Con người, văn hóa và niềm tin luôn là trung tâm của mọi chính sách phát triển

Phát biểu tại cuộc gặp mặt 100 tấm gương được tuyên dương trong chuyên mục “Việc tử tế” của Đài Truyền hình Việt Nam ngày 10/6, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh: “Chúng ta không bao giờ được xem nhẹ nền tảng văn hóa, đạo đức, con người và niềm tin xã hội. Phát triển không chỉ là làm ra nhiều của cải hơn, xây nhiều công trình hơn, đạt nhiều chỉ tiêu hơn. Phát triển sâu sắc và bền vững là làm cho con người được sống trong một xã hội an toàn hơn, nhân ái hơn, công bằng hơn, có kỷ cương, có niềm tin, có cơ hội vươn lên và có trách nhiệm với nhau… Niềm tin chính là một nguồn lực rất quan trọng của phát triển đất nước”.

Phát biểu trên của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là một nhận định mang tính lý luận mà còn là thông điệp có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với Việt Nam trong giai đoạn hiện nay.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và các đại biểu tại cuộc gặp mặt những tấm gương tiêu biểu trong chương trình "Việc tử tế" của Đài Truyền hình Việt Nam (VTV). Ảnh: TTXVN

Đây là cách tiếp cận toàn diện về phát triển, đặt con người vào vị trí trung tâm, đồng thời khẳng định rằng sự hưng thịnh của một quốc gia không chỉ được đo bằng tốc độ tăng trưởng kinh tế hay quy mô các công trình vật chất, mà còn được đánh giá bởi chất lượng cuộc sống, mức độ gắn kết xã hội và niềm tin của người dân vào tương lai.

Trong nhiều thập niên qua, khi nói đến phát triển, người ta thường nhắc đến các chỉ số như tốc độ tăng trưởng GDP, thu nhập bình quân đầu người, tỷ lệ đầu tư hay quy mô hạ tầng. Những yếu tố đó đương nhiên rất quan trọng vì chúng phản ánh năng lực sản xuất và sức mạnh kinh tế của đất nước. Tuy nhiên, kinh nghiệm của nhiều quốc gia trên thế giới cho thấy tăng trưởng kinh tế chưa đồng nghĩa với phát triển bền vững.

Một quốc gia có thể sở hữu những tòa nhà cao tầng, những khu công nghiệp hiện đại hay những con số tăng trưởng ấn tượng, nhưng nếu xã hội tồn tại sự bất công, người dân thiếu niềm tin vào các thiết chế công quyền, các giá trị đạo đức bị xói mòn và khoảng cách giàu nghèo ngày càng lớn thì sự phát triển ấy khó có thể bền vững. Bởi lẽ, mục tiêu cuối cùng của phát triển không phải là những con số mà là nâng cao chất lượng cuộc sống của con người.

Chính vì vậy, quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định tư duy: phát triển phải hướng tới con người và vì con người. Một xã hội thực sự phát triển là nơi người dân được sống trong môi trường an toàn, có cơ hội học tập, làm việc và cống hiến; nơi quyền con người được tôn trọng; nơi mọi người có thể tin tưởng lẫn nhau và tin tưởng vào các thiết chế xã hội.

Đặc biệt, trong phát biểu trên, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhấn mạnh đến vai trò của văn hóa, đạo đức và niềm tin xã hội. Đây là những yếu tố thường được xem là “nguồn lực mềm” nhưng lại có ảnh hưởng sâu sắc đến sự phát triển quốc gia.

Văn hóa tạo nên bản sắc và sức mạnh tinh thần của dân tộc. Đạo đức hình thành những chuẩn mực ứng xử, giúp con người biết điều gì nên làm và điều gì không nên làm. Còn niềm tin xã hội là chất keo gắn kết cộng đồng, tạo ra sự hợp tác và đồng thuận trong xã hội.

Trong đời sống thường ngày, niềm tin xuất hiện ở mọi nơi. Người dân tin vào chất lượng của hàng hóa mình mua. Doanh nghiệp tin vào tính minh bạch của môi trường kinh doanh. Nhà đầu tư tin vào tính ổn định của chính sách. Người dân tin rằng pháp luật sẽ bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của họ. Khi niềm tin được duy trì, các hoạt động kinh tế – xã hội diễn ra thuận lợi hơn, hiệu quả hơn và ít tốn kém hơn.

Ngược lại, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã chỉ rõ, một xã hội thiếu niềm tin sẽ phải trả giá bằng những chi phí phát triển rất lớn. Khi người dân không tin vào nhau, mọi giao dịch đều cần thêm các biện pháp kiểm soát, giám sát và bảo đảm. Khi doanh nghiệp không tin vào môi trường kinh doanh, họ sẽ e ngại đầu tư dài hạn. Khi người dân không tin vào công lý, họ dễ rơi vào tâm lý thờ ơ hoặc phản ứng tiêu cực trước các vấn đề xã hội. Khi niềm tin bị suy giảm, sự hợp tác và đồng thuận xã hội cũng suy giảm theo.

Thực tế ở nhiều quốc gia cho thấy những cuộc khủng hoảng niềm tin thường để lại hậu quả lâu dài hơn cả những tổn thất kinh tế. Một khi niềm tin bị xói mòn, việc khôi phục lại đòi hỏi rất nhiều thời gian, nguồn lực và quyết tâm chính trị.

Niềm tin được củng cố khi cái đúng được bảo vệ

Điều đáng chú ý trong quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm là niềm tin xã hội không phải thứ tự nhiên xuất hiện mà được xây dựng từ những hành động cụ thể của Nhà nước và toàn xã hội. Niềm tin được củng cố khi cái đúng được bảo vệ. Trong một xã hội pháp quyền, mọi người đều bình đẳng trước pháp luật. Khi công lý được thực thi, người dân sẽ tin rằng sự công bằng tồn tại và những giá trị tốt đẹp luôn được bảo vệ.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tặng quà cho các cá nhân và đại diện tập thể tiêu biểu. Ảnh: VTV

Niềm tin được củng cố khi cái tốt được cổ vũ. Trong cuộc sống có rất nhiều người âm thầm cống hiến cho cộng đồng: những thầy cô giáo bám bản vùng cao, những y bác sĩ tận tụy cứu người, những chiến sĩ bảo vệ biên cương, những công nhân miệt mài lao động hay những người dân bình thường sẵn sàng giúp đỡ người gặp khó khăn. Khi những việc làm tốt được ghi nhận và lan tỏa, xã hội sẽ hình thành những chuẩn mực tích cực, khuyến khích nhiều người sống có trách nhiệm hơn.

Niềm tin cũng được củng cố khi người yếu thế không bị bỏ lại phía sau. Một xã hội nhân văn không chỉ quan tâm đến những người thành công mà còn phải bảo vệ những người dễ bị tổn thương như người nghèo, người khuyết tật, trẻ em có hoàn cảnh khó khăn hay những nhóm yếu thế khác. Chính sách an sinh xã hội, giáo dục, y tế và các chương trình giảm nghèo bền vững không chỉ mang ý nghĩa hỗ trợ vật chất mà còn thể hiện cam kết của Nhà nước đối với công bằng xã hội.

Đặc biệt, phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đề cập đến một chi tiết rất giàu ý nghĩa: “Người dám làm việc tốt không cảm thấy cô đơn”. Trong đời sống hiện nay, không ít người mong muốn hành động vì lợi ích chung nhưng đôi khi còn e ngại, bởi cái tốt chưa phải lúc nào cũng được bảo vệ đúng mức. Có những người đấu tranh chống tiêu cực, bảo vệ lẽ phải hoặc phản ánh những bất cập trong xã hội nhưng phải đối mặt với áp lực, thậm chí sự hiểu lầm. Vì vậy, xây dựng một môi trường xã hội khuyến khích cái tốt, bảo vệ người tử tế và tôn vinh những giá trị tích cực là điều hết sức cần thiết.

Khi người tốt được bảo vệ, cái đúng được tôn trọng và những hành vi vì cộng đồng được ghi nhận, niềm tin xã hội sẽ ngày càng được nhân lên. Đó cũng là nền tảng để hình thành tinh thần đoàn kết, trách nhiệm công dân và khát vọng cống hiến.

Tài sản vô giá, sức mạnh mềm đặc biệt

Quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm còn đặc biệt phù hợp với bối cảnh Việt Nam hiện nay. Đất nước đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thời cơ và thách thức đan xen. Chuyển đổi số, kinh tế xanh, đổi mới sáng tạo và hội nhập quốc tế mở ra những cơ hội lớn, nhưng đồng thời cũng đặt ra yêu cầu phải củng cố nền tảng văn hóa và niềm tin xã hội.

Trong thời đại mạng xã hội phát triển mạnh mẽ, thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh. Bên cạnh những mặt tích cực, môi trường số cũng làm gia tăng nguy cơ tin giả, thông tin sai lệch, bạo lực ngôn từ và những biểu hiện cực đoan. Điều này có thể ảnh hưởng đến nhận thức xã hội và làm suy giảm niềm tin nếu không được xử lý hiệu quả.

Bởi vậy, xây dựng niềm tin xã hội phải trở thành nhiệm vụ của cả hệ thống chính trị và toàn thể cộng đồng. Nhà nước cần tiếp tục hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu lực quản trị, bảo đảm công khai, minh bạch và trách nhiệm giải trình. Các cơ quan báo chí cần phát huy vai trò định hướng dư luận, lan tỏa những giá trị tích cực và phản ánh trung thực đời sống xã hội. Mỗi tổ chức, doanh nghiệp và mỗi công dân cũng cần góp phần xây dựng văn hóa trung thực, trách nhiệm và tôn trọng lẫn nhau.

Lịch sử phát triển của nhân loại đã chứng minh rằng những quốc gia thành công lâu dài không chỉ nhờ nguồn tài nguyên phong phú hay tiềm lực kinh tế mạnh mà còn nhờ sở hữu nguồn vốn xã hội lớn, trong đó niềm tin là thành tố quan trọng nhất. Niềm tin tạo nên sự đồng thuận, đồng thuận tạo nên sức mạnh, và sức mạnh ấy trở thành động lực để vượt qua mọi khó khăn, thách thức.

Nhìn từ góc độ đó, quan điểm của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ là một lời nhắc nhở về đạo đức xã hội mà còn là một triết lý phát triển quốc gia. Đó là lời khẳng định rằng con người, văn hóa và niềm tin phải luôn là trung tâm của mọi chính sách phát triển. Bởi suy cho cùng, mục tiêu cao nhất của sự phát triển không phải là những công trình đồ sộ hay những con số tăng trưởng ấn tượng, mà là xây dựng một xã hội an toàn hơn, nhân ái hơn, công bằng hơn, nơi mọi người có cơ hội vươn lên, sống có trách nhiệm với nhau và cùng tin tưởng vào tương lai của đất nước.

Trong hành trình hướng tới mục tiêu trở thành quốc gia phát triển, thu nhập cao, Việt Nam cần tiếp tục phát huy các nguồn lực vật chất, nhưng đồng thời phải chăm lo vun đắp nguồn lực tinh thần. Và trong nguồn lực tinh thần ấy, niềm tin xã hội chính là tài sản vô giá, là sức mạnh mềm đặc biệt, là nền móng bền vững cho sự phát triển lâu dài của đất nước.