Công an TPHCM: Tuyên chiến với tội phạm vì hạnh phúc của Nhân dân, vì bình yên Thành phố: Bài 3: Đánh vào 'hệ sinh thái' của tội phạm đường phố

Ngày 24/02/2023, Phòng Cảnh sát giao thông đường bộ - đường sắt (nay là Phòng Cảnh sát giao thông) CATP phối hợp Phòng Tham mưu, Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về trật tự xã hội và Công an các địa phương đồng loạt kiểm tra 11 tiệm sửa xe, lò "độ” xe và cơ sở gia công, kinh doanh phụ tùng. Theo lực lượng chức năng, các cơ sở này đều có dấu hiệu kinh doanh dịch vụ làm thay đổi đặc tính, kết cấu của phương tiện; tại hiện trường có xe thiếu số máy hoặc biển số, linh kiện không rõ nguồn gốc. Phòng Cảnh sát giao thông đánh giá việc xử lý nghiêm các cơ sở này là bước đầu để kéo giảm tình trạng đua xe trái phép và dùng xe "độ” với biển số giả đi cướp giật, đồng thời cho biết sẽ tiếp tục phối hợp kiểm tra và tăng cường tuần tra.

Từ Chỉ thị 25 đến 5 nhóm biện pháp

Bước vào giai đoạn phục hồi sau đại dịch Covid-19, tội phạm đường phố trên địa bàn dù đã được tập trung trấn áp vẫn tiềm ẩn nguy cơ diễn biến phức tạp. Nổi lên là tội phạm cướp, cướp giật tài sản với nhiều vụ manh động, liều lĩnh. Tình trạng thanh thiếu niên tụ tập đua xe trái phép, gây rối trật tự công cộng, cố ý gây thương tích, cùng với đó là tội phạm vận chuyển, mua bán hàng cấm, hàng giả và tội phạm ma túy lợi dụng các tuyến giao thông để hoạt động.

Công an TPHCM tổ chức kiểm tra các cơ sở "độ”, "chế" pin xe điện gây mất an toàn. Ảnh: ĐỨC NAM

Trước tình hình đó, CATP tham mưu Thành ủy ban hành Chỉ thị số 25, ngày 22/5/2023 về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác đấu tranh phòng, chống tội phạm đường phố, nhằm huy động sức mạnh của toàn hệ thống chính trị và Nhân dân thành phố. Chỉ thị không chỉ giao việc cho ngành Công an. Theo đó, CATP chủ động làm tan rã các băng nhóm, không để đối tượng gây án hoặc tái phạm, tập trung vào tội phạm cướp, cướp giật, gây rối trật tự công cộng. Sở Giáo dục và Đào tạo đưa nội dung phòng, chống tội phạm vào chương trình giáo dục. Sở Du lịch hướng dẫn doanh nghiệp lữ hành cảnh báo du khách cách phòng tránh mất tài sản và hỗ trợ họ trình báo khi gặp sự cố. Viện Kiểm sát nhân dân và Tòa án nhân dân thành phố phối hợp thống nhất trong khởi tố, điều tra, truy tố, xét xử, đưa các vụ án trọng điểm ra xét xử công khai.

Song song với chỉ thị, CATP triển khai 5 nhóm biện pháp trọng tâm. Nhóm thứ nhất là làm tốt các mặt công tác nghiệp vụ cơ bản xuyên suốt từ cấp thành phố đến cơ sở, "từ đời thực đến không gian mạng". Lực lượng Công an tổ chức điều tra cơ bản địa bàn, các tuyến giao thông trọng điểm và cả các hội nhóm trên không gian mạng để chủ động nhận diện, phòng ngừa tội phạm đường phố. Song song đó là quản lý chặt chẽ ngay tại cơ sở người nghiện, người có tiền án, tiền sự, tù tha, lưu manh, côn đồ và thanh thiếu niên hư; thường xuyên rà dựng các băng nhóm để gọi hỏi, răn đe, có đối sách làm tan rã hoặc đấu tranh triệt phá, không để hoạt động phức tạp kéo dài.

Ở đơn vị trực tiếp đối đầu với tội phạm cướp giật là Đội Cảnh sát hình sự đặc nhiệm, cách làm này được cụ thể hóa thành việc đưa những người có tiền án về cướp, cướp giật vào diện theo dõi, lập hồ sơ nghiệp vụ. Bốn nhóm biện pháp còn lại lần lượt nhắm vào phương tiện gây án, nơi tiêu thụ tài sản, lực lượng tuần tra và sức dân.

Các phương tiện được "độ”, "chế" thay đổi công suất đã bị phát hiện và xử lý nghiêm. Ảnh: ĐỨC NAM

"Khai tử" lò "độ” xe

Thực tiễn đấu tranh cho thấy các đối tượng cướp giật tài sản, gây rối trật tự công cộng thường sử dụng xe mô tô được "đôn dên, xoáy nòng", "độ”, "chế" pô, gắn biển số giả để làm phương tiện gây án. Chiếc xe được "độ” để chạy nhanh hơn xe của nạn nhân và của người truy đuổi, còn biển số giả khiến việc truy vết qua camera trở nên khó khăn hơn.

Vì vậy, nhóm biện pháp thứ hai được xác định là tổng kiểm tra, xử lý các lò "độ”, "chế" xe, các tiệm sửa xe nghi "độ” xe và các cơ sở kinh doanh, mua bán, làm giả biển số xe mô tô. CATP chỉ đạo Phòng Cảnh sát hình sự chủ trì, phối hợp Phòng Cảnh sát giao thông và Công an cơ sở rà soát, lập danh sách các cơ sở vi phạm để kiểm tra; qua đó phát hiện, xử lý 710 cơ sở. Cùng với xử lý, lực lượng Công an tổ chức cho các cơ sở kinh doanh ký cam kết không "độ”, "chế" xe, không kinh doanh biển số xe giả, không tiếp tay cho tội phạm đường phố.

Cuộc kiểm tra 11 cơ sở hồi tháng 02/2023 là một trong những bước đi đầu tiên của quá trình đó. Hơn 2 năm sau, khi nhìn lại 5 nhóm giải pháp của đơn vị mình, Đội Cảnh sát hình sự đặc nhiệm cho biết việc quản lý các cơ sở "độ”, "chế" xe máy đã đạt kết quả đến mức hiện gần như không còn cơ sở nào như vậy ở TPHCM. Khi phương tiện gây án bị kiểm soát từ gốc, kẻ cướp như bị "chặt chân" vì mất phương tiện giúp chúng tẩu thoát.

Bên trong một cơ sở gia công , sản xuất xe điện không rõ nguồn gốc bị kiểm tra và xử lý trong năm 2026. Ảnh: ĐỨC NAM

Đánh trúng để cắt cầu, chặn cung

Mắt xích thứ 2 mà CATP nhắm tới là nơi tiêu thụ tài sản. Nhóm biện pháp này triển khai theo phương châm "đánh đúng, đánh trúng vào các điểm, băng nhóm, đối tượng tiêu thụ tài sản để cắt cầu, chặn cung". Lực lượng Công an tổ chức ký cam kết với các cơ sở cầm đồ, kinh doanh thiết bị điện tử, vàng bạc đá quý. Theo đó, cơ sở phải yêu cầu người bán cung cấp căn cước, số điện thoại và lưu giữ thông tin giao dịch để cung cấp khi cơ quan Công an yêu cầu. Không mua điện thoại, máy tính bị khóa mật khẩu, khóa tài khoản iCloud; không mua xe ôtô, mô tô không giấy tờ, không chính chủ. Kết quả ghi nhận thực tế cho thấy, tội phạm tiêu thụ tài sản do người khác phạm tội mà có đã giảm hẳn sau khi các biện pháp kiểm soát được áp dụng quyết liệt, đồng bộ.

Đội Cảnh sát hình sự đặc nhiệm cũng xếp việc yêu cầu các tiệm cầm đồ, cửa hàng điện thoại không mua máy bị khóa mật khẩu hoặc khóa iCloud vào 5 nhóm giải pháp của đơn vị, với mục tiêu "cắt cầu, giảm cung". Bên cạnh đó, Công an cơ sở còn vận động các cửa hàng cầm đồ, kinh doanh điện thoại, máy tính, vàng bạc ký cam kết như một phần của cách tổ chức giúp phá án nhanh. Hiệu quả của các biện pháp đồng bộ này rất rõ. Mỗi chiếc điện thoại bị khóa không thể bán ra, mỗi giao dịch phải xuất trình căn cước là thêm một rủi ro lộ mặt đối với bọn cướp. Số vụ cướp giật giảm đi một khi chúng không thể tìm được nơi tiêu thụ tài sản.

Một cơ sở chuyên "độ” xe mô tô tại khu vực P.Dĩ An, TPHCM bị xử lý vào năm 2025. Ảnh: ĐỨC NAM

Hiệu quả cộng dồn của việc cắt phương tiện, cắt nơi tiêu thụ và truy bắt nhanh thể hiện rõ trong nhận định của chính đơn vị trực tiếp chiến đấu. Theo Đội Cảnh sát hình sự đặc nhiệm, đến cuối năm 2023, tội phạm đường phố ở TPHCM cơ bản được kiểm soát. Trong hơn một năm tính đến tháng 8/2025, chưa có băng nhóm cướp giật nào kịp gây ra vụ thứ ba, đa số bị bắt sau vụ thứ hai. Trung tá Đinh Đức Thắng, Đội trưởng Đội 2 lúc đó, khẳng định TPHCM không còn tội phạm cướp giật có tổ chức, chuyên nghiệp.

Chuỗi tội phạm đường phố còn một mắt xích sâu hơn, đó là ma túy. Với các đối tượng cướp giật dương tính với chất ma túy, CATP không dừng lại ở vụ án đường phố mà mở rộng truy xét theo phương châm "lần theo dòng chảy ma túy", xử lý cả "đầu trên" lẫn "đầu dưới".

Nhìn lại từ cuộc kiểm tra 11 lò độ xe năm 2023 đến nhận định "gần như không còn cơ sở độ chế xe" năm 2025, có thể thấy sự bình yên trên đường phố TPHCM không chỉ đến từ những cuộc truy bắt nhanh. Kết quả này còn đến từ những việc âm thầm mà quyết liệt như rà từng tiệm sửa xe, ký cam kết với từng cơ sở cầm đồ, lập hồ sơ theo dõi từng đối tượng có tiền án. Khi đối tượng cướp giật không còn xe để tẩu thoát, không còn nơi để bán tài sản, cướp giật mất dần chỗ đứng, trả lại sự bình yên cho người dân.