nhiều người tin rằng loại đồ uống này có thể giúp chữa cảm lạnh và cúm. Nhưng liệu nó có thực sự hiệu quả?

Góc nhìn của y học cổ truyền Trung Quốc

Gừng là loại thân rễ có tính ấm, được sử dụng phổ biến trong y học cổ truyền Trung Quốc (TCM). Đây cũng là nguyên liệu quen thuộc trong ẩm thực Trung Hoa.

Cuốn Bản thảo cương mục (Compendium of Materia Medica) – bộ bách khoa về dược liệu Trung Quốc ra đời từ thế kỷ 16, ghi chép hàng nghìn phương thuốc từ tự nhiên – mô tả gừng có vị cay, tính hơi ấm và không độc. Theo tài liệu này, gừng tươi có tác dụng khu phong, tán hàn, tức giúp giải trừ tình trạng phong hàn xâm nhập vào lớp bảo vệ bên ngoài cơ thể. Trong khi đó, gừng nấu chín được cho là có tác dụng hỗ trợ tiêu hóa.

Gừng thường được dùng để điều trị cảm lạnh và ho do phong hàn, đồng thời hỗ trợ giảm đau bụng, đầy hơi do tình trạng hàn ở tỳ vị.

Cũng theo cuốn sách trên, chanh có tác dụng kích thích tiết nước bọt, kiện vị, kích thích cảm giác thèm ăn và phần nào làm dịu tình trạng đau họng, ho.

“Dưới góc nhìn của y học cổ truyền Trung Quốc, gừng được coi trọng nhờ tính ấm, khả năng hỗ trợ chức năng tiêu hóa, thúc đẩy tuần hoàn và giúp xua tan hàn khí bên trong cơ thể”, bác sĩ Chuthamat Srinoi, chuyên gia y học cổ truyền tại khu nghỉ dưỡng The Barai Hua Hin ở Thái Lan, cho biết.

“Chanh tuy có hương vị tươi mát, nhưng thường được xem là có tác dụng điều hòa khí của gan, hỗ trợ tiêu hóa và mang lại hiệu quả thanh lọc nhẹ khi sử dụng phù hợp. Kết hợp hai nguyên liệu này có thể là một cách đơn giản để hỗ trợ cân bằng cơ thể và duy trì sức khỏe tiêu hóa”.

Ngoài ra, chanh giàu vitamin C, dưỡng chất góp phần tăng cường hệ miễn dịch, giúp phòng ngừa và kiểm soát các bệnh nhiễm trùng đường hô hấp trên.

Điều thú vị nằm ở việc kết hợp hai nguyên liệu này với Coca-Cola.

Samuel Lai Dic-sum, nghiên cứu sinh tiến sĩ đang thực hiện đề tài về nhiều khía cạnh của văn hóa quán cha chaan teng, cho rằng thói quen uống Coca-Cola nóng có thể bắt nguồn từ một trào lưu đồ uống mang mục đích chữa bệnh rộng hơn.

“Ý tưởng uống Coca-Cola nóng với gừng tại các quán cha chaan teng (nhà hàng trà) như một thức uống làm dịu cơ thể khi bị cảm cho thấy một nhóm đồ uống đặc trưng của những quán này, vốn được tạo ra với mục đích chữa bệnh hoặc mang lại lợi ích cho sức khỏe”, ông nói.

“Loại đồ uống này cùng truyền thống với những thức uống dân gian giúp bồi bổ cơ thể như chiết xuất thịt bò Bovril, trà chiết xuất thịt gà – vốn hiếm gặp hơn nhiều – hay một cốc sữa hoặc nước nóng pha trứng sống”.

Lai cũng nhấn mạnh bối cảnh xã hội khiến những thức uống này trở nên phổ biến.

“Theo tôi, nhóm đồ uống mang danh nghĩa ‘bồi bổ sức khỏe’ này xuất hiện từ cả thời kỳ trước và sau chiến tranh, nhưng mục đích của chúng không hẳn nằm ở những lợi ích y tế thực sự. Chúng phản ánh hai thực tế xã hội song song”, ông nói.

“Một mặt, người dân tại thuộc địa nhìn nhận những nguyên liệu nhập khẩu gắn với phương Tây này như những thứ vốn có tác dụng chữa bệnh. Mặt khác, đó cũng là biểu hiện của tình trạng nghèo đói phổ biến; những lựa chọn như nước nóng hoặc sữa pha trứng sống là nguồn cung cấp protein dễ tiếp cận trong hoàn cảnh thiếu thốn”.

Một yếu tố đáng chú ý khác là trong thời kỳ hậu chiến, các quán cha chaan teng có vị thế cao hơn so với hiện nay. Vì vậy, những thức uống mang phong cách phương Tây này cũng được xem là sản phẩm cao cấp hơn.

“Điều quan trọng cần nhớ là vào thập niên 1950 và 1960, những loại đồ uống này cùng các quán cha chaan teng phục vụ chúng không phải lựa chọn bình dân, quen thuộc như ngày nay. Khi ấy, chúng là những thứ xa xỉ mà không phải ai cũng dễ dàng có được”, Lai nói.

Coca-Cola được nhà hóa học người Mỹ John Stith Pemberton sáng chế vào cuối thế kỷ 19 với mục đích ban đầu là điều trị ho. Sau đó, ông điều chỉnh công thức để tạo ra loại Coca-Cola quen thuộc ngày nay. Công thức của thức uống này vẫn là một trong những bí mật thương mại lớn nhất thế giới, trong khi các tác dụng chữa bệnh của nó chưa được xác nhận. Tuy nhiên, lịch sử ra đời cho thấy Coca-Cola có thể từng mang lại hiệu quả nhất định trong việc làm dịu cơn ho.

Theo bác sĩ Chuthamat, dưới góc nhìn của y học cổ truyền Trung Quốc, những loại nước ngọt như Coca-Cola không thể được xem là thức uống có lợi cho sức khỏe.

“Việc thường xuyên tiêu thụ đồ uống nhiều đường và các sản phẩm chế biến sâu có thể làm suy yếu chức năng tiêu hóa của tỳ, đồng thời góp phần tích tụ thấp khí và đàm trong cơ thể”, bà cho biết. “Về lâu dài, tình trạng này có thể khiến một người cảm thấy uể oải, mệt mỏi hoặc mất cân bằng.

“Vì vậy, y học cổ truyền Trung Quốc nhấn mạnh việc sử dụng thực phẩm và đồ uống tươi, ít qua chế biến bất cứ khi nào có thể, đồng thời lựa chọn những thứ phù hợp với thể trạng, sức khỏe tiêu hóa và tình trạng sức khỏe tổng thể của mỗi người”.

Có thể thấy, Coca-Cola nóng pha chanh và gừng còn lâu mới có thể được xem là thuốc chữa bệnh, và hiệu quả của thức uống này cũng khá hạn chế. Không nên dựa vào nó để điều trị những trường hợp cảm lạnh nghiêm trọng hoặc cảm do nhiệt. Dù vậy, thức uống này vẫn có một vị trí riêng trong văn hóa ẩm thực Hong Kong: một món uống nóng dễ chịu mà người ta có thể gọi khi cảm thấy không khỏe.