Công nghệ giúp người dân Kiev thích nghi với cuộc sống không điện trong giá lạnh

Cảnh đổ nát trong xung đột giữa Nga và Ukraine tại Kiev (Ukraine). Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Theo tờ The Kyiv Post, thủ đô Kiev đang phải đối mặt với tình trạng mất điện kéo dài, có thời điểm lên tới 20 giờ mỗi ngày, sau các cuộc không kích ngày càng gia tăng của Nga nhằm vào các nhà máy nhiệt điện. Trong hoàn cảnh đó, người dân thành phố đang tìm ra nhiều cách thích nghi để duy trì cuộc sống thường nhật.

Không chỉ Kiev, các lực lượng của Nga cũng thường xuyên nhắm mục tiêu vào mạng lưới năng lượng tại các thủ phủ khu vực như Kharkiv và Odessa. Điện Kremlin công khai thừa nhận các cuộc tấn công này nhằm gây sức ép buộc Ukraine phải tham gia đàm phán. Trong hai tuần qua, nhiệt độ ban đêm đã giảm xuống mức thấp nhất là -20°C, ban ngày ở mức khoảng -13°C, và dự báo cho thấy điều kiện thời tiết giá lạnh tương tự sẽ còn tiếp diễn trong ít nhất hai tuần tới.

Tuy nhiên, bất chấp tình trạng thiếu hụt năng lượng nghiêm trọng, giao thông công cộng, nhà hàng, dịch vụ giao hàng, mạng di động, siêu thị và các hoạt động công nghiệp vẫn tiếp tục được duy trì tại Kiev và nhiều thành phố lớn khác.

Bên cạnh việc các nhà máy nhiệt điện kết hợp (CHP) và các nhà máy nồi hơi cũ của Kiev vẫn hoạt động dù công suất giảm, nhiều thành phố đã xây dựng thêm các nhà máy CHP và nhà máy nồi hơi mini, như tại Zhytomyr, để bổ sung cho lưới điện của các đô thị lớn. Những cơ sở quy mô nhỏ này khó bị phát hiện hoặc trở thành mục tiêu tấn công.

Các tòa nhà hành chính, bệnh viện, nhà hàng và doanh nghiệp lớn dựa vào các máy phát điện công suất cao, trong khi các doanh nghiệp nhỏ sử dụng máy phát điện tiêu chuẩn để duy trì nguồn sáng cơ bản. Những giải pháp này góp phần bảo đảm hoạt động của các dịch vụ thiết yếu trong điều kiện mất điện kéo dài.

Song song với các biện pháp kỹ thuật, người dân Ukraine cũng từng bước học cách thích nghi để tồn tại trong cuộc khủng hoảng năng lượng kéo dài.

"Bình cũ rượu mới" nhờ công nghệ

Một trong những cách thích nghi rõ nét là việc hiện đại hóa các tòa nhà dân cư. Ngay cả trước khi xung đột bùng nổ, cư dân các khu chung cư, phần lớn được xây dựng từ thời Liên Xô, đã thành lập các Hiệp hội Chủ sở hữu chung cư (OSBB) nhằm quản lý và nâng cấp nơi ở của mình.

Các khu chung cư kiểu cũ thường có khả năng cách nhiệt kém, tiêu tốn nhiều năng lượng sưởi ấm. Tuy nhiên, phong trào OSBB đã góp phần cải thiện hiệu quả sử dụng năng lượng và giảm chi phí tiện ích cho người dân.

Một ví dụ điển hình cho mô hình “bình cũ rượu mới” là một tòa nhà 16 tầng tại quận Pozniaky, khu vực đông dân cư của Kiev. Tòa nhà này được cung cấp nhiệt và điện từ nhà máy điện lớn nhất thành phố, CHP-5, cơ sở đã liên tục bị tấn công trong năm qua. Chung cư được xây dựng từ cuối những năm 1980 đến đầu những năm 1990, song hiện nay đã có nhiều thay đổi đáng kể.

“Chúng tôi bắt đầu từ hệ thống sưởi. Trước đây, máy bơm lỗi thời, đường ống không được cách nhiệt, gây thất thoát nhiệt lớn, khiến các căn hộ chỉ nhận được hơi ấm rất hạn chế, ngay cả khi nguồn nhiệt đầu vào khá nóng”, ông Valeriy Pyndyk, người đứng đầu OSBB địa phương, cho biết khi chỉ vào trung tâm điều khiển hệ thống cấp nước và phân phối nhiệt đặt tại tầng hầm.

“Chúng tôi đã mua máy bơm một pha mới, tiết kiệm điện, cách nhiệt toàn bộ đường ống và nhờ đó giảm được gần 30% chi phí sưởi ấm”, ông nói thêm.

Hai cảm biến nhiệt độ được lắp đặt để giám sát nguồn nhiệt, trong đó một cảm biến đo lượng nhiệt đi vào tòa nhà và cảm biến còn lại đo lượng nhiệt đến từng căn hộ, giúp tổn thất nhiệt gần như không đáng kể. Các đường ống cũ, gỉ sét cũng được thay thế bằng đường ống mới, được cách nhiệt tốt hơn.

“Mỗi hệ thống sưởi riêng lẻ có giá hơn 1 triệu Hr, tương đương khoảng 40.000 USD. Thành phố tài trợ 70%, phần còn lại 30% do cư dân cùng đóng góp”, ông Pyndyk cho biết.

“Đồng thời, chúng tôi cách nhiệt toàn bộ đường ống, cân bằng nhiệt độ giữa các tầng trên và tầng dưới bằng máy bơm tuần hoàn, đồng thời điều chỉnh áp suất trong từng ống đứng”, ông giải thích.

Để vận hành hệ thống sưởi một cách độc lập, ba trạm năng lượng Mặt Trời đã được lắp đặt trên mái nhà, mỗi trạm có công suất lên tới 12 kilowatt (kW).

“Ngoài ra, chúng tôi đã thay thế toàn bộ hệ thống chiếu sáng cũ bằng đèn LED có cảm biến chuyển động. Đèn chỉ bật khi có người, thay vì chiếu sáng liên tục như trước”, ông Pyndyk cho biết.

Bên cạnh đó, mỗi trong ba tòa nhà đều được trang bị hai bộ pin cân bằng công suất 15 kW đặt trên mái, cung cấp điện cho internet, thang máy với động cơ mới và hệ thống chiếu sáng trong trường hợp mất điện hoặc khi các tấm pin Mặt Trời hoạt động kém hiệu quả, chẳng hạn vào những ngày mùa đông nhiều mây.

Để tăng hiệu quả giữ nhiệt, ban công chống cháy và cầu thang bộ được tách biệt khỏi khu vực chung bằng các cửa có lớp cách nhiệt cải tiến; hơn 90 cửa sổ và cửa ra vào cũng đã được thay thế.

Kết quả cho thấy hiệu quả rõ rệt: ngay cả sau 20 giờ mất điện, tòa nhà vẫn giữ được nhiệt, hệ thống sưởi tiếp tục hoạt động và nhiệt độ trong các căn hộ luôn duy trì trên 20°C. Thang máy và hệ thống chiếu sáng vẫn vận hành bình thường.

Theo ông Pyndyk, những lợi ích của các sáng kiến này trở nên đặc biệt rõ ràng trong bối cảnh xung đột, khi trước đây việc kêu gọi cư dân cùng chung tay thay đổi là điều không hề dễ dàng.

Hiện Kiev có hơn 1.500 OSBB, chiếm gần 14% tổng số tòa nhà dân cư. Trên khắp Ukraine, gần 40.000 OSBB đang hoạt động với mức độ thành công khác nhau nhằm nâng cấp và cải thiện điều kiện sinh hoạt trong các khu dân cư.

Ngoài ra, người dân Ukraine còn thích nghi với tình trạng mất điện kéo dài bằng cách sử dụng các nguồn năng lượng thay thế, trong đó có các hệ thống pin dung lượng lớn kết hợp bộ biến tần hoạt động hiệu quả. Những hộ gia đình có điều kiện đầu tư vào các trạm sạc từ các nhà sản xuất được cấp phép, trong khi pin dự phòng cho bộ định tuyến Wi-Fi và máy tính xách tay đã trở nên phổ biến.

Thói quen bảo quản và tiêu dùng thực phẩm cũng thay đổi đáng kể. Sữa tươi phần lớn được thay thế bằng các loại sữa tiệt trùng siêu nhiệt có thời hạn sử dụng dài; các bữa ăn chế biến sẵn nhường chỗ cho rau, bánh mì hoặc cháo. Thịt được mua và sử dụng tươi nhằm hạn chế nhu cầu bảo quản lâu dài trong điều kiện thiếu điện.

Bảo Hà/Báo Tin tức và Dân tộc