Concorde - giấc mơ siêu thanh qua lời kể của những phi công huyền thoại (Kỳ 1)

Ngày 21/1/1976, giữa đám đông đứng chật kín bên hàng rào dây thép tại sân bay Heathrow (London), cậu thiếu niên John Tye đã vỡ òa trong cảm xúc khi chứng kiến chiếc Concorde đầu tiên của Hãng hàng không Anh (British Airways) cất cánh trong chuyến bay thương mại khai trương.

Trước mắt Tye là một chiếc máy bay mang dáng dấp của tương lai - thân dài, mũi nhọn, cánh tam giác - lao vút lên bầu trời, đánh dấu thời khắc lịch sử khi hàng không dân dụng chính thức bước vào kỷ nguyên siêu thanh.

“Đó là cảm giác phấn khích, choáng ngợp và truyền cảm hứng”, Tye nhớ lại. Khi ấy, ông hoàn toàn không thể ngờ rằng gần 20 năm sau, chính mình sẽ ngồi trong buồng lái Concorde, điều khiển chiếc máy bay từng làm thay đổi lịch sử hàng không thế giới.

Phi công John Tye đứng trước một chiếc máy bay Concorde. Ảnh: Courtesy John Tye

Khoảnh khắc giấc mơ trở thành hiện thực

Khi lần đầu bước vào buồng lái Concorde với tư cách phi công, John Tye phải tự “véo mình” để tin rằng giấc mơ thời niên thiếu đã thành sự thật. Dù đã trải qua quá trình huấn luyện khắt khe và thực hành nhiều giờ trên buồng lái mô phỏng, ông thừa nhận không gì có thể chuẩn bị hoàn toàn cho cảm giác thực tế.

Thời điểm đó, Tye cùng các phi công tập sự đang tham gia chuyến bay huấn luyện tại Seville (Tây Ban Nha). Đó là một buổi tối thứ Năm yên bình, khi mặt trời đang lặn xuống cuối đường băng, được ông mô tả như “một quả cầu lửa khổng lồ”.

“Chúng tôi khởi động động cơ và cảm nhận 4 động cơ Rolls-Royce Olympus bắt đầu hoạt động. Lần đầu tiên cảm nhận độ rung của máy bay, tôi thực sự choáng ngợp, đó là cảm giác không thể diễn tả bằng lời”, Tye chia sẻ với CNN Travel.

Sau khi đồng bộ đồng hồ với cơ trưởng huấn luyện và kỹ sư bay, tổ lái bắt đầu đếm ngược.

“Ba, hai, một, bắt đầu”, Tye đẩy toàn bộ 4 cần ga lên phía trước bằng tay trái. Lực gia tốc cực mạnh khiến ông bị ép chặt vào ghế khi Concorde lao dọc đường băng với tốc độ tăng nhanh chưa từng có.

“Đó là trải nghiệm tôi không bao giờ có thể mô tả trọn vẹn - cảm giác bị đẩy mạnh về phía sau khi máy bay phóng vút trên đường băng”, ông nói. Trong giây lát, chiếc Concorde đã ở trên không, độ cao ngang tầm với một tòa nhà.

“20 phút đầu tiên đó là khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong toàn bộ sự nghiệp hàng không của tôi. Thật sự không thể tin nổi”, Tye khẳng định.

Biểu tượng của tốc độ và đẳng cấp

Trong gần ba thập kỷ trước khi ngừng khai thác vào tháng 11/2003, máy bay Concorde thường xuyên bay qua Đại Tây Dương chỉ trong chưa đầy 3,5 giờ, với tốc độ gấp đôi vận tốc âm thanh.

Đối với phần lớn hành khách, trải nghiệm trên Concorde chỉ tồn tại trong trí tưởng tượng. Máy bay có khoang nhỏ, mỗi chuyến chỉ chở khoảng 100 người, trong khi giá vé thuộc hàng đắt đỏ nhất thế giới.

Nếu số người từng ngồi trên Concorde đã rất hiếm, thì số người từng điều khiển chiếc máy bay chở khách nhanh nhất lịch sử hàng không thương mại lại càng ít hơn. Trong suốt thời gian khai thác, chỉ có 2 hãng hàng không vận hành Concorde là British Airways và Air France.

Thậm chí, theo một thống kê được giới hàng không nhắc lại, trong 27 năm hoạt động của Concorde, số phi công Concorde của British Airways còn ít hơn cả số phi hành gia Mỹ đủ điều kiện bay vào không gian.

Chỉ có hai nữ phi công từng lái Concorde là Barbara Harmer của Hãng hàng không British Airways, bà đã qua đời năm 2011; và Beátrice Vialle của Hãng hàng không Air France, hiện bà vẫn đang làm việc cho hãng này.

Phi công Barbara Harmer (bên phải) bên trong buồng lái máy bay Concorde trên chuyến bay từ London đến New York năm 1993. Ảnh: Patrick Durand

Những người đặt nền móng cho Concorde

Khi John Tye bắt đầu bay Concorde vào cuối những năm 1990, dòng máy bay này đã phục vụ được khoảng 2 thập kỷ. Tuy nhiên, ngay từ những ngày đầu thử nghiệm, đã có những phi công kỳ cựu góp mặt trong quá trình phát triển và đưa Concorde vào khai thác thương mại.

Một trong số đó là Peter Duffey - một trong những phi công đầu tiên của British Airways được lựa chọn để thử nghiệm máy bay Concorde. Ông Duffey qua đời năm 2024 ở tuổi 98, nhưng trước đó, năm 2023 ông từng chia sẻ với CNN Travel về ký ức bay trên chiếc máy bay siêu thanh.

“Tôi tham gia trực tiếp vào quá trình phát triển, bay cùng các phi công thử nghiệm. Chúng tôi từng bay tới Australia và Canada, chở theo rất nhiều hành khách”, Duffey cho biết.

Duffey từng là phi công của Không quân Hoàng gia Anh trong Thế chiến II, sau đó điều khiển chiếc de Havilland Comet - máy bay phản lực thương mại đầu tiên trên thế giới - và phiên bản kế nhiệm Comet 4. Khi Concorde xuất hiện, ông đang là phi công huấn luyện giàu kinh nghiệm của British Airways trên dòng Boeing 707.

“Chúng tôi biết Concorde sắp ra mắt. Hầu hết mọi người đều rất tò mò và muốn được lái chiếc máy bay đó, vì vậy tôi đã đăng ký ngay”, Duffey nhớ lại.

Ông đóng vai trò quan trọng trong việc xây dựng chương trình huấn luyện Concorde đầu tiên của British Airways và lái loại máy bay này cho tới khi nghỉ hưu vào năm 1980.

“Từ xe buýt sang xe đua Công thức 1”

Một gương mặt khác có mặt từ thuở ban đầu là phi công Jock Lowe - người có ngày sinh trùng với “ngày sinh” của Concorde. Ông tròn 25 tuổi đúng ngày chiếc máy bay siêu thanh lần đầu tiên cất cánh vào năm 1969.

Hôm đó, Lowe theo dõi sự kiện qua truyền hình và tự nhủ: “Đó sẽ là việc mình làm - mình sẽ lái chiếc Concorde”, dù khi ấy chưa hình dung hết những gì đang chờ phía trước.

Giống như Duffey, Lowe là một trong những phi công British Airways đầu tiên được thử nghiệm bay siêu thanh tại căn cứ không quân RAF Fairford ở miền tây nam nước Anh.

“Đó thực sự là một cú sốc. Một buổi sáng tháng Hai đầy sương mù, tôi bước vào nhà chứa máy bay và nhận ra mình chưa từng nhìn thấy Concorde ngoài đời thực”, Lowe kể.

Chỉ một giờ sau, ông đã được trực tiếp điều khiển Concorde.

“Chúng tôi bay lên độ cao khoảng 19.000 mét và bắt đầu thử các thao tác. Cảm giác thật tuyệt vời”, Lowe nhớ lại. Ông mô tả trải nghiệm đó bằng phép so sánh nổi tiếng trong giới Concorde: “Giống như chuyển từ lái xe buýt sang lái xe đua Công thức 1”.

Năm 1976, Lowe tham gia khóa huấn luyện Concorde đầu tiên của British Airways và tiếp tục gắn bó với đội bay này cho tới khi nghỉ hưu năm 2001. Ông là thành phi công Concorde phục vụ lâu nhất trong lịch sử của hãng.

“Tôi lái máy bay Concorde lâu hơn bất kỳ ai khác, dù do làm nhiều công việc văn phòng nên số giờ bay không nhiều bằng một số đồng nghiệp”, Lowe - người từng giữ chức Giám đốc điều hành bay của British Airways - cho biết.

Richard Westray, người đầu tiên lái Concorde vào năm 1998, có chung nhận định với Lowe về sự khác biệt giữa " xe buýt với Ferrari". Ông cho rằng việc điều khiển một chiếc Concorde mang lại cảm giác hoàn toàn khác so với việc lái bất kỳ loại máy bay nào khác.

“Lần đầu tiên lao xuống đường băng, tăng tốc để cất cánh là một trong những trải nghiệm bạn không bao giờ quên. Cảm giác tốc độ trong giai đoạn tăng tốc thật tuyệt vời. Máy bay vận hành vượt trội hơn bất kỳ máy bay cận âm nào”, Westray chia sẻ với CNN Travel.

“Máy bay có thể leo cao với tốc độ khoảng 600 - 1.200 mét mỗi phút, một con số thực sự rất lớn, cho đến khi đạt độ cao khoảng 8.500 mét”, Westray nói với CNN Travel.

Hoàng Phạm/VOV.VN