Coi trọng khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo là nền tảng thúc đẩy tăng trưởng nhanh, bền vững

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính phát biểu tại Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Cùng dự có các đồng chí Ủy viên Bộ Chính trị, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ; lãnh đạo các bộ, ngành, cơ quan Trung ương. Phiên họp được truyền trực tuyến đến các tỉnh, thành phố trên cả nước.

Phát biểu khai mạc phiên họp, Thủ tướng Phạm Minh Chính nhấn mạnh đây là phiên họp có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nhằm triển khai hiệu quả các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm theo chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: Hành động đột phá, lan tỏa kết quả; cách làm phải thực chất hơn, lấy mục tiêu làm định hướng, lấy sản phẩm làm thước đo, chuyển từ tư duy “nhiệm vụ” sang tư duy “kết quả”; từ làm nhiều sang “làm đúng, làm trúng”, làm đến nơi đến chốn, làm đến cùng, từ “có hoạt động” sang “có sản phẩm cụ thể”, "cân, đong, đo, đếm", lượng hóa được.

Thủ tướng nêu rõ, chúng ta đang ở giai đoạn rất quan trọng trong phát triển khoa học công nghệ theo tinh thần Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng; mục tiêu tăng trưởng kinh tế đặt ra trong nhiệm kỳ này là 2 con số. Vậy động lực nào thúc đẩy mục tiêu này?

Trong Nghị quyết của Đảng cũng như nhiều Nghị quyết chuyên đề của Bộ Chính trị đã đề ra, phải lấy khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo làm nền tảng để thúc đẩy tăng trưởng nhanh và bền vững; dựa vào khoa học công nghệ mà trụ cột mới là kinh tế số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn, đặc biệt là trí tuệ nhân tạo (AI), chíp bán dẫn, hạ tầng số, trung tâm dữ liệu…

Thủ tướng Phạm Minh Chính tới dự và chủ trì Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Thủ tướng nêu rõ, năm 2025, Nghị quyết 57-NQ/TW của Bộ Chính trị đã được triển khai quyết liệt, đồng bộ, hiệu quả từ Trung ương đến cơ sở, được người dân, doanh nghiệp đồng tình, ủng hộ, đạt nhiều kết quả nổi bật. Tuy nhiên, còn không ít tồn tại, khoảng cách giữa hoàn thành đầu việc và hiệu quả thực chất; tổ chức ở một số nơi còn lúng túng, nhiều điểm nghẽn về nhân lực, hạ tầng số, dữ liệu, an ninh mạng chưa được tháo gỡ kịp thời...

Thủ tướng Phạm Minh Chính đề nghị các cấp, ngành đặc biệt quan tâm, thúc đẩy mạnh mẽ phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Để phiên họp này thực sự tạo chuyển biến rõ nét trong tổ chức thực hiện, Thủ tướng đề nghị các đại biểu tập trung thảo luận, làm rõ một số vấn đề sau:

Công tác quán triệt cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng về đột phá, phát triển khoa học công nghệ, chuyển đổi số quốc gia như thế nào? Cần chú trọng nội dung gì nữa?

Có phải khoa học công nghệ, chuyển đổi số quốc gia đã thực sự trở thành một động lực tăng trưởng chưa? Những giải pháp mang tính đột phá nào để thúc đẩy mạnh mẽ phát triển kinh tế dữ liệu, trí tuệ nhân tạo, hạ tầng số, nhân lực số…?

Lãnh đạo một số bộ, ngành Trung ương tham dự phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm cả năm 2026 là gì? Đâu là điểm đột phá khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số quốc gia để góp phần hoàn thành mục tiêu tăng trưởng 2 con số và những mục tiêu, chỉ tiêu, nhiệm vụ đã đề ra.

Muốn tăng trưởng 2 con số thì không chỉ Trung ương tăng trưởng 2 con số mà cả các địa phương cũng phải tăng trưởng 2 con số; không chỉ các cơ quan nhà nước phải thúc đẩy tăng trưởng 2 con số mà toàn xã hội, toàn dân, đặc biệt là các doanh nghiệp cũng phải tham gia đồng bộ từ trên xuống dưới, từ trong ra ngoài. Chúng ta phải dựa vào chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, kinh tế tuần hoàn, kinh tế sáng tạo thì phải làm những gì?

Cán bộ lãnh đạo một số bộ, ngành tham dự Phiên họp lần thứ nhất năm 2026 của Ban Chỉ đạo của Chính phủ về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và Đề án 06. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Thủ tướng nêu rõ, nhìn lại nhiệm vụ đặt ra từ phiên họp trước của Ban Chỉ đạo đến nay, hiện còn nhiều nhiệm vụ quá hạn chủ yếu liên quan kết nối, chia sẻ dữ liệu, thay thế thành phần hồ sơ, giấy tờ, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh… Những vấn đề này thì trách nhiệm thuộc về ai? Phải chỉ ra “địa chỉ” cụ thể, không nói chung chung.

Lãnh đạo các bộ, ngành Trung ương, các đại biểu tham dự phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Qua báo cáo, một số bộ, ngành, Thủ tướng cho rằng cần phải nỗ lực hơn nữa trong vấn đề xây dựng, kết nối dữ liệu như Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Y tế, Bộ Công thương, Bộ Nội vụ; và cả Thủ tướng Chính phủ; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố như Lạng Sơn, Lào Cai, Tuyên Quang, Hải Phòng, Quảng Trị, Gia Lai yếu về hạ tầng thiết bị cấp xã; ở Hà Nội, phần mềm chưa liên thông; An Giang còn yêu cầu giấy tờ đã số hóa; ở Tuyên Quang, dịch vụ công trực tuyến còn nhiều vấn đề cần phải giải quyết…

Thủ tướng đánh giá khó khăn tập trung nhiều ở cấp xã, tuyến đầu phục vụ cho nhân dân. Cần đánh giá xem cấp xã phải làm gì bởi đầu tư cho cấp xã chưa thống nhất; nếu công nghệ không thống nhất thì không có tác dụng; hoặc đầu tư trang thiết bị rồi mà chưa sử dụng được thì xử lý như thế nào?

Theo Thủ tướng, nếu quá trình đầu tư này có sai phạm thì cũng phải bị xử lý theo các quy định của Đảng, Nhà nước. Do đó, chúng ta cần làm rõ trách nhiệm, vừa tăng cường hỗ trợ để bảo đảm mốc thời gian cụ thể, vừa nâng cao chất lượng.

Phiên họp được truyền trực tuyến tới Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trên cả nước. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Thủ tướng đề nghị Tập đoàn VNPT, EVN báo cáo, đưa ra giải pháp để có thể xóa vùng lõm về sóng viễn thông, điện ở một số khu vực ở vùng sâu, vùng xa hay không, phương án như thế nào? Chúng ta không thể bó tay; phải đoàn kết, cùng nhau suy nghĩ, đưa ra giải pháp, đặc biệt là cấp cơ sở; các cơ sở dữ liệu phải kết nối, tiếp tục phát triển các trung tâm dữ liệu; cần phải có trí tuệ thông minh, cơ sở dữ liệu lớn thì mới phát triển được.

Thủ tướng đề nghị các đại biểu đóng góp góp ý kiến đi thẳng vào vấn đề, ngắn gọn, rõ ý, đề ra các giải pháp cụ thể, hiệu quả.

* Bộ Khoa học và Công nghệ cho biết, Bộ tiếp tục triển khai kết nối, liên thông dữ liệu giữa sàn giao dịch khoa học và công nghệ ở Trung ương và các sàn giao dịch khoa học công nghệ tại địa phương, dưới hình thức “gian hàng công nghệ”; hướng dẫn kỹ thuật để các địa phương vận hành kết nối, khai thác, chia sẻ dữ liệu công nghệ trên các sàn giao dịch trong phạm vi toàn quốc.

Hiện nay, hoạt động của Sàn giao dịch công nghệ có 4.546 sản phẩm công nghệ chào bán (trong đó có 3.398 sản phẩm/công nghệ của sàn địa phương và 1.058 sản phẩm/công nghệ của sàn quốc gia); 115 nhu cầu tìm mua được đăng tải; 292 doanh nghiệp, viện, trường, tổ chức tham gia; 292 tài khoản đăng ký; 42.625 lượt truy cập/lượt xem.

Triển khai 1.027 sản phẩm truyền thông (tin, bài, phóng sự, ấn phẩm); huy động 20 tổ chức và 183 chuyên gia tham gia tư vấn, hỗ trợ về công nghệ, pháp lý, sở hữu trí tuệ; thiết lập kết nối, chia sẻ dữ liệu với 20 sàn/nền tảng giao dịch công nghệ trong nước.

Về đổi mới sáng tạo, khởi nghiệp sáng tạo: Đến nay, đã hình thành 15 mạng lưới đổi mới sáng tạo tại 22 quốc gia và vùng lãnh thổ với hơn 2.000 thành viên, tham gia tư vấn chính sách, kết nối hệ sinh thái đổi mới sáng tạo quốc tế và xúc tiến đầu tư, đối tác cho hệ sinh thái trong nước.

Dòng vốn và cấu trúc đầu tư tiếp tục dịch chuyển theo hướng tập trung vào công nghệ chiến lược, chuyên môn hóa cao trong các lĩnh vực AI, Deep tech, Fintech, Agri-tech, công nghệ xanh và chuyển đổi số. Thị trường vốn tư nhân cho đổi mới sáng tạo đạt khoảng 2,3 tỷ USD với 141 thương vụ đầu tư.

Trong đó, đầu tư vào AI đạt 80 triệu USD (tăng 8 lần), Agri-tech đạt 74 triệu USD (tăng 9 lần), giải pháp chuyển đổi số tăng 562%, công nghệ xanh đạt 25 triệu USD. Hiện có 72 quỹ đầu tư mạo hiểm hoạt động tại Việt Nam, gồm 44 quỹ trong nước và 28 quỹ nước ngoài.

Về đào tạo và phát triển nguồn nhân lực trong các lĩnh vực công nghệ then chốt: Bộ Giáo dục và Đào tạo triển khai các đề án đào tạo nhân lực số, AI, bán dẫn, công nghệ cao và STEM; hình thành 13 mạng lưới trung tâm đào tạo trong các lĩnh vực AI, bán dẫn, an ninh mạng, vật liệu mới, năng lượng tái tạo.

Mục tiêu đến năm 2030 đào tạo 1.000 giảng viên, 5.000 sinh viên tài năng và triển khai tối thiểu 50 đề tài nghiên cứu ứng dụng.

Năm 2025, các ngành công nghệ then chốt thu hút 132.388 sinh viên nhập học, trong đó bán dẫn 118.108 sinh viên. Có 62 đề xuất chương trình đào tạo bán dẫn từ 26 trường đại học, tổng chỉ tiêu 5.884, quy mô đào tạo 42.804 người học. Lĩnh vực AI có 34 cơ sở đào tạo, khoảng 3.500 sinh viên đang học và 1.000 sinh viên tốt nghiệp mỗi năm.

Nguồn nhân lực bán dẫn gồm 6.300 sinh viên chuyên ngành; 12.000 sinh viên ngành gần; 700 học viên cao học; 120 nghiên cứu sinh; 1.600 học viên khóa ngắn hạn. Hơn 30 trường đại học được bàn giao gần 1.000 bản quyền phần mềm thiết kế vi mạch, phục vụ trên 10.000 sinh viên và giảng viên; khoảng 30 phòng thí nghiệm bán dẫn quy mô nhỏ đã được xây dựng.

Giai đoạn 2026-2027 dự kiến hoàn thành 4 phòng thí nghiệm bán dẫn dùng chung cấp quốc gia và 19 phòng thí nghiệm cấp cơ sở.

Sau khi nghe các ý kiến tham luận, kết luận phiên họp, đề cập phương châm hành động, Thủ tướng Phạm Minh Chính nêu rõ, các bộ, ngành, địa phương, cơ quan, đơn vị cần quán triệt sâu sắc và bám sát tuyệt đối sự lãnh đạo, chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm và các Ban Chỉ đạo; chuyển đổi mạnh mẽ tư duy từ triển khai theo đầu việc sang quản trị theo kết quả, lấy sản phẩm thực chất và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo hiệu quả cao nhất; lấy khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số làm nền tảng cho sự phát triển.

Bộ trưởng Nông nghiệp và Môi trường Trần Đức Thắng phát biểu ý kiến tại phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Trong tổ chức thực hiện, phải gắn chặt trách nhiệm cá nhân người đứng đầu với kết quả thực tế, đồng thời xác định dữ liệu là tài nguyên chiến lược, là nền tảng cốt lõi để bứt phá kinh tế số, trọng tâm là kinh tế dữ liệu. Huy động và sử dụng tối ưu các nguồn lực, kết hợp siết chặt kỷ luật, kỷ cương đi đôi với bảo đảm an ninh mạng, an toàn thông tin trong mọi tình huống.

Thủ tướng yêu cầu năm 2026 phải là năm đột phá, "xoay chuyển tình thế, chuyển đổi trạng thái", tăng tốc, bứt phá, chuyển đổi trạng thái từ thụ động, quản lý là chính sang chủ động kiến tạo, phục vụ nhân dân với tinh thần: Nhà nước kiến tạo-doanh nghiệp tiên phong-cán bộ đi đầu-công tư đồng hành-đất nước phát triển-nhân dân thụ hưởng.

Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình phát biểu ý kiến tại phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Về nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm thời gian tới, Thủ tướng nêu rõ: Một là, triển khai hiệu quả hoạt động của Ban Chỉ đạo; khắc phục các hạn chế, yếu kém đã nêu ra; quán triệt và triển khai thực hiện quyết liệt các nhiệm vụ năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương giao; giao Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì, phối hợp Bộ Công an, Bộ Nội vụ hướng dẫn các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch thực hiện các chỉ tiêu cụ thể được giao tại Chương trình công tác năm 2026 của Ban Chỉ đạo Trung ương, Ban Chỉ đạo Chính phủ, hoàn thành trước ngày 28/2. Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Quy chế tổ chức và hoạt động của Ban Chỉ đạo quốc gia về dữ liệu, hoàn thành trong tháng 2/2026.

Thứ trưởng Công an Nguyễn Văn Long phát biểu ý kiến tại phiên họp. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Hai là, hoàn thiện thể chế, cơ chế chính sách đột phá, nhất là kinh tế dữ liệu và trí tuệ nhân tạo. Các Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Công an, Bộ Công thương khẩn trương xây dựng và trình ban hành văn bản hướng dẫn các Luật Chuyển đổi số, trí tuệ nhân tạo, an ninh mạng, thương mại điện tử, bảo đảm thời điểm ban hành và hiệu lực thi hành đồng bộ với luật, tránh khoảng trống pháp lý.

Bộ Công an nghiên cứu, xây dựng trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành: Nghị định về cơ chế đột phá phát triển của Trung tâm Sáng tạo, khai thác dữ liệu thuộc Trung tâm Dữ liệu quốc gia, hoàn thành trong quý I/2026; cơ chế về tổ chức, hoạt động của Sàn dữ liệu, hoàn thành trong quý II/2026; cơ chế, chính sách phát triển kinh tế dữ liệu, hoàn thành trong quý III/2026.

Bộ Tài chính phối hợp Bộ Công an xây dựng khung pháp lý về định giá dữ liệu, phí, giá khai thác dữ liệu từ Trung tâm Dữ liệu quốc gia, chính sách ưu đãi thuế, vốn cho doanh nghiệp có hoạt động liên quan dữ liệu, hoàn thành trong tháng 6/2026.

Ba là, đẩy mạnh xây dựng và phát triển hạ tầng số và các cơ sở dữ liệu quan trọng cần phải làm ngay, tạo nền tảng thúc đẩy kinh tế số phát triển mạnh mẽ, sâu rộng. Các Bộ trưởng, Trưởng ngành trực tiếp chỉ đạo, chịu trách nhiệm toàn diện trước Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về tiến độ triển khai, chất lượng, hiệu quả hoạt động của các cơ sở dữ liệu, đẩy mạnh tạo lập, kết nối, chia sẻ dữ liệu; giao Bộ Công an chủ trì, phối hợp các doanh nghiệp dán nhãn dữ liệu, dữ liệu hóa, phục vụ xây dựng các nền tảng AI tự chủ của Việt Nam trong năm 2026. Bộ Khoa học và Công nghệ triển khai đồng bộ các giải pháp thúc đẩy dịch vụ internet vệ tinh quỹ đạo tầm thấp đi vào hoạt động và vận hành thương mại trong năm 2026; chỉ đạo các doanh nghiệp viễn thông đẩy mạnh đầu tư các trạm phát sóng 5G phủ sóng toàn quốc trong năm 2026; khắc phục tình trạng “lõm” sóng viễn thông, điện ở vùng sâu, vùng xa, biên giới, hải đảo.

Bốn là, đẩy mạnh triển khai Đề án 06 gắn với cải cách thủ tục hành chính: Bộ Công an trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình tổng thể triển khai Đề án 06 giai đoạn 2026-2030, hoàn thành trong tháng 3/2026; triển khai quyết liệt Kế hoạch cải cách hành chính nhà nước trọng tâm giai đoạn 2026-2030, đẩy mạnh cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Năm là, bảo đảm nguồn lực, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao để phát triển nền kinh tế số: Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trì trình Thủ tướng Chính phủ Chương trình quốc gia phát triển nhân lực trí tuệ nhân tạo trong tháng 4/2026; cần mạnh dạn đầu tư cho phát triển nguồn nhân lực trong lĩnh vực này. Bộ Công an xây dựng khung chương trình đào tạo về quản trị dữ liệu cho cán bộ chuyên trách về công nghệ thông tin, chuyển đổi số của bộ, ngành, địa phương trong tháng 12/2026; Bộ Tài chính xác định ưu tiên cho vấn đề đào tạo; hoàn thành việc rà soát, bố trí ngân sách tập trung cho các nhiệm vụ trọng điểm ngay trong quý I/2026, bảo đảm duy trì tối thiểu 3% tổng chi ngân sách nhà nước hằng năm cho chuyển đổi số; Bộ Khoa học và Công nghệ chủ trì hoàn thành việc lựa chọn, xác định danh mục và giao nhiệm vụ phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên (nhất là AI, UAV), các lĩnh vực điện hạt nhân, đường sắt tốc độ cao, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, kinh tế sáng tạo, kinh tế tầm thấp…

Sáu là, Bộ Khoa học và Công nghệ, Văn phòng Chính phủ hoàn thành xây dựng hệ thống KPI đánh giá kết quả thực hiện những nhiệm vụ được giao theo thời gian thực…

Hà Thanh Giang