Cộng hòa Liên bang Đức: Siết đà tăng nợ công

Nền tài chính của Đức đang đối mặt với áp lực ngày càng lớn về tính bền vững. Ảnh: ST

Chi tiêu tăng nhanh, áp lực nợ công ngày càng lớn

Đánh giá về tình hình tài chính liên bang, ông Kay Scheller - Chủ tịch KTNN Đức, Ủy viên Liên bang về Hiệu quả Kinh tế trong Quản trị (BWV) - cho biết, hiện tồn tại sự chênh lệch rõ rệt giữa nhu cầu chi tiêu và thực tế tài chính. Do nguồn thu hiện tại không đủ để trang trải các khoản chi của Chính phủ Liên bang, một vòng xoáy nợ nguy hiểm đã hình thành và cần được kiểm soát. "Đặc biệt trong thời kỳ nhiều biến động hiện nay, nước Đức chỉ có thể đứng vững nếu nền tài chính liên bang được quản lý có trật tự" - ông Kay Scheller nhấn mạnh.

BWV đánh giá cao việc Chính phủ Liên bang quay trở lại quy trình chuẩn trong xây dựng ngân sách sau khi tạm dừng áp dụng đối với ngân sách các năm 2024 và 2025. Theo cơ quan này, đây là cơ hội để Chính phủ Liên bang xây dựng lập trường thống nhất trong việc củng cố ngân sách.

KTNN Đức cho biết, kể từ năm 2020, Chính phủ Liên bang chủ yếu ứng phó với các cuộc khủng hoảng về y tế, năng lượng và an ninh bằng cách mở rộng chi tiêu công. Hệ quả là quy mô chi ngân sách tăng mạnh trong khi nguồn thu không tăng tương ứng.

Sự mất cân đối giữa thu và chi đã làm gia tăng đáng kể mức độ phụ thuộc vào vay nợ. Trong ngân sách liên bang năm 2026 cũng như trong các quỹ đặc biệt dành cho cơ sở hạ tầng và trung hòa khí hậu, gần như cứ mỗi 3 Euro chi tiêu thì có 1 Euro được tài trợ bằng vốn vay.

Theo kế hoạch tài chính hiện tại, Chính phủ Liên bang dự kiến vay mới hơn 800 tỷ Euro trong giai đoạn 2025-2029. Nếu kế hoạch này được thực hiện, tổng nợ của Chính phủ Liên bang sẽ đạt 2,7 nghìn tỷ Euro vào năm 2029.

KTNN Đức đặc biệt lưu ý đến áp lực ngày càng lớn từ chi phí lãi vay. Từ năm 2026 đến năm 2029, chi phí trả lãi dự kiến tăng gấp đôi lên 66,5 tỷ Euro. Theo kế hoạch hiện nay, hơn 11% tổng chi ngân sách liên bang năm 2029 sẽ được sử dụng để thanh toán lãi vay.

Một vấn đề khác được KTNN Đức chỉ ra là tỷ trọng đầu tư trong ngân sách lõi đang có xu hướng giảm. Theo quan điểm của BWV, các khoản vay mới phải được sử dụng cho đầu tư. Quỹ đặc biệt dành cho cơ sở hạ tầng và trung hòa khí hậu chỉ nên được sử dụng khi bảo đảm tỷ lệ đầu tư phù hợp trong ngân sách lõi đạt mức 10%.

Tuy nhiên, năm đầu tiên triển khai quỹ đặc biệt cho thấy đầu tư từ ngân sách lõi thấp hơn đáng kể so với mục tiêu đề ra. Tỷ lệ đầu tư của ngân sách liên bang dự kiến giảm xuống còn 8,1% trong các năm kế hoạch tài chính 2027-2029.

Ông Kay Scheller cho rằng Chính phủ Liên bang cần bảo đảm tỷ lệ ngân sách phù hợp dành cho đầu tư, đồng thời chấm dứt tình trạng mở rộng chi tiêu tiêu dùng và đẩy đầu tư ra khỏi ngân sách liên bang.

Thúc đẩy cải cách để củng cố ngân sách

Theo BWV, động lực chi tiêu không ngừng gia tăng đang đi ngược với tiến độ chậm chạp trong việc thu hẹp khoảng thiếu hụt tài chính. Mặc dù Bộ Tài chính Liên bang cũng đánh giá nhu cầu hành động hiện nay là rất cao, song đến nay, Chính phủ Liên bang vẫn chưa đưa ra những quyết định đủ mạnh nhằm củng cố nền tài chính công.

Áp lực ngân sách còn tiếp tục gia tăng bởi các chính sách mới. KTNN Đức dẫn ví dụ về gói cải cách lương hưu năm 2025, dự kiến làm phát sinh thêm 30 tỷ Euro chi tiêu trong giai đoạn 2028-2030, qua đó làm gia tăng khoảng thiếu hụt tài chính trong kế hoạch ngân sách...

Trước những thách thức đó, KTNN Đức cho rằng Chính phủ Liên bang đang nắm trong tay cơ hội định hình tiến trình củng cố ngân sách và cần sớm đưa ra các quyết định mang tính nền tảng. BWV cũng đề xuất một số định hướng trọng tâm. Theo đó, cần làm chậm tốc độ vay nợ mới nhằm ngăn chặn sự leo thang của chi phí lãi vay. Đồng thời, cần khôi phục kịp thời quy tắc kiểm soát nợ hiệu quả để bảo đảm kỷ luật tài khóa.

Bên cạnh đó, trong trung hạn, các nhiệm vụ quốc phòng và chính sách an ninh cốt lõi cần được tái tài trợ mà không phải dựa vào các ngoại lệ đối với quy tắc nợ công. KTNN Đức cũng đề nghị thực hiện các đề xuất cải cách mạnh mẽ của Ủy ban tư vấn về hưu trí và an sinh tuổi già nhằm hạn chế gánh nặng tài chính đối với Chính phủ Liên bang.

Một nội dung quan trọng khác là khai thác tốt hơn tiềm năng nguồn thu đã được KTNN Đức xác định để góp phần giảm thâm hụt tài chính. Đồng thời, BWV ủng hộ việc chấm dứt xu hướng đẩy đầu tư ra khỏi ngân sách liên bang và tăng cường sử dụng hiệu quả các nguồn thu hiện có.

Theo KTNN Đức, những thách thức đối với tài chính liên bang hiện nay là rất lớn. Trong bối cảnh nguồn thu không đủ đáp ứng nhu cầu chi tiêu, việc tiếp tục trì hoãn các biện pháp củng cố ngân sách sẽ chỉ làm gia tăng rủi ro đối với tính bền vững của nền tài chính công. Vì vậy, điều cần thiết hiện nay là cần phải có những quyết định quyết đoán về các ưu tiên chi tiêu, cùng với các cải cách mang tính cơ cấu nhằm đưa nền tài chính liên bang trở lại trạng thái ổn định và bền vững trong dài hạn./.

(Theo KTNN Đức)