Cơn sốt 'đi chùa online' lan rộng ở châu Á

Một website "đi chùa online" thu hút người dùng ở Đài Loan (Trung Quốc).

Cuối tháng 10, Park Jin-won (26 tuổi), một thanh niên Hàn Quốc đang tìm việc, phải mở rộng chính điện ngôi chùa ảo do mình tạo ra từ 20 lên 10.000 chỗ ngồi. Dù vậy, hệ thống vẫn nhiều lần quá tải khi website đón khoảng 600.000 lượt khách chỉ trong 3 ngày.

Theo Yonhap, Park nảy ra ý tưởng xây dựng Sansa khi muốn tìm một nơi nghỉ ngơi nhưng không có thời gian và sức lực để đến chùa. Với sự hỗ trợ của trí tuệ nhân tạo (AI), anh tạo ra website mô phỏng không gian chùa, nơi người dùng có thể hóa thân thành chú tiểu, lễ Phật, lần tràng hạt hoặc ngồi thiền ngay trên màn hình.

Trong khi Sansa gây chú ý tại Hàn Quốc, ở Đài Loan (Trung Quốc), việc đưa hoạt động tín ngưỡng lên mạng đã được nhiều đền triển khai theo cách khác. Người dân có thể đăng ký, thanh toán trực tuyến để thắp đèn cầu an, còn nghi lễ vẫn được thực hiện tại cơ sở thờ tự.

Cơn sốt "đi chùa online" từ Hàn Quốc

Theo The Asia Business Daily, Sansa là một website có thể truy cập trực tiếp bằng điện thoại hoặc máy tính, không cần cài đặt phần mềm. Khi bước vào chính điện, người dùng được gán một nhân vật chú tiểu với những tên gọi như "Bước chân chậm rãi", "Chim nhỏ" hay "Lá thông non".

Đáng chú ý, Sansa không có tính năng trò chuyện hay nhắn tin giữa người dùng. Dù cùng xuất hiện trong một chính điện, mọi người chỉ có thể thực hiện các hoạt động riêng. Khi giới thiệu sản phẩm, Park mô tả đây là nơi mọi người có thể ngồi cạnh nhau nhưng không thể bắt chuyện.

Sự đơn giản này lại trở thành điểm thu hút của website. Trên mạng xã hội Threads, một người dùng cho biết đã ghé thăm chùa ảo trên đường đi làm để thư giãn đầu óc, trong khi người khác chia sẻ dù không theo tôn giáo nào, họ vẫn cảm thấy dễ chịu khi tham gia. Một số người thích việc có thể ngồi yên mà không phải giao tiếp với ai.

Giao diện một ngôi chùa trên núi thanh tịnh của Sansa thu hút nhiều người dùng. Ảnh: Sansa Temple.

Chia sẻ với Yonhap, Park cho biết bản thân không phải Phật tử. Những ký ức về các lần theo cha mẹ đến chùa khi còn nhỏ và trải nghiệm lưu trú tại chùa khiến anh có thiện cảm với không gian này. Anh cho rằng bầu không khí cởi mở, không đòi hỏi người tham gia phải theo đạo là một trong những lý do Sansa được đón nhận.

Không chỉ người Hàn Quốc, website còn thu hút khách truy cập từ nhiều quốc gia châu Á. Theo Park, riêng Đài Loan ghi nhận khoảng 50.000 lượt ghé thăm trong một đêm; người dùng tại Việt Nam và Thái Lan cũng tham gia.

Lượng người truy cập tăng nhanh khiến chi phí duy trì máy chủ vượt khả năng chi trả của một cá nhân. Park đã bổ sung tính năng nhận hỗ trợ dưới hình thức "cúng dường gạo" theo đề nghị của người dùng. Tuy nhiên, tính năng này cũng từng gặp trục trặc vì lượng truy cập quá lớn.

Khoản hỗ trợ được giới thiệu nhằm duy trì hoạt động của website, không phải phí đăng ký một nghi lễ tại chùa thật. Hiện chưa có thông tin chính thức về số tiền Park đã nhận, đơn vị xử lý thanh toán hay thông tin công khai thu chi.

Ngoài tụng kinh, vái lạy, người dùng Sansa có thể thắp hương trong chùa. Ảnh: Sansa Temple.

Sự quan tâm dành cho Sansa cũng kéo theo sự xuất hiện của những không gian tôn giáo trực tuyến tương tự. Đầu tháng 11, tại Hàn Quốc đã có thêm các website mô phỏng nhà thờ Công giáo và Tin Lành, cho phép người dùng thực hiện những hoạt động quen thuộc trong không gian thờ tự thông qua nhân vật ảo.

Trong đó, Chanmi tái hiện nhà thờ Công giáo với hàng ghế, nến cầu nguyện và tràng hạt Mân Côi. Người dùng có thể ngồi cầu nguyện, nghe thánh ca và tiếng chuông kinh Truyền Tin vào ba thời điểm trong ngày, gồm 6h, 12h và 18h. Một nền tảng khác mang tên Goyottul mô phỏng nhà thờ Tin Lành, nơi người tham gia có thể chia sẻ lời cầu nguyện và nghe bài giảng.

Một website khác là InPeace cho phép người dùng di chuyển trong không gian nhà thờ, thắp nến và ngồi cầu nguyện mà không cần đăng ký tài khoản. Nền tảng này còn có khu vực để người tham gia viết ra những điều muốn giãi bày.

Việc truy cập và thực hiện các thao tác trên InPeace cơ bản không yêu cầu trả phí. Tuy nhiên, trang có liên kết đến nền tảng Buy Me a Coffee để người dùng tự nguyện hỗ trợ nhà phát triển, song chưa có thông tin công khai về tổng số tiền nhận được.

Lý giải sự quan tâm dành cho trào lưu "đi chùa online", giáo sư Sung Hae-young, khoa Nghiên cứu Tôn giáo thuộc Đại học Quốc gia Seoul, nhận định Phật giáo đang tạo được thiện cảm với một bộ phận người trẻ Hàn Quốc nhờ cách tiếp cận những áp lực và bất định trong cuộc sống.

Theo ông, một số người muốn tìm cảm giác bình yên của nơi thờ tự nhưng không muốn chịu áp lực phải thực hành đức tin, nên lựa chọn trải nghiệm trong không gian trực tuyến ẩn danh.

Đài Loan đăng ký online, thắp đèn tại đền chùa thật

Trào lưu mô phỏng không gian thờ tự trên mạng cũng xuất hiện tại Đài Loan (Trung Quốc). Theo DailyView, sau khi Sansa thu hút sự chú ý, một tài khoản mạng xã hội tên "Qimiao Journey" đã phát triển website miếu Ma Tổ online, với các hoạt động quen thuộc trong tín ngưỡng dân gian địa phương.

Theo đó, quầy dịch vụ của miếu cung cấp hương, hoa, trái cây, bánh và bùa bình an bằng một loại tiền ảo gọi là "đồng Bình An". Người dùng mới được cấp sẵn 300 đồng để sử dụng, trong khi các lễ vật có mức giá khác nhau. Bên cạnh tiền ảo dùng trong website, nhà phát triển còn đặt liên kết nhận hỗ trợ qua ví điện tử JKOPay nhằm trang trải chi phí máy chủ.

Tuy nhiên, dịch vụ tín ngưỡng trực tuyến tại Đài Loan không chỉ giới hạn ở những không gian ảo mới xuất hiện. Từ trước đó, một số đền chùa đã cho phép người dân đăng ký, thanh toán qua mạng để thắp đèn cầu an, trong khi nghi lễ vẫn được thực hiện tại cơ sở thờ tự.

Theo TVBS News, tại đền Dajia Jenn Lann ở Đài Trung, nơi thờ Thiên Hậu Thánh Mẫu (Ma Tổ), người dân có thể đăng ký thắp đèn cầu an qua mạng mà không cần đến tận nơi xếp hàng. Ông Cheng Ming-kun, phó chủ tịch đền, cho biết dịch vụ này thu thêm 20 Đài tệ (khoảng 17.000 đồng) mỗi lượt đăng ký.

Dịch vụ thắp đèn qua đăng ký online được nhiều người ở Đài Loan, Trung Quốc sử dụng khi không thể trực tiếp đến đền chùa. Ảnh: Website đền Dajia Jenn Lann.

Hoạt động thắp đèn trực tuyến cũng thu hút các doanh nghiệp công nghệ tham gia. Theo TVBS, một đơn vị cung cấp dịch vụ cho 11 đền ghi nhận doanh thu tăng từ khoảng 2 triệu Đài tệ (1,5 tỷ đồng) năm 2022 lên 8 triệu Đài tệ (6,2 tỷ đồng) năm 2024. Nhóm khách hàng 30-55 tuổi chiếm khoảng 60%, trong đó nhiều người đăng ký cầu an cho cả gia đình.

Đầu tháng 11, BoBiBoBi, nền tảng trung gian cung cấp dịch vụ đăng ký nghi lễ trực tuyến, bắt đầu nhận đăng ký thắp đèn cho năm 2027 và giới thiệu danh sách 17 đền trên khắp Đài Loan. Người dân có thể chọn đền, loại đèn, điền thông tin cá nhân và thanh toán trên website.

Theo giới thiệu của BoBiBoBi, doanh nghiệp phụ trách tiếp nhận đăng ký, thanh toán và chuyển thông tin đến các đền đối tác, còn việc thắp đèn và tổ chức nghi lễ do từng đền thực hiện. Tuy nhiên, chưa có thông tin độc lập về tỷ lệ phân chia khoản tiền người dân thanh toán giữa nền tảng và cơ sở thờ tự.

Chùa Longshan có kênh đăng ký riêng cho những người có nhu cầu thắp đèn online. Ảnh: Taiwanderers.com.

Bên cạnh các doanh nghiệp trung gian, một số đền chùa có hệ thống đăng ký riêng. Tại chùa Longshan ở Đài Bắc, người dân có thể đăng ký và thanh toán trực tuyến để nhờ đền thắp đèn cầu an. Sau khi hoàn tất thủ tục, người mua nhận giấy cảm tạ điện tử, còn các ngọn đèn được an vị tại những khu vực thờ tự tương ứng. Nghi lễ khai đăng do chùa tổ chức vào đêm giao thừa âm lịch.

Tại đền Guandu ở Đài Bắc, website chính thức cũng giới thiệu dịch vụ đăng ký thắp đèn qua mạng. Theo hướng dẫn được công bố, người đăng ký nhận email xác nhận đơn hàng, thông báo thanh toán và biên nhận điện tử, kèm số thứ tự đèn để đối chiếu.

Các hình thức xác nhận này giúp người dân kiểm tra đơn đăng ký và khoản thanh toán, song không đồng nghĩa với việc nghi lễ đã hoàn tất. Lịch thắp đèn và quy trình thực hiện vẫn do từng cơ sở thờ tự quyết định.