'Cởi trói' cho vàng trang sức: Tin vui nhưng vẫn còn nút thắt

Vừa qua, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) công bố dự thảo sửa đổi bổ sung Nghị định 24/2012 về quản lý hoạt động kinh doanh vàng. Đây là bước tiếp theo trong lộ trình sửa đổi khung pháp lý về thị trường vàng sau khi Chính phủ ban hành Nghị định 232/2025.

Theo dự thảo mới, hoạt động sản xuất, gia công, kinh doanh mua bán vàng trang sức, mỹ nghệ sẽ không còn thuộc danh mục ngành nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện.

Thay vì phải đáp ứng các điều kiện và giấy phép chuyên ngành như hiện nay, các tổ chức, cá nhân tham gia lĩnh vực này chỉ cần tuân thủ các quy định pháp luật liên quan về chất lượng sản phẩm, tiêu chuẩn đo lường, ghi nhãn hàng hóa, niêm yết giá, hóa đơn chứng từ, nghĩa vụ thuế, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và phòng chống rửa tiền.

Đi cùng với việc "cởi trói" điều kiện kinh doanh, dự thảo cũng đề xuất bãi bỏ hàng loạt quy định hiện hành về điều kiện sản xuất, kinh doanh, trách nhiệm của doanh nghiệp trong lĩnh vực vàng trang sức, mỹ nghệ. NHNN cũng loại hoạt động sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi phạm vi thanh tra, kiểm tra chuyên ngành của cơ quan này.

Nếu được thông qua, từ ngày 1-7 tới, các giấy chứng nhận đủ điều kiện sản xuất vàng trang sức, mỹ nghệ do NHNN cấp trước đây sẽ không còn là điều kiện bắt buộc để doanh nghiệp và cá nhân tiếp tục hoạt động.

Dự thảo sửa đổi Nghị định 24 được kỳ vọng sẽ tháo gỡ nhiều nút thắt pháp lý cho ngành vàng trang sức mỹ nghệ. Ảnh: MINH TRÚC

Giảm bớt thủ tục, tăng tính chủ động cho sản xuất vàng trang sức

Theo Công ty Chứng khoán Rồng Việt (VDSC), nếu nhìn sang các quốc gia trong khu vực, cơ chế này được đánh giá phù hợp và mở ra cơ hội trong xu hướng hội nhập.

Trên thực tế, tại nhiều quốc gia có ngành kim hoàn phát triển như Thái Lan, Singapore, hay UAE, sản xuất - kinh doanh vàng trang sức mỹ nghệ được xem là một ngành sản xuất hàng hóa tiêu dùng thông thường, thậm chí còn triển khai các chính sách hỗ trợ để thúc đẩy trở thành lĩnh vực xuất khẩu giá trị cao, đóng góp nguồn thu ngoại tệ.

Lấy dẫn chứng, VDSC cho hay tại UAE, vàng và trang sức nằm trong nhóm xuất khẩu phi dầu mỏ quan trọng nhất. Trong khi đó, Thái Lan hiện là một trong những trung tâm chế tác và xuất khẩu trang sức lớn của thế giới.

Theo Viện Ngọc học và Trang sức Hoàng Gia Thái Lan (GIT), kim ngạch xuất khẩu đá quý và trang sức của nước này trong năm 2025 đạt 26,6 tỉ USD. Nếu loại trừ vàng nguyên liệu, giá trị xuất khẩu trang sức và đá quý thành phẩm đạt 13,6 tỉ USD. Trong nhiều năm, nhóm hàng này luôn nằm trong top các ngành xuất khẩu lớn của Thái Lan.

Theo VDSC, các đề xuất sửa đổi, bổ sung trong dự thảo nghị định phù hợp với chủ trương của Chính phủ về phát triển thị trường vàng theo cơ chế thị trường có quản lý. Việc này cũng nhất quán với Luật Đầu tư (sửa đổi) khi chính thức đưa hoạt động sản xuất, kinh doanh vàng trang sức, mỹ nghệ ra khỏi danh mục ngành, nghề kinh doanh có điều kiện.

Việt Nam hiện có nhiều doanh nghiệp sản xuất bán lẻ vàng trang sức có năng lực, uy tín, có kinh nghiệm lâu năm và được đầu tư bài bản, nhưng chưa thể bứt phá ra khỏi thị trường nội địa chủ yếu do những hạn chế từ khuôn khổ pháp lý.

Về mặt tích cực, quy định mới sẽ giúp giảm chi phí và thủ tục hành chính cho doanh nghiệp trong lĩnh vực vàng trang sức mỹ nghệ. Điều này thúc đẩy cạnh tranh lành mạnh, khuyến khích sáng tạo sản phẩm, thu hút đầu tư trong nước và nước ngoài, hỗ trợ xuất khẩu và mở rộng quy mô ngành.

Tuy nhiên, quy định cũng đặt ra một số thách thức, doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV) có thể gặp khó khăn trước cạnh tranh gay gắt; rủi ro về chất lượng sản phẩm và hàng giả, hàng kém có thể gia tăng nếu công tác quản lý hậu kiểm chưa hiệu quả.

Ngoài ra, các DNNVV sẽ phải đầu tư thêm chi phí để xây dựng hệ thống báo cáo, kết nối dữ liệu với NHNN.

Nhìn chung, VDSC đánh giá dự thảo sẽ góp phần quan trọng vào việc minh bạch hóa và lành mạnh hóa thị trường vàng. Hiệu quả thực tế của chính sách sẽ phụ thuộc rất lớn vào khả năng tổ chức thực thi và năng lực giám sát của NHNN trong thời gian tới.

Nhấn mạnh đây là một tin vui với ngành kim hoàn, ông Nguyễn Văn Dưng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn TP.HCM (SJA) nhận định: Dự thảo nghị định sửa đổi lần này là tín hiệu tích cực, tạo điều kiện thuận lợi hơn cho cộng đồng doanh nghiệp.

Việc bãi bỏ giấy phép con giúp giảm bớt một bước thủ tục hành chính, đồng thời tăng tính chủ động trong hoạt động sản xuất, kinh doanh. Với quy định mới, doanh nghiệp sẽ tự tổ chức sản xuất, tự công bố và tự chịu trách nhiệm về hoạt động nhưng vẫn phải bảo đảm tuân thủ các quy định của pháp luật về an ninh trật tự, phòng cháy chữa cháy, bảo vệ môi trường và các điều kiện liên quan khác. Còn cơ quan chức năng sẽ thực hiện công tác kiểm tra, giám sát theo quy định.

Nguồn nguyên liệu sản xuất vẫn là nút thắt để phát triển ngành vàng trang sức.

Gỡ nút thắt vàng nguyên liệu để vàng trang sức thành ngành công nghiệp trọng điểm

Tuy đề xuất bãi bỏ các điều kiện kinh doanh với vàng trang sức, mỹ nghệ đang nhận được nhiều ý kiến ủng hộ, song nhiều doanh nghiệp trong ngành cho rằng vấn đề cấp thiết hiện nay là tháo gỡ nút thắt về nguồn nguyên liệu sản xuất.

Lý do là thời gian qua, thị trường liên tục đối mặt với tình trạng khan hiếm vàng nguyên liệu khi chưa có doanh nghiệp nào được cấp phép nhập khẩu chính ngạch. Điều này khiến nhiều cơ sở chế tác gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động và mở rộng sản xuất cũng như xuất khẩu.

Ông Nguyễn Ngọc Trọng, Giám đốc Công ty Vàng Đối tác mới NPJ, cho rằng việc triển khai các quy định mới cần đi kèm những giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp. Không chỉ các doanh nghiệp lớn mà cả các cơ sở vừa và nhỏ cũng cần được tiếp cận nguồn vàng nguyên liệu hợp pháp, có đầy đủ hóa đơn, chứng từ để phục vụ sản xuất.

Ông Nguyễn Thế Hùng - Phó Chủ tịch Hiệp hội Kinh doanh vàng (VGTA) cho rằng cơ quan quản lý cần sớm cho phép doanh nghiệp nhập khẩu vàng nguyên liệu. Khi bài toán nguyên liệu được giải quyết, các doanh nghiệp mới có điều kiện ổn định sản xuất, nâng cao năng lực cạnh tranh và phát triển ngành chế tác.

Theo đại diện VGTA, đây là một trong số ít lĩnh vực có khả năng vừa sử dụng nguyên liệu nhập khẩu để phục vụ nhu cầu tiêu dùng, vừa tạo ra sản phẩm xuất khẩu để tái tạo nguồn ngoại tệ cho nền kinh tế.

Đồng tình với quan điểm này, ông Dưng kiến nghị nên quản lý sản phẩm trang sức vàng mỹ nghệ như là hàng hóa tiêu dùng, tham khảo theo thông lệ quốc tế. Từ đó xây dựng chính sách phát triển ngành kim hoàn Việt Nam như một ngành công nghiệp trọng điểm.