Cơn sốt AI, bán dẫn, xe điện đẩy giá loạt khoáng sản chiến lược

Cuộc đua sản xuất chất bán dẫn đang tạo ra nhu cầu lớn với nhiều loại khoáng sản trên toàn cầu.

Theo Masan High-Tech Materials (MSR), nhóm khoáng sản chiến lược đang bước vào một chu kỳ giá mới, khi thị trường không còn vận động thuần túy theo quy luật cung - cầu truyền thống. Trong đó, yếu tố nguồn cung đang trở thành biến số then chốt, trong bối cảnh các chính sách kiểm soát xuất khẩu, xu hướng tích trữ chiến lược và nỗ lực đa dạng hóa chuỗi cung ứng ngày càng gia tăng.

Cùng với đó, nhu cầu từ các ngành công nghiệp mới như AI, bán dẫn, trung tâm dữ liệu, xe điện, quốc phòng và chuyển dịch năng lượng đang tạo ra nền tảng tiêu thụ bền vững hơn cho nhiều loại khoáng sản thiết yếu. Vì vậy, mặt bằng giá các khoáng sản chiến lược trong giai đoạn tới nhiều khả năng sẽ tiếp tục được hỗ trợ ở mức cao, dù mức độ biến động giữa từng mặt hàng có thể khác nhau tùy thuộc vào chính sách, khả năng bổ sung nguồn cung và tốc độ mở rộng của các ngành hạ nguồn.

Cụ thể, vonfram được hỗ trợ bởi nhiều động lực dài hạn, đặc biệt từ sự phát triển của hạ tầng AI, bán dẫn, quốc phòng, hàng không vũ trụ, năng lượng và giao thông vận tải. Trong ngành bán dẫn, vonfram giữ vai trò quan trọng trong sản xuất vi mạch tiên tiến, nhất là tại các cấu trúc kết nối có yêu cầu cao về độ bền, khả năng chịu nhiệt và dẫn điện. Khi tiến trình công nghệ tiến tới các thế hệ 2nm và xa hơn, nhu cầu sử dụng vonfram trên mỗi wafer được kỳ vọng vẫn duy trì tương đối ổn định, dù một phần vật liệu có thể bị thay thế.

Hợp kim vonfram cũng được sử dụng rộng rãi trong gia công chính xác thiết bị máy chủ, vỏ GPU và linh kiện trung tâm dữ liệu; trong khi tổng đầu tư vào các trung tâm dữ liệu quy mô lớn trên toàn cầu được dự kiến đạt gần 1.000 tỷ USD vào năm 2030, qua đó tiếp tục hỗ trợ nhu cầu từ phân khúc này.

Mỏ đa kim Núi Pháo do Masan High-Tech Materials vận hành khai thác được coi là mỏ khoáng sản phức hợp nhất thế giới với 4-5 dòng sản phẩm trên một thân quặng duy nhất.

Bên cạnh đó, nhu cầu quốc phòng có độ co giãn giá thấp, ít chịu tác động từ chu kỳ kinh tế ngắn hạn, qua đó tạo nền tảng tương đối bền vững cho giá vonfram. Vì vậy, kịch bản cơ sở là giá vonfram tiếp tục duy trì ở vùng cao trong năm 2026 và có thể kéo dài sang giai đoạn 2027 - 2028 nếu nguồn cung ngoài Trung Quốc không tăng lên đáng kể.

Đối với đồng, một đặc điểm nổi bật của thị trường đồng trong năm 2025 là nhu cầu đang dần tách khỏi các chu kỳ kinh tế vĩ mô truyền thống. Trước đây, đồng thường được gọi là “Doctor Copper” do có mối tương quan chặt chẽ với hoạt động kinh tế toàn cầu. Tuy nhiên, trong năm 2025, động lực nhu cầu đồng ngày càng được định hình bởi các khoản đầu tư mang tính cấu trúc vào hạ tầng trí tuệ nhân tạo. Việc xây dựng các trung tâm dữ liệu siêu quy mô lớn do các tập đoàn công nghệ như Microsoft, Google, Amazon và Meta Platforms dẫn dắt đã tạo ra nhu cầu đáng kể đối với đồng trong hệ thống phân phối điện, hạ tầng làm mát, thanh cái và mạng lưới kết nối.

Hiện đại hóa lưới điện thông minh là động lực cấu trúc thứ hai đối với nhu cầu đồng. Quá trình điện khí hóa đang tăng tốc tại các nền kinh tế lớn, trong khi đồng vẫn là vật liệu nền tảng trong đường dây truyền tải điện, trạm biến áp và mạng lưới trạm sạc xe điện. Các sáng kiến chính sách như Đạo luật Giảm thiểu Lạm phát của Mỹ và Chương trình EU Xanh đã phân bổ nguồn vốn đáng kể cho việc nâng cấp hạ tầng lưới điện, qua đó tạo tín hiệu nhu cầu bền vững đối với đồng trong dài hạn.

Tại Trung Quốc - nước tiêu thụ đồng lớn nhất thế giới, sự suy giảm nhu cầu đồng tại khu vực bất động sản được bù đắp bởi tăng trưởng trong sản xuất thiết bị năng lượng sạch, xe điện, đầu tư vào hạ tầng lưới điện, phát triển hạ tầng AI.

Sự bùng nổ về xe điện và pin lưu trữ năng lượng tạo ra nhu cầu đáng kể đối với nhiều loại khoáng sản chiến lược.

Với fluorspar cấp acid, động lực nhu cầu chính của fluorspar cấp acid trong năm 2025 đến từ việc mở rộng nhanh công suất sản xuất axit hydrofluoric dạng khan (AHF) trên toàn cầu. Đây là nguyên liệu đầu vào quan trọng cho các hóa chất flo được sử dụng trong pin, chất bán dẫn, môi chất lạnh và polymer chuyên dụng.

Nhiều nhà máy AHF mới đã được đưa vào vận hành hoặc công bố kế hoạch xây dựng tại Trung Đông, Ấn Độ và Hàn Quốc; đồng thời, nhiều nhà sản xuất đang tìm kiếm nguồn cung fluorspar ngoài Trung Quốc do yêu cầu về an ninh chuỗi cung ứng, ESG và tuân thủ các quy định về khoáng sản quan trọng của Mỹ và EU.

Theo ước tính của IEA, để đáp ứng mục tiêu sản xuất pin xe điện toàn cầu vào năm 2030, nhu cầu fluorspar cho lĩnh vực pin có thể tăng khoảng 21% mỗi năm. Do đó, trong kịch bản cơ sở, giá fluorspar cấp acid nhiều khả năng duy trì ổn định ở vùng cao trong giai đoạn 2026 - 2028.

Với bismut, triển vọng giá được nhìn nhận thận trọng hơn do thị trường có quy mô nhỏ và nhạy cảm với thay đổi chính sách. Theo Masan High-Tech Materials, thị trường bismut biến động mạnh trong năm 2025 sau khi Trung Quốc đưa kim loại này vào danh sách kiểm soát xuất khẩu đối với hàng hóa lưỡng dụng. Giá từng tăng lên mức đỉnh khoảng 41 USD/lb vào tháng 3/2025, trước khi giảm về khoảng 17 USD/lb vào cuối năm khi thị trường dần thích ứng với khung quy định mới.

Trong dài hạn, nhu cầu bismut vẫn được hỗ trợ bởi xu hướng thay thế chì bằng vật liệu ít độc hại hơn trong hệ thống ống nước, điện tử và công nghệ xanh. Tuy nhiên, theo Masan High-Tech Materials, thị trường bismut vẫn nhạy cảm với biến động giá do có sự tồn tại của các vật liệu thay thế chi phí thấp hơn như cadimi hoặc chì trong một số ứng dụng. Vì vậy, giá bismut có thể tiếp tục dao động mạnh, phụ thuộc nhiều vào chính sách kiểm soát xuất khẩu của Trung Quốc, mức độ thích ứng của thị trường và khả năng thay thế vật liệu trong các ngành hạ nguồn.