Ngựa được thuần hóa lần đầu ở đâu và khi nào?

Thảo nguyên Á-Âu là cái nôi thuần hóa ngựa. Phần lớn các bằng chứng khảo cổ và di truyền hiện nay đều chỉ về vùng thảo nguyên Á-Âu rộng lớn, trải dài từ Ukraina, miền nam Nga đến Kazakhstan, nơi có điều kiện tự nhiên lý tưởng cho các đàn ngựa hoang sinh sống và tiếp xúc lâu dài với con người. Ảnh: Pinterest.

Thời điểm thuần hóa sớm nhất. Giới nghiên cứu hiện thống nhất rằng ngựa được thuần hóa lần đầu cách nay khoảng 5.500 năm, vào cuối thời đồ đá mới – đầu thời đại đồ đồng. Ảnh: Pinterest.

Bằng chứng từ răng và xương ngựa. Các phân tích vi mô trên răng ngựa cổ cho thấy vết mòn bất thường, phù hợp với việc sử dụng hàm thiếc hoặc dây cương, củng cố giả thuyết rằng ngựa đã được con người điều khiển. Ảnh: Pinterest.

Vai trò ban đầu của ngựa thuần hóa. Ban đầu, ngựa không chỉ được dùng để cưỡi mà còn là nguồn thực phẩm và sữa, đặc biệt quan trọng với các cộng đồng du mục sống phụ thuộc vào chăn nuôi. Ảnh: Pinterest.

Văn hóa Botai ở Kazakhstan. Những phát hiện tại các di chỉ của văn hóa Botai, niên đại khoảng 3500–3000 TCN, cho thấy dấu vết rõ ràng của ngựa thuần hóa, bao gồm xương ngựa, vết mòn do dây cương và dấu hiệu vắt sữa ngựa. Ảnh: Pinterest.

Sự lan tỏa từ thảo nguyên ra thế giới. Từ trung tâm thảo nguyên, ngựa thuần hóa nhanh chóng lan sang châu Âu, Tây Á và Nam Á, thông qua các làn sóng di cư và giao thương của các tộc người du mục. Ảnh: Pinterest.

Tác động đến chiến tranh và xã hội. Ngựa đã làm thay đổi căn bản chiến tranh, giúp hình thành kỵ binh, mở rộng phạm vi kiểm soát lãnh thổ và thúc đẩy sự ra đời của các đế chế lớn trong lịch sử cổ đại. Ảnh: Pinterest.

Những tranh luận khoa học hiện nay. Một số nghiên cứu di truyền gần đây cho rằng việc thuần hóa ngựa có thể diễn ra ở nhiều khu vực khác nhau, nhưng vùng thảo nguyên Á-Âu vẫn được xem là trung tâm quyết định nhất. Ảnh: Pinterest.

Mời quý độc giả xem video: Sống Cùng Chó Sói / VTV2

T.B (tổng hợp)