Con cái chăm sóc bằng tấm lòng nhưng sao thành làm đau cha mẹ?

Hậu quả đáng tiếc vì thiếu kỹ năng

Tại Khoa Lão học - Bệnh viện Nhân Dân Gia Định, bà V.Đ.T. (62 tuổi, ngụ tại P. Xuân Hòa) xót xa nhìn người mẹ 92 tuổi nằm thở khò khè trên giường bệnh.

Trước năm 2026, các chị em bà T. luân phiên tự chăm sóc cụ N.T.N. Do nằm lâu một chỗ không được xoay trở đúng cách, vùng lưng cụ xuất hiện các vết loét tì đè rồi lan rộng.

Vài tháng gần đây, việc cho ăn qua ống xông sai kỹ thuật khiến cụ N. hay bị sặc. Gia đình vội thuê nhân viên y tế đến hỗ trợ nhưng do vết loét đã hoại tử ăn sâu vào xương kết hợp suy hô hấp nặng vì viêm phổi hít, cụ N. phải nhập viện cấp cứu.

Cụ N. bị loét do tì đè, viêm phổi do hít sặc đang được điều trị tại Khoa Lão học Bệnh viện Nhân Dân Gia Định. Ảnh: Thanh Huyền

Cách đó vài giường, bà N.T.L. (50 tuổi, ngụ phường Gia Định) chưa hết hoảng hốt khi nhớ lại sự cố của mẹ mình là cụ N.T.K. (86 tuổi). Do không biết cách nâng đỡ, mỗi lần bà L. dìu mẹ dậy đi vệ sinh, cụ K. đều kêu đau ở cột sống và bắp đùi.

Mới đây nhất, trong một lần bà L. đỡ mẹ khỏi giường, cả hai ngã chúi xuống sàn. Cụ bị bầm phần mềm, chưa tổn thương xương cốt. Tiếng kêu đau của mẹ khiến bà L. hoang mang, nhiều lúc không dám đụng vào người mẹ vì sợ lại phạm sai lầm.

Những trường hợp như trên không hiếm. Thạc sĩ, bác sĩ CKII Trần Minh Giao, Trưởng Khoa Lão học - Bệnh viện Nhân dân Gia Định cho biết, tại thời điểm ngày 8/10, trong 61 bệnh nhân nội trú tại khoa có đến 10 trường hợp bị tổn thương tì đè và hít sặc khi chăm sóc tại nhà.

Bác sĩ Giao chia sẻ thêm ca bệnh cụ bà P.M.D. (86 tuổi, ngụ phường Tân Định) bị tai biến nằm một chỗ 5 tháng nay. Khi nhập viện, vết tổn thương tì đè của bệnh nhân đã hoại tử độ 4, buộc bác sĩ phải tháo mủ và điều trị kéo dài nhiều tuần.

Tương tự, cụ bà P.T.H. (70 tuổi, phường Bình Quới) mới đây cũng nhập viện trong tình trạng lơ mơ, nguy cấp do người nhà cho uống thuốc đái tháo đường đầy đủ nhưng không theo dõi sát cữ ăn, dẫn đến tụt đường huyết nặng.

Làm gì để hạn chế sự cố khi chăm sóc người già?

Theo bác sĩ Giao, người cao tuổi nằm một chỗ do nhiều nguyên nhân như bệnh cơ xương khớp chứ không chỉ mỗi tai biến. Với bệnh nhân mất nhận thức, nguy hiểm nhất là tổn thương tì đè ở vùng thắt lưng, xương cụt, mắt cá chân, xương sườn...

Nguyên tắc bắt buộc là phải xoay trở người bệnh 3 giờ một lần, kết hợp dùng nệm hơi, tư thế ăn phù hợp và đảm bảo dinh dưỡng.

Sự cố hít sặc gây viêm phổi hít rất phổ biến do gia đình cho ăn sai kỹ thuật. Dù được y bác sĩ hướng dẫn nhưng rào cản lớn là các con luân phiên chăm sóc khiến thông tin dặn dò của bác sĩ không được truyền đạt đầy đủ tới từng thành viên trong nhà. 

Bác sĩ Trần Minh Giao đang khám cho cụ N. Ảnh: Thanh Huyền

Giải pháp là gia đình nên lập cuốn nhật ký chăm sóc để bàn giao giữa các ca, ghi chép rõ phản xạ nuốt, thời điểm bị sặc hay lịch uống thuốc… Đối với người cao tuổi còn vận động được, gia đình cần làm sàn nhà đủ độ nhám, chọn dép ma sát tốt và lắp tay vịn toilet để ngăn ngừa té ngã.

Từ trước tới nay, việc hướng dẫn thân nhân chăm sóc bệnh nhân cao tuổi tại bệnh viện chủ yếu dựa vào tư vấn trực tiếp theo kinh nghiệm của y bác sĩ chứ chưa mang tính hệ thống. Điều này chưa đáp ứng trọn vẹn nhu cầu thực tế khi dân số đang già hóa nhanh chóng.

Hiện tại, Phòng Công tác xã hội - Bệnh viện Nhân Dân Gia Định đang triển khai đề tài khảo sát nhu cầu hỗ trợ của người cao tuổi.

Đây là tiền đề để Khoa Lão học đề xuất phối hợp với các đơn vị liên quan, mở các lớp đào tạo kỹ năng chăm sóc bài bản cho người nhà bệnh nhân. Nhờ đó, tấm lòng hiếu thảo của con cái mới đi liền với kỹ năng chăm sóc đúng, tránh những tổn thương không đáng có cho cha mẹ.